II SA/Rz 390/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy -skargę oddala-

Przedmiotem skargi S. N. (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. (dalej w skrócie "Starosta") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Starosta Leżajski w dniu [...] maja 2003 r. wydał skarżącemu prawo jazdy kat. A, B1, B, T, nr [...] na druku serii [...]. Następnie Prokurator Prokuratury Rejonowej w P., postanowieniem z dnia [.] czerwca 2017 r. sygn. akt [.] zatrzymał skarżącemu ww. prawo jazdy w związku z prowadzonym przeciwko skarżącemu dochodzeniem. Wyrokiem z dnia [.] sierpnia 2017 r., sygn. akt II K [.] /17 Sąd Rejonowy w [.] uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla prowadzenia których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A - na okres 4 lat. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Starosta cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A. W dniu 30 listopada 2017 r. skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B. Decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r. Starosta odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B. Jako podstawę prawną decyzji Starosta powołał art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm. – dalej w skrócie: "u.k.p."). W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że w świetle zapisów art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A (art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p.). Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p. nie jest możliwe wydanie lub zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy, a także takiego, o który strona się ubiega, jeśli wniosek o zwrot dotyczy kategorii B, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenie pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A. SKO powołało się na pogląd prawny zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, w których stwierdzono jednoznacznie, że ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości i nie można przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi np. kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą czy autobusów (kategorii C, C+E). Jeżeli zatem o wydanie lub zwrot prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu w zakresie tej kategorii, to organ będąc związanym art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. jest zobowiązany wydać decyzję odmowną. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że interpretacja art. 12 ust. 2 u.k.p. prowadzi do rozszerzenia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądowym, Starosta wskazał, że wykonując wyrok Sądu Rejowego w Przeworsku wydał decyzję z dnia 30 sierpnia 2017 r., o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Zauważył jednocześnie, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania i orzeczenie środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Sam art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej, poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie, pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniósł również o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii B w sytuacji jednoznacznej sprzeczności tego przepisu z art. 2 Konstytucji RP wyrażającym zasadę demokratycznego państwa prawa; - art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady równorzędności interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego; - art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady zaufania do organów państwa, poprzez odmowę wydania prawa jazdy kategorii B wbrew zachowanemu uprawnieniu wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w Przeworsku z dnia 17.07.2017 r. sygn. akt II K 252/17. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzja Starosty rozszerza sankcję określoną wyrokiem sądowym. Wskazał przy tym, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego poruszone zostało zagadnienie granicy pomiędzy sankcjami wynikającymi z prawa karnego, a tymi, które zostały określone w prawie administracyjnym. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że co do zasady sankcje takie mogą być stosowane, jednakże z tym zastrzeżeniem, że nie jest możliwe stosowanie jednoczesne sankcji o charakterze karnym z sankcjami administracyjnymi, które w swojej istocie mają charakter sankcji karnej. Skarżący podniósł, że art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. de facto stanowi rodzaj dodatkowej sankcji administracyjnej, której charakter jest tożsamy ze środkiem karnym opisanym w art. 39 pkt 3 k.k., albowiem zastosowanie sankcji opisanej w art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. prowadzi do analogicznego skutku jaki wynika z wyroku karnego wydanego w stosunku do skarżącego. Uzasadniając powyższe skarżący wskazał, że po pierwsze - przewidziana przez ustawodawcę reakcja na określone zachowanie jednostki ma charakter represyjny, albowiem odmowa wydania prawa jazdy kategorii B skutkuje tym, czym skutkowałby ewentualnie wydany zakaz prowadzenia pojazdów przez sąd karny, po drugie obie sankcje realizują te same cele, gdyż niezależnie od tego, czy orzeczony zostanie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, czy też organ odmówi wydania prawa jazdy na określoną kategorię, skarżący pozbawiony zostanie możliwości prowadzenia pojazdów. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. skarżący podniósł, że skoro przepis ten nakazuje podejmowanie środków proporcjonalnych do osiągnięcia zamierzonego celu, zasadnym jest postawienie pytania o konieczność odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii B, skoro już wcześniej organ miał wiedzę o zakazie prowadzenia pojazdów kategorii A orzeczonego wyrokiem sądu. Natomiast to jedynie sąd powszechny może zadecydować o zakresie orzekanego środka karnego. A zatem, w ocenie skarżącego, działania organów administracyjnych poszerzające orzeczony względem niego zakaz prowadzenia pojazdów, w oczywisty sposób naruszają wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zakresie w jakim przepis ten statuuje zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli skarżący podniósł, że wprawdzie przepisy prawa nie określają hierarchii pomiędzy tymi dwoma interesami, niemniej w przypadku kolizji pomiędzy nimi, sprawa powinna zostać załatwiona w sposób możliwie najpełniejszy uwzględniający oba te interesy. Zdaniem skarżącego, działanie organów obu instancji jawi się jako całkowicie nie spełniające powyższej zasady. Co prawda w uzasadnieniu decyzji SKO znajduje się odniesienie do interesu społecznego, jednakże w realiach sprawy nie zachodzi konflikt pomiędzy tymi dwoma interesami. Wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów ograniczono do kategorii A, tym samym nie było przesłanek ażeby nie uwzględnić interesu skarżącego i nie wydać mu prawa jazdy kategorii B. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Sąd administracyjny w ramach swojej kompetencji był umocowany do zbadania zaskarżonej decyzji jedynie pod kątem jej zgodności z prawem. Weryfikacja ta wypadła pozytywnie, co przekłada się na wniosek, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa tak materialnego, jak i procesowego. W sprawie bezsporne jest, że na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [.] z dnia [.] czerwca 2017 roku, sygn. akt [.] skarżącemu zatrzymano prawo jazdy kategorii A, B1, B, T nr [...]. Postanowienie wydano w trybie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy – prawo o ruchu drogowym, w związku z uzasadnionym podejrzeniem, że skarżący kierował w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu. Wyrokiem z dnia [.] sierpnia 2017 roku, sygn. akt II K [.] /17 Sąd Rejonowy w [.] uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla prowadzenia których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A - na okres 4 lat. Działając w trybie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy - kierujący pojazdami starosta decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 roku cofnął skarżącemu uprawnienia, wyłącznie w zakresie orzeczonym przez Sąd – kat. A. Konsekwencją przytoczonych działań procesowych prokuratury i starosty było zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy we wszystkich kategoriach i cofnięcie uprawnień Kat. A. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej – art. 102 ust. 2 ustawy – kierujący pojazdami. Rozpatrując wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego prawo jazdy kat. B organy zobligowane były uwzględnić treść art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy - kierujący pojazdami, zgodnie z którą nie można zwrócić zatrzymanego prawa jazdy kat. B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A. Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że na mocy oczywistego treściowo przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy – kierujący pojazdami skarżący, z uwagi na orzeczony wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. A, nie może domagać się zwrotu zatrzymanego prawo jazdy w zakresie kat. B. W ocenie Sądu takie rozwiązanie nie stanowi dodatkowej sankcji, tyle że wymierzanej w reżimie prawa administracyjnego. Jest to ustawowa regulacja skutków, jakie w reżimie prawa administracyjnego wywołuje orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. A. Regulacja art. 12 ust. 2 ustawy – kierujący pojazdami stanowi wyraz prewencji ogólnej, która ma uniemożliwić prowadzenie pojazdów mechanicznych osobom, które sprzeniewierzyły się podstawowym zasadom bezpieczeństwa stwarzając przez to zagrożenia dla siebie i innych. Zaprezentowane w niniejszym wyroku stanowisko w zakresie wykładni art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy jest dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA z dnia 28 marca 2018 r., I OSK 1952/17 z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, z dnia 9 grudnia 2015 r. I OSK 678/14, z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14). W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.