II SA/Rz 374/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.Z. na czynność Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy - postanawia - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu T.Z. uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych).

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. T.Z. (dalej: "Skarżący") wystąpił do Starosty [...] o zmianę terminu ważności prawa jazdy z terminowego na bezterminowy. Wskazał, że ograniczenie kategorii nabytych w 1969 r. nie miało podstaw prawnych. Na poparcie swych twierdzeń Skarżący powołał wyrok sądu administracyjnego. W odpowiedzi Starosta [...] (pismo z [...] stycznia 2020 r.) poinformował wnoszącego, że uzyskane prawo jazdy nr [...] jest dokumentem, który wydano zgodnie z prawem. Powołał się na art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.) zgodnie z którym prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T wydaje się na okres 15 lat, nie dłużej jednak niż okres wynikający z orzeczenia lekarskiego. Wskazał także, że z treści § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.) wynika, że data ważności uprawnienia to najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie kategorii prawa jazdy. Podkreślił, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] z [...] listopada 2016 r. (dołączonego do wniosku o wydanie prawa jazdy A, B, B+E), uprawniony lekarz stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T - przy czym termin ważności orzeczenia lekarskiego został wyznaczony do [...] listopada 2026 r. z uwagi na istniejące u Skarżącego ograniczenia polegające na konieczności prowadzenia pojazdu w okularach lub szkłach kontaktowych (kod 01.06). Badania to zostało wykonane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. poz. 949 ze zm.). Z tej przyczyny, na podstawie dołączonego do wniosku orzeczenia lekarskiego, ustalono datę ważności uprawnienia kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T na [...] listopada 2026 r. Organ zwrócił także uwagę, że data ważności poprzednio posiadanego przez Skarżącego prawa jazdy wydanego przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., została ustalona w oparciu o orzeczenie lekarskie wystawione przez lekarza uprawnionego do badań kierowców. W orzeczeniu nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. lekarz stwierdził konieczność przeprowadzenia kolejnych badań kontrolnych przed dniem [...] grudnia 2016 r. i zawarł ograniczenia w korzystaniu z dokumentu polegające na konieczności prowadzenia pojazdów mechanicznych w okularach lub szkłach kontaktowych. Ograniczenie to miało odzwierciedlenie w wydanym już [...] stycznia 2007 r. prawie jazdy nr druku [...]. Organ wyjaśnił, że podobnie Skarżący składając [...] grudnia 2016 r wniosek o wymianę prawa jazdy załączył orzeczenie lekarskie nr [...] wydane dnia [...] listopada 2016 r., w którym lekarz uprawniony do badań kierowców stwierdził istnienie ograniczeń (Skarżący jest zobowiązany używać w trakcie kierowania pojazdami okularów lub szkieł kontaktowych). Starostwa wskazał zatem, że dokonane wpisy w prawie jazdy wydanym [...] grudnia 2016 r. wynikają z treści przedstawionego orzeczenia lekarskiego, który ma charakter dokumentu urzędowego – art. 76 k.p.a. Dodatkowo organ wskazał, że jeżeli Skarżący nie zgadzał się z wydanym orzeczeniem lekarskim, to zgodnie z pouczeniem miał możliwość jego zakwestionowania. Z przysługującego prawa nie skorzystał. Wobec tego orzeczenia te stały się ostateczne, zostały uwzględnione jako dowód i dokument urzędowy w wydanej przez tutejszy organ ostatecznej decyzji administracji z dnia [...] lutego 2007 r. - prawo jazdy z [...] stycznia 2007 r. na druku [...] oraz w kolejnym dokumencie prawa jazdy wydanym dnia [...] grudnia 2016 r., na druku [...]. Końcowo organ wyjaśnił, że powoływany przez Skarżącego wyrok odnosi się do innego stanu faktycznego. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Skarżący kwestionując pogląd organu, zawnioskował o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy. W jego ocenie stanowisko organu nie jest trafne i narusza zasadę praw nabytych i zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Podkreślił, że czynność polegająca na wymianie dokumentu prawa jazdy na nowy jest czynnością jedynie techniczną i nie może prowadzić do ingerencji organu w sferę uzyskanych już uprawnień strony, ani do weryfikacji tych uprawnień. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywiódł, że skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie. W piśmie z [...] lutego 2020 r. ([...]) Starosta zgodził się ze Skarżącym, że wymiana dokumentu prawa jazdy w przypadku złożenia wniosku o zmianę danych zawartych w tym dokumencie stanowi czynność z zakresu administracji publicznej – art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie akty lub czynności podlegają ochronie sądowej i nie istnieje aktualnie domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. W dalszej kolejności organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Ponownie powołując się na § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami wskazał, że prawo jazdy w danej kategorii ważne jest bezterminowo jedynie w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym. Ustawą o jakiej mowa w rozporządzeniu, jest ustawa o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r., która weszła w życie 19 stycznia 2013 r. Badając na ten dzień okresy ważności uprawnień w zakresie prawa jazdy co do poszczególnych kategorii organ stwierdził, że w tym czasie Skarżący nie miał wydanego prawa jazdy bezterminowo, bowiem w odniesieniu do każdej z kategorii tj. A, B, B+E prawo jazdy było wydane z zakreślonym terminem ważności – [...] grudnia 2016 r. Również kolejne prawo jazdy miało charakter terminowy. Stąd w sprawie nie ma zastosowania zasada ochrony praw nabytych. Z uwagi na stan zdrowia, zgodnie z orzeczeniem lekarskim, Skarżący utracił możliwość posiadania prawa jazdy bezterminowo. Przyczyną utraty prawa jazdy wydanego w 1969 r. bezterminowo było orzeczenie lekarskie wydane dnia [...] grudnia 2006 r. wskazujące na konieczność odbycia ponownego badania i przewidujące terminową ważność prawa jazdy. Pismem z dnia 12 marca 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Skarżący złożył skargę na czynność Starosty [...] z zakresu administracji publicznej z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie wymiany dokumentu prawa jazdy. Zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich zastosowanie i niedopuszczalne, merytoryczne ograniczenie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B+E na lat 15, dokonane w związku z czynnością wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy, w sytuacji, gdy posiadał uprawnienie bezterminowe uzyskane przed wejściem w życie powołanej ustawy. Zawnioskował o uchylenie zaskarżonej czynności i uznanie uprawnienia Skarżącego wynikającego z przepisów prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, że przedmiotem skargi Skarżący uczynił czynność materialno-techniczną Starosty polegającą na wymianie prawa jazdy. Zarówno organ, jak i skarżący słusznie zauważają, że aktualne stanowisko sądów administracyjnych jest jednolite i wskazuje, że wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana przez wydanie nowego dokumentu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Skarżący kwestionuje ograniczenie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B+E na lat 15, dokonane w związku z czynnością wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy, co miało miejsce [...] grudnia 2016 r. O czynności tej dowiedział się w dniu [...] grudnia 2016 r. Zatem w okolicznościach sprawy Sąd uznał, że przedmiotem niniejszego postępowania, a tym samym skargi jest czynność materialno-techniczna Starosty [...] polegająca na wymianie dokumentu prawa jazdy w dniu [...] grudnia 2016 r. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Jak wyżej zauważono przedmiotem niniejszego postępowania jest czynność materialno-techniczna, polegająca na wymianie prawa jazdy w dniu [...] grudnia 2016 r., o której skarżący dowiedział się w dniu [...] grudnia 2016 r. W związku z powyższym zastosowanie znajdą do niej, zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935), przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - sprzed nowelizacji). Zgodnie z powołanym przepisem do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym nową ustawą. A contrario do aktów i czynności podjętych przed wejściem w życie tej ustawy stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z art 52 § 3 p.p.s.a. sprzed nowelizacji jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy Skarżący o czynności wymiany dokumentu prawa jazdy dowiedział się [...] grudnia 2016 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem, odbierając nowy dokument prawa jazdy. Czynność ta była wynikiem złożonego dnia [...] grudnia 2016 r. wniosku, w którym sam Skarżący wskazał, że występuje o wydanie prawa jazdy z powodu zmiany danych, tj. " z powodu upływu terminu daty ważności terminowy [...].12.2016 r., na terminowe [...].11.2026 r.". Zatem od dnia [...] grudnia 2016 r. przysługiwało Skarżącemu prawo do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Analiza akt sprawy wskazuje jednakże, że dopiero w piśmie z [...] stycznia 2020 r., dotyczącego "zmiany terminu ważności nabytego prawa jazdy w 1969 r." Skarżący zawarł żądanie usunięcia nieprawidłowości w wydanym dokumencie prawa jazdy. Pismo to należy zatem uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., w brzemieniu sprzed nowelizacji. Nie ulega wątpliwości, że wezwanie to zostało złożone ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu na jego wniesienie. Zaskarżona czynność datowana jest na dzień [...] grudnia 2016 r., podczas gdy pismo, które należało uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, złożono dopiero [...] stycznia 2020 r. Skarżący uchybił zatem wymogom formalnym wniesienia skargi na czynność z [...] grudnia 2016 r., o których mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. W świetle powyższego należało przyjąć, że Skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał administracyjnego toku instancji, gdyż wniesione przez niego wezwanie nie zostało dokonane w ustawowo przewidzianym do tego terminie, co uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie art 58 § 1 pkt 6 w zw. z art 52 § 3 p.p.s.a. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które ma miejsce już po upływie czternastodniowego terminu z art. 52 § 3 p.p.s.a. (sprzed nowelizacji) jest niedopuszczalne, a zatem i nieskuteczne. Należy je traktować na równi z brakiem wezwania. Upływ więc takiego terminu wyłącza możliwość skutecznego zaskarżenia do sądu kwestionowanego aktu (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 21.05.2015 r., sygn. II SA/Po 117/15, postanowienie WSA w Gliwicach z 16.04.2012 r., sygn. II SA/Gl 382/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov .pl). Równocześnie Sąd zaznacza, że nie mógł uznać – jak chce tego Skarżący – pisma Starosty z [...] lutego 2020 r. za czynność z zakresu administracji publicznej w przedmiocie wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy. Pismo to ma jedynie walor informacyjny, zawiera stanowisko organu oraz analizę stanu faktycznego i prawnego. Nie ulega wątpliwości, że pismo to nie jest czynnością o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ma ono wyłącznie walor informacyjny, a przez to nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach adresata. Z tej przyczyny skarga na pismo z [...] lutego 2020 r., jako niedopuszczalna, musiałaby podlegać odrzuceniu. Reasumując Sąd twierdza, że w niniejszej sprawie Skarżący kwestionuje ograniczenie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B+E na lat 15, dokonane w związku z czynnością wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy, co miało miejsce [...] grudnia 2016 r. Z analizy akt sprawy wynika, że Skarżący uchybił wymogom formalnym wniesienia skargi. To zaś skutkować musi jej odrzuceniem. Mając na uwadze powyższe względy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.