II SA/Rz 300/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. G. i W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala -

Przedmiotem skargi W. G. i M. G. (skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] organ I instancji ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej [...], na części działki nr ewid. 3066/2 położonej w miejscowości S., na rzecz "D." Sp. z o. o. z siedzibą w W. Odpis powyższej decyzji został doręczony skarżącym w dniu 8 października 2019 r. W dniu 23 października 2019 r. skarżący nadali w placówce pocztowej odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdzili, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez ich winy. Skarżący wyjaśnili, że korespondencję z Gminy [...] odebrał w dniu 8 października 2019 r. A. G. - ojciec skarżącego W. G. Skarżący wskazali, że A. G. jest osobą starszą, albowiem ukończył 82 lata. Informację o odbiorze przesyłki przekazał skarżącemu W. G. w dniu 9 października 2019 r. w godzinach popołudniowych, po powrocie skarżącego z pracy. Skarżący W. G. pracuje jako lekarz-radiolog (w licznych placówkach służby zdrowia) i zdarza się, że z oczywistych względów wraca późno do domu, lub też z racji częstych wyjazdów są dni gdy w ogóle nie ma go w domu. A. G. przekazał skarżącemu W. G. informację o tym, że odebrał kierowany do niego list z Gminy [...] w dniu 8 października 2019 r. wręczając mu ów list po jego otwarciu. Jednocześnie nie wręczył mu koperty. Skarżący W. G. przyjął zatem, błędnie na podstawie oświadczenia ojca, że pierwszym dniem w którym odebrał on decyzję był dzień 9 października 2019 r. i że od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia. Skarżący W. G. nie miał podstaw by nie wierzyć ojcu, jednocześnie nie posiadał możliwości weryfikacji faktycznej daty odbioru korespondencji i działając w błędnym przekonaniu sądził, że decyzja została odebrana w dniu 9 października 2019 r., dlatego też w dniu 23 października 2019 r. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, działając w przekonaniu o tym że ostateczny termin złożenia odwołania upływa właśnie w tym dniu. Skarżący podkreślili, że organ I instancji nie stwierdził uchybienia we wniesieniu odwołania. Zatem skarżący o fakcie, że odwołanie zostało złożone po terminie dowiedzieli się z postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r., doręczonego im w dniu 20 listopada 2019 r. Zdaniem skarżących powyższe okoliczności wskazują, że nie uchybili terminowi do wniesienia odwołania z własnej winy i nie wykazali się przy tym jakimkolwiek stopniem niedbalstwa. Przeciwnie, w ocenie skarżących wykazali się oni starannością powierzając sporządzenie odwołania adwokatowi i dążąc od początku do wniesienia odwołania, aczkolwiek działając w błędnym przekonaniu co do faktycznego dnia odbioru decyzji. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczyli wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13. Skarżący stwierdzili, że za przywróceniem terminu w niniejszej sprawie przemawiają interesy strony, które niewątpliwie ucierpią w przypadku braku przywrócenia terminu. W odwołaniu skarżący domagają się weryfikacji decyzji dotyczącej lokalizacji inwestycji celu publicznego (nadajnika sieci komórkowej), która to decyzja w świetle orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie obarczona jest istotnym brakiem, wskazującym na jej wadliwość. Zatem zasadne jest zweryfikowanie tejże decyzji przez organ II instancji w trybie jej instancyjnej kontroli. Brak takiej kontroli może spowodować, ze w obrocie prawnym funkcjonować będzie decyzja obarczona istotną wadą, co w konsekwencji doprowadzi do naruszenia interesów strony - której działka sąsiadować będzie z działką na której ma być wzniesiona antena sieci komórkowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną postanowienia organ podał art. 58 § 1, 2 i 3, art. 59 § 2, art. 123 § 1 oraz art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Ustawodawca uzależnił przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym od łącznego spełnienia czterech warunków: 1) uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w niedochowaniu terminu; 2) wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3) dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (musi to nastąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu); 4) dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona z własnej winy uchybiła terminowi, choćby wina ta miała postać lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy bowiem przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Zdaniem organu odwoławczego skarżący uchybili owej staranności bowiem winni zdawać sobie sprawę z konieczności ustalenia w sposób jednoznaczny okoliczności i daty doręczenia poprzez choćby zażądanie od dorosłego domownika koperty, w której przesłano pismo. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego ewentualne zaniedbania domownika w zakresie poinformowania adresata i przekazania mu przesyłki obciążają adresata (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Gd 208/19). Niezależnie od powyższego organ odwoławczy uważa, iż ewentualne przywrócenie terminu do złożenia odwołania w konsekwencji spowodowałby - niedopuszczalną w świetle przepisu art. 127 k.p.a. - konieczność rozpoznania odwołania od decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2019 r. (została ona utrzymana w mocy przez organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania innych stron postępowania). W ustawowym terminie skarżący wnieśli skargę na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy strona wyczerpująco wskazała przyczyny jednodniowego uchybienia w złożeniu odwołania, a nadto wykazała na czym polegało powyższe uchybienie, a także, że uchybienie to nie zostało przez stronę zawinione, 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz z pominięciem uwzględnienia słusznego interesu strony. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organ odwoławczy nie dokonał merytorycznego rozpoznania wniosku i poprzestał jedynie na pobieżnej ocenie okoliczności, jakie wiązały się z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania przez skarżących. Przy tym pominął zarówno negatywne skutki prawne, jakie wiązały się dla skarżących z odmową przywrócenia terminu, jak również pominął fakt, że decyzja od której wniesiono odwołanie, jest decyzją naruszającą prawo. W konsekwencji w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja, które jest wadliwa prawnie, jak również która to decyzja nie została zweryfikowana przez sąd administracyjny pod kątem jej zgodności z prawem. Skarżący wskazali, że wnieśli odwołanie bezpośrednio do organu z jednodniowym uchybieniem terminu. Nie zachodzi zatem w przedmiotowej sprawie sytuacja, gdzie strona w sposób niedbały podchodzi do kwestii złożenia tegoż odwołania. Skarżący działali z zamiarem złożenia odwołania, w tym celu ustanowili profesjonalnego pełnomocnika, jednakże w wyniku błędnego przekonania co do daty odbioru korespondencji uchybili terminowi o jeden dzień. Zatem wbrew twierdzeniom organu należycie dbali o swoje interesy. Wyłączną zaś przyczyną uchybienia terminowi było błędne przekonanie skarżących co do początkowej daty odbioru korespondencji z Gminy [...]. Skarżący zostali wprowadzeni w błąd co do tej daty. Nie mieli zaś później możliwości zweryfikowania dnia odbioru korespondencji, albowiem nie posiadali koperty. Nadto domownik, który korespondencję odebrał, utrzymywał cały czas, że pierwotnym dniem odbioru był dzień, o którym poinformował skarżących. Wszystkie te okoliczności skarżący wskazali we wniosku o przywrócenie terminu, wyjaśniając przyczynę w jego uchybieniu i załączając stosowne dokumenty. Uznać zatem należy, że skarżący wbrew twierdzeniom organu - należycie uprawdopodobnili przyczyny uchybienia terminowi. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczyli wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 733/17, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższego orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Skarżony organ odwoławczy jako właściwy do wydania ostatecznego postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.) dokonał prawidłowych ustaleń oraz ocen prawnych na tle stanu faktycznego wynikającego z prośby skarżącego o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Zasadniczą przesłanką uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest co najmniej uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie wskazuje rodzaju winy w uchybieniu terminu, a zatem warunkiem przywrócenia terminu jest brak winy umyślnej i nieumyślnej. W nauce prawa administracyjnego procesowego oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że nawet lekki stopień niedbalstwa (jako postać winy nieumyślnej) eliminuje możliwość przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu procesowego zostało zatem zarezerwowane dla podmiotów, które z przyczyn od siebie niezależnych i przy zachowaniu obiektywnego miernika staranności nie były w stanie dochować terminu. Przyczyny uzasadniające restytucję terminu procesowego muszą więc mieć charakter obiektywny (aczkolwiek powiązany z sytuacją indywidualnego podmiotu) i wyjątkowy w tym sensie, że uniemożliwiają one zachowanie terminu procesowego nawet przy dołożeniu należytej staranności przez osobę, która w sposób rzetelny i odpowiedzialny dba o swoje interesy. Nadzwyczajne przeszkody w zachowaniu terminu procesowego dotyczą zasadniczo bezpośrednio sytuacji podmiotu spóźnionej czynności procesowej, chociaż nie można wykluczyć, że pewne okoliczności mogą pozostawać w związku także z sytuacją innych osób. W takim przypadku działania lub zaniechania osób trzecich (np. dorosłego domownika dokonującego odbioru w trybie doręczenia zastępczego przesyłki przeznaczonej dla adresata) muszą być jednak również wolne od jakiegokolwiek stopnia winy. W przedmiotowej sprawie decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2019 r. została doręczona w trybie zastępczym (art. 43 k.p.a.) A. G. jako dorosłemu domownikowi skarżących. Odbiór ten nastąpił w dniu 8 października 2019 r., jednak w/w domownik przekazał przesyłkę adresatowi W. G. następnego dnia (9 października 2019 r.). We wniosku z dnia 27 listopada 2019 r. o przywrócenie terminu skarżący wskazali, że A. G. wręczył przesyłkę adresatowi W. G. w dniu 8 października 2019 r. (pismem z dnia 9 grudnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że datą tą był dzień 9 października 2019 r.) "po otwarciu" przesyłki i bez wręczenia koperty (która miała zostać wyrzucona). W powyższym wniosku wskazano, że skarżący W. G. na podstawie błędnego oświadczenia A. G. co do daty odbioru przesyłki błędnie przyjął, że dzień przekazania mu przesyłki (9 października 2019 r.) jest pierwszym dniem biegu terminu do wniesienia odwołania. Z oświadczenia skarżących wynika, że odbierający przesyłkę jest osobą starszą (ma 82 lata), jednak zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnym – jeśli przyjąć, że przesłanka braku winy po stronie osoby trzeciej, np. domownika, może być rozciągnięta na adresata przesyłki – to nawet lekkie niedbalstwo związane za zapomnieniem czy osłabieniem pamięci osoby odbierającej przesyłkę, eliminuje możliwość przyjęcia, że przesłanka braku winy została spełniona. Jedynie w razie stwierdzenia, że w dniu odbioru przesyłki osoba trzecia (np. dorosły domownik) była dotknięta tego rodzaju schorzeniem lub stanem, które obiektywnie uniemożliwiały jej przekazanie przesyłki adresatowi lub poinformowanie go o prawidłowej dacie jej odbioru, można rozważać ewentualny brak winy tej osoby i w konsekwencji także brak winy adresata. Skutki nawet lekkiego niedbalstwa osoby trzeciej odbierającej przesyłkę obciążają zatem co do zasady właściwego adresata przesyłki. Zarówno w we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (k. 39-42), jak w skardze do Sądu, nie wskazano ponadto żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do wniosku, że błędna informacja w sprawie daty odbioru pisma, przekazana adresatom przesyłki przez dorosłego domownika, była niezawiniona (oczywiście wystarczało w tym zakresie okoliczności te tylko uprawdopodobnić). Samo twierdzenie o podeszłym wieku odbiorcy pisma nie jest wystarczające. Natomiast twierdzenie, że odbiorca ten jako dorosły domownik wprowadził w błąd skarżących jest tylko i wyłącznie potwierdzeniem winy tej osoby, której skutki – zgodnie z miarodajnym orzecznictwem sądów administracyjnych – rozciągają się także na skarżących jako adresatów pisma (decyzji). Prawidłowość oceny, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było zawinione, wynika także z tego, że przesłankę winy można także powiązać z działaniami i zaniechaniami pełnomocnika procesowego. Nie budzi bowiem wątpliwości, że zawinione zachowania pełnomocnika procesowego obciążają stronę, która udzieliła pełnomocnictwa. Skarżący udzielili pełnomocnictwa procesowego adwokatowi 16 października 2019 r., a więc w 8 dniu biegu terminu do wniesienia odwołania. Miernik staranności procesowej został w tym momencie podwyższony, albowiem względem profesjonalnego podmiotu świadczącego usługi prawne wymagania są znacznie wyższe. Z pism procesowych i twierdzeń skarżących oraz pełnomocnika wynika, że było im wiadome, iż koperta zawierająca datę nadania i odbioru przesyłki została utracona. Profesjonalny pełnomocnik powinien był podejść z ostrożnością do samego jedynie twierdzenia skarżącego, że przekazanie przesyłki nastąpiło w dniu 9 października 2019 r., skoro nie dysponował kopertą przesyłki. W tej sytuacji, skoro nie ustalił w organie lub placówce pocztowej właściwej daty doręczenia, powinien był zachować ostrożność procesową w wyborze dnia nadania pisma zawierającego odwołanie. W szczególności nie jest aprobowalne, aby nie mając pewności co do faktycznej daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik profesjonalny oczekiwał z nadaniem pisma zawierającego odwołanie do ostatniego dnia terminu. Właśnie niniejsza sprawa pokazuje, że takie podejście może prowadzić do bardzo poważnych skutków procesowych, które zamykają możliwość uruchomienia administracyjnego toku instancji. W tym stanie rzeczy, mając na względzie, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w zakresie wyznaczonym w art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi ----------------------- ko