II SA/Rz 345/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant referent stażysta Patryk Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr [...]

Decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej: "Skarżąca") od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz") z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że po rozpatrzeniu wniosku Burmistrz odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wskazał, że matka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 13 grudnia 2019 r. Niepełnoprawność datuje się od dnia 26 października 2019 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. W związku z tym, wobec braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) - brak ustalenia daty niepełnosprawności - świadczenie nie może zostać przyznane. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Kolegium wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 1b u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło pogląd Burmistrza, że przyznanie wnioskowanego świadczenia naruszałoby art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. Wywiodło także, że decyzja o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie posiada charakteru uznaniowego i pozytywne rozstrzygnięcie uzależnione jest od spełnienia przesłanek z art. 17 u.ś.r. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. K 38/13 Kolegium wskazało, że norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. nadal pozostaje w mocy i stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie. Skarżąca w skardze podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreśliła, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać w związku z opieką nad osobą starszą, gdyż najważniejszy jest fakt sprawowania faktycznej opieki. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan faktyczny jest bezsporny. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2019 r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Do wniosku załączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki z dnia 13 grudnia 2019 r. z którego wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 26 października 2019 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Okoliczność ta a więc data niepełnosprawności, która nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., legła u podstaw decyzji odmownej organów obu instancji. II. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1b u.ś.r. który stwierdza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego – wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Wyrokiem tym (wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443) Trybunał stwierdził, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji tego orzeczenia w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. np. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1853/16, z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16). III. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji stosując zasadę praworządności obowiązującą w postępowaniu administracyjnym (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) nie uwzględniły skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast Sąd podzielając wyrażone w orzecznictwie poglądy odnośnie do skutków wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdza, że mimo nieuchylenia przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy dokonać wykładni tego przepisu z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Z tych przyczyn zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Rozpoznając ponownie wniosek Skarżącej Burmistrz uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r.