II SA/Rz 356/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant Specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 września 2024 r. nr 1801-IGC.4802.15.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 22 lutego 2024r. nr 408000-408000-COC-1.4802.1.2024, 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej A. T. kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, decyzją z 27 września 2024 r., nr 1801-IGC.4802.15.2024, po rozpatrzeniu odwołania A.T. (dalej zwanej skarżąca lub zarządzającą) od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 22 lutego 2024 r., nr 408000-408000-COC-1.4802.1.2024, w przedmiocie nałożenia na skarżącą, jako osobę zarządzającą transportem, kary pieniężnej w wysokości 500 zł, za niewyposażenie kierowcy w wypis licencji (pkt 1), a także kary pieniężnej w wysokości 500 zł, za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy (pkt 2), uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2, utrzymując zaskarżoną decyzję co do pkt 1, tj. co do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji. W stanie faktycznym sprawy w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu 3 marca 2023 r. na terenie przejścia granicznego w [...] pojazdu członowego – ciągnika siodłowego z naczepą, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugiej pojedynczej osi pojazdu o ponad 600 kg (5,22 %). W związku z tym przedmiotowy pojazd został uznany za pojazd nienormatywny, przejazd którym wymaga stosownego zezwolenia. Kierujący pojazdem nie okazał funkcjonariuszom zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. W toku kontroli kierujący pojazdem okazał funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej wypis licencji nr [...], dotyczącej międzynarodowego przewozu zarobkowego rzeczy, wystawiony przez GITD (nr wypisu TW [...]) dla przewoźnika W. sp. z o.o. w B. (dalej zwanej spółką). W związku z rozbieżnością pomiędzy adresem przewoźnika wskazanym w wypisie z licencji, a adresem wynikającym z listu przewozowego CMR z 27 lipca 2023 r. organ ustalił (na podstawie danych z Krajowego Rejestru Sądowego), że na dzień kontroli przewoźnik miał siedzibę w R. Z informacji uzyskanych od GITD wynika, że przewoźnik w dniu 23 stycznia 2023 r. wystąpił o zmianę danych, w zakresie swojego adresu. Tak więc na dzień kontroli, tj. 3 marca 2023 r., spółka miała siedzibę nie w B., ale w R., wobec czego przedstawiony przez kierującego wypis z licencji był nieaktualny. W dniu 7 marca 2023 r. do GITD wpłynął wniosek przewoźnika o zmianę świadectwa kierowcy, w którym wskazano r. adres spółki. Na tej podstawie organ I instancji uznał, że na dzień kontroli kierowca nie posiadał ani ważnego wypisu licencji ani ważnego świadectwa kierowcy, co stanowiło naruszenie przepisów u.t.d. (ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm.). Na podstawie ustaleń kontroli wszczęto postępowanie wobec osoby zarządzającej transportem w firmie, tj. skarżącej. Organ I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca została wskazana przez przewoźnika jako osoba zarządzająca transportem drogowym, na podstawie art. 4 ust. 4 rozporządzenia 1071/2009. Z tego więc względu, zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., odpowiadała administracyjnie za naruszenia w tym zakresie. Niewyposażenie kierującego w wypis licencji stanowiło, wg. organu, naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z Lp. 1.2 załącznika nr 4 do u.t.d., za co na podstawie ostatniego przepisu nałożono na przewoźnika karę w wysokości 500 zł. Niewyposażenie kierującego w świadectwo kierowcy stanowiło, wg. organu, naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z Lp. 1.6 załącznika nr 4 do u.t.d., za co na podstawie ostatniego przepisu nałożono na przewoźnika karę w wysokości 500 zł. Organ stwierdził, że z uwagi na treść normy kolizyjnej, zawartej w art. 189a § 2 i § 3 K.p.a., w sprawie kar pieniężnych wymierzanych na podstawie u.t.d., nie znajdowały w niniejszej sprawie zastosowania regulacje rozdziału IV K.p.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji, co do pkt 2), utrzymując ją w mocy jeżeli chodzi o karę nałożoną w pkt 1). Zdaniem organu II instancji okoliczności niniejszej sprawy dają podstawę do nałożenia na skarżącą kary jedynie za niewyposażenie kierującego pojazdem w wypis licencji wspólnotowej. Kierujący pojazdem w momencie kontroli przedstawił funkcjonariuszom nieważny wypis z licencji wspólnotowej. Bez znaczenia w zakresie tego uchybienia pozostaje to, że powodem zmiany licencji była wyłącznie zmiana adresu przewoźnika. W tym zakresie organ odwoławczy dodał jedynie, że zaktualizowana licencja, w nr blankietu (wypisu [...]), została doręczona przewoźnikowi 20 lutego 2023 r.. Inna sytuacja miała miejsce w przypadku świadectwa kierowcy, które w dacie kontroli było ważne. Z tego względu organ odwoławczy uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, co do pkt 2. Analizując możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 92c u.t.d. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie nie stwierdził ku temu ustawowych podstaw. Według niego skarżąca nie udowodniła, że ujawnione naruszenie było efektem jakichkolwiek nieoczekiwanych i niedających się przewidzieć zdarzeń. Nie nastąpiło również przekroczenie terminu przewidzianego na nałożenie kary. Skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie złożyła zarządzająca, zaskarżając to rozstrzygnięcie w zakresie pkt 2, w którym to utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 76 K.p.a. w zw. z art. 67 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie ustaleń faktycznych niezgodnie z regułami procedury administracyjnej i nałożenie na stronę kary za naruszenie niewykazane podczas kontroli, które to naruszenie nie zostało uwzględnione w protokole kontroli; 2. art. 6, art. 7, art. 8 § 1 K.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 K.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a. a contrario oraz art. 189f K.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów K.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzgledniający jednak wszystkich kwestii wymienionych pkt 1-6 art. 189a § 2 K.p.a. przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa K.p.a.(por. wyrok VI SA/Wa 193/22, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22), 3. art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 31 § 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 K.p.a. poprzez nierozważenie odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestanie na pouczeniu w sytuacji, gdy waga zarzucanego stronie naruszenia, o ile w ogóle do niego doszło, była znikoma, strona zaprzestała (hipotetycznego) naruszenia prawa, a kara w wysokości 500 zł za zarzucane naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 (w którym utrzymano w mocy decyzję organu I instancji) i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej do ponownego rozstrzygnięcia. Oprócz tego skarżąca wystąpiła o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nie został sporządzony w sprawie protokół, który dokumentowałby naruszenie w postaci braku wypisu licencji. Te okoliczności wyszły bowiem dopiero w trakcie postępowania. Zdaniem skarżącej do naruszenia za które została ostatecznie ukarana dochodzi jedynie w sytuacji, w której kierujący w ogóle nie przedstawia wypisu licencji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. WSA w Rzeszowie, wyrokiem z 13 lutego 2025 r., sygn. II SA/Rz 1483/24, oddalił skargę strony, uznając że decyzja odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej zarządzającej od w/w wyroku WSA w Rzeszowie, wyrokiem z 16 grudnia 2025 r., sygn. II GSK 1188/25, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. NSA stwierdził, że ustawodawca wiąże nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym z przeprowadzeniem kontroli, przy czym kara pieniężna może być nałożona wyłącznie za naruszenia, które wynikają ze sporządzonego protokołu kontroli. Przepisy u.t.d. określając limity kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d., łączą je wyłącznie z naruszeniami stwierdzonymi podczas kontroli w pojeździe wykonującym przewóz drogowy. W judykaturze przyjmuje się, że wolą ustawodawcy było takie ukształtowanie postępowania, aby nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia stanowiło przedmiot jednej sprawy administracyjnej (por. np.: wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 977/09; wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 254/10; wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 64/11, CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji Sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie, które nie zostało stwierdzone podczas kontroli, z dnia 3 marca 2024 r. i nie zostało ujęte w protokole kontroli, oddalając skargę na decyzję podjętą z naruszeniem art. 67 § 1 i art. 76 § 1 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 1 u.t.d. Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pozostawało ono w ścisłym związku z wysokością kary pieniężnej nałożonej na skarżącą, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku. Za nieusprawiedliwione NSA uznał natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące między innymi możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie przepisów K.p.a. NSA nakazał WSA w Rzeszowie uwzględnienie poczynionych przez siebie uwag, w ramach ponownego rozpoznania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Sąd, dokonując ponownie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w warunkach związania wyrokiem Naczelnego Sąd Administracyjnego, z mocy przytoczonego wyżej przepisu art. 190 P.p.s.a., związany był wykładnią przepisów prawa, stanowiących podstawę jego wydania, w tym między innymi art. 74 ust. 1 u.t.d. W tym wypadku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że błędne jest stanowisko organu, a także WSA w Rzeszowie, wyrażone w poprzednio wydanym w sprawie wyroku, zgodnie z którym można wydać decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie regulacji u.t.d., które nie zostało stwierdzone w protokole kontroli. A contrario z tego rodzaju stwierdzania jednoznacznie wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że nałożenie kary za naruszenie regulacji u.t.d. jest możliwe jedynie w sytuacji, w której uchybienie tego rodzaju zostało stwierdzone w protokole z czynności kontrolnych. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w sposób kategoryczny i jednoznaczny, nie pozostawiając w tym względzie jakiejkolwiek swobody interpretacyjnej WSA w Rzeszowie. Tak więc mając na uwadze rezultaty wiążącej Sąd wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w kontekście jej niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych, Sąd stwierdził, że poddana jego kontroli decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 67 § 1 i art. 76 § 1 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 1 u.t.d., które to naruszenie miało wpływ na jej wynik. W związku z tym, kierując się art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 22 lutego 2024 r., nr 408000-408000-COC-1.4802.1.2024. Wobec niemożności nałożenia kary, między innymi na podmiot zarządzający transportem – w tym wypadku skarżącą, z uwagi na nieudokumentowanie naruszenia przepisów u.t.d. protokołem z czynności kontrolnych, którą to okoliczność przesądził Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. W stanie faktycznym sprawy bowiem protokół kontroli nie dokumentuje żadnych naruszeń, za które następnie organy nałożyły na zarządzającą transportem karę. W tej więc sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie w sprawie. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1) lit. a w zw. z § 2 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215), Sąd zasądził na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 190 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kwota ta obejmuje zwrot uiszczonego wpisu od skargi, w wysokości 100 zł, a także zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 90 zł.