II SA/Rz 315/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania S.F. (dalej: "Skarżąca") od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt") z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Wójt odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w znacznym stopniu, ponieważ niepełnosprawność matki istnieje od 64 roku życia, natomiast stopień niepełnosprawności datuje się od 1 sierpnia 2016 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej: "u.ś.r."). W odwołaniu Skarżąca domagała się przyznania świadczenia i powołała orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. Kolegium odwołania nie uwzględniło i przytoczyło art. 17 u.ś.r., eksponując ustęp 1b tego przepisu. Wskazało, że pomimo podjęcia przez TK powołanego w odwołaniu orzeczenia, norma prawna z art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. nadal pozostaje w mocy i stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż Kolegium oraz Wójt są organami administracji stosującymi, a nie tworzącymi prawo. W skardze Skarżąca przedstawiła stan faktyczny i ponownie wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. I. Stan faktyczny jest bezsporny. Wnioskiem z dnia 26 listopada 2019 r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, przy czym niepełnosprawność matki datuje się od 64 roku życia. Okoliczność ta a więc data niepełnosprawności, która nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., legła u podstaw decyzji odmownej organów obu instancji. II. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1b u.ś.r. który stwierdza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego – wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Wyrokiem tym (wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443) Trybunał stwierdził, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji tego orzeczenia w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. np. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1853/16, z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16). III. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji stosując zasadę praworządności obowiązującą w postępowaniu administracyjnym (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) nie uwzględniły skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast Sąd podzielając wyrażone w orzecznictwie poglądy odnośnie do skutków wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdza, że mimo nieuchylenia przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy dokonać wykładni tego przepisu z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Z tych przyczyn zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Rozpoznając ponownie wniosek Skarżącej Wójt uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r.