II SA/Rz 247/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu J. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO.4111/1205/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z 29 grudnia 2023 r. nr SKO.4111/1205/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 2 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. J. K. (dalej: "Skarżący") złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. K., która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS w] z [...] stycznia 2018 r. zaliczające do niezdolności do samodzielnej egzystencji na stałe, przy czym ustalono, że daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji nie da się ustalić. W postępowaniu administracyjnym ustalono, że A. K. ma problemy ze wzrokiem, które w bardzo dużym stopniu ograniczają jej codzienne samodzielne funkcjonowanie, leczy się na [...]. Wszystkie te schorzenia powodują potrzebę stałej i kompleksowej opieki nad nią. Opiekę tę sprawuje jej mąż J. K., który na co dzień pomaga jej w takich czynnościach dnia codziennego jak: pomoc w higienie osobistej, przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu się, przygotowanie i podawanie posiłków, zaopatrywanie w leki, podprowadzenie do łazienki, załatwianie spraw urzędowych, w okresie zimowym zapewnienie ogrzewania. Pomoc męża jest stała, bezpośrednia i kompleksowa. Podczas postępowania osoba wymagająca opieki potwierdziła, że mąż zapewnia jej wszelką niezbędną pomoc. Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Burmistrz [...] decyzją z 11 grudnia 2023 r. nr MGOPS/R/RK/5222/24/23 odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną. W uzasadnieniu Organ I instancji stwierdził, że Skarżący bezsprzecznie sprawuje opiekę nad żoną, nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki. Skarżący jest osobą nie mającą ustalonego prawa do żadnego świadczenia emerytalno-rentowego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, oraz nie figuruje w innych jednostkach terenowych jako świadczeniobiorca świadczenia opiekuńczego. Natomiast A. K. jest mężatką i osobą z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nad którą obecnie nikt nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury ani żadnego świadczenia opiekuńczego w Polsce oraz za granicą, również nie figuruje w innych jednostkach terenowych. Organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie da się ustalić daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji A. K. Powoduje to, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole tub szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia. Burmistrz powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 na podstawie którego art. 17 ust. 1b u.ś.r. utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zdaniem Burmistrza, TK swoim orzeczeniem nie wyeliminował wadliwego przepisu, pozostawiając jego zmianę ustawodawcy. W motywach orzeczenia Trybunał podkreślił, że stwierdzenie niekonstytucyjności w tym przypadku nie kreuje prawa do żądania świadczenia dla opiekunów niepełnosprawnych osób dorosłych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. W ocenie Organu I instancji nie ma prawnej możliwości, aby organy administracji publicznej w ramach własnych kompetencji i zasady legalności działania, mogły bez ingerencji ustawodawcy, określić uwzględniając konieczność zachowania zasady równości w jakiej wysokości i na jakich zasadach mają przyznać świadczenia opiekuńcze wszystkim ubiegającym się o nie, opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał wskazał jedynie, iż niekonstytucyjne jest nierówne traktowanie opiekunów osób niepełnosprawnych, bez wskazywania, że świadczenie pielęgnacyjne należałoby przyznać wszystkim ubiegającym się. Ukształtowanie modelu ustalenia świadczeń dla tych opiekunów leży w gestii ustawodawcy. Do momentu ingerencji ustawodawcy w przedmiotowy przepis sytuacja prawna wnioskodawcy pozostaje bez zmian. Końcowo Burmistrz zwrócił uwagę na brzmienie art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r."), który wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezsprzecznie A. K. pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż J. K. nie jest osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego prośby i wydanie decyzji w tej sprawie. Skarżący wskazał, że sprawuje stałą opiekę nad swoją niepełnosprawną żoną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, opisaną na wstępie decyzją z 29 grudnia 2023 r. nr SKO.4111/1205/2023 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Na wstępie Kolegium wskazało, że wyrokiem z 21 października 2014 r. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że doszło do ugruntowania się linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. W ocenie Kolegium przyjmując za utrwaloną interpretację, zgodnie z którą powstanie niepełnosprawności w okresie niewymienionym w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia, należało stwierdzić, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do okoliczności mających znaczenie prawne w sprawie, a mianowicie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w kierunku jednoznacznego wykazania, że Skarżący zrezygnował i nie podejmuje dalszego zatrudnienia, celem sprawowania opieki nad żoną. Zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy, jak również uzasadnienie decyzji nie wskazują na związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad żoną a brakiem aktywności zawodowej po stronie Skarżącego. Organ do kwestii związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną w ogóle się nie odniósł. Zatem należy uznać, że w niniejszej sprawie związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy potrzebą sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a okolicznością braku wykonywania pracy zarobkowej nie został ustalony. Wobec powyższego Organ II instancji uznał, że podjęte przez Organ rozstrzygnięcie musi zostać uznane za przedwczesne. Prawidłowo prowadzone postępowanie wymaga od Organu, po pierwsze, zebrania całokształtu materiału dowodowego, który służyłby jednoznacznemu wykazaniu spełnienia, bądź nie, przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak również rozpatrzenia sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi bowiem formy wynagrodzenia osób zobowiązanych do alimentacji za fakt sprawowania opieki, lecz ma stanowić swego rodzaju rekompensatę utraconego dochodu z tytułu pracy zarobkowej w formie zryczałtowanej. W konsekwencji Organ powinien ustalić fakty mające znaczenie prawne w sprawie, wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast zgromadzony i poddany analizie materiał dowodowy nie wskazuje bowiem, że strona spełnia wszystkie warunki materialno-prawne niezbędne do przyjęcia kwalifikacji prawnej, jako rezygnacja z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kolegium zaleciło, aby rozpatrując sprawę ponownie, Organ I instancji dokonał analizy stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Kolegium w niniejszej sprawie. Następnie Organ I instancji ustali, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki pozytywne prawa do świadczenia i nie zachodzą inne przesłanki negatywne prawa, poza wyłączonymi z zastosowania tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednocześnie Organ musi mieć na uwadze, że przeprowadzona przez Organ II instancji wykładnia przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wiążąca dla Organu I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu. SKO wskazało, że Burmistrz będzie obowiązany zastosować przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., z znaczeniu nadanym wykładnią przeprowadzoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W sprzeciwie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie przez SKO świadczenia pielęgnacyjnego. W jego ocenie w niniejszej sprawie zebrano już wystarczający materiał dowodowy, aby Kolegium mogło samodzielnie wydać decyzję. W odpowiedzi na sprzeciw, SKO w Rzeszowie wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64 d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. ( Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 534/19 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. W ocenie Sądu brak jest usprawiedliwionych podstaw do wydania przez Organ II instancji decyzji kasacyjnej. Nie uzasadniają tego stwierdzone uchybienia ani też zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania. Przedmiotem rozpoznania Organów był wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć stanowią przepisy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 u.ś.r. ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. ust.1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku ust. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie Organ I instancji odmówił wnioskowanego świadczenia z tego powodu, że w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wskazano daty jej powstania -art. 17 ust. 1b u.ś.r., jak również ze względu na to, że podopieczna pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prawidłowo stanowisko to zakwestionował Organ II instancji powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał orzekł, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnoprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższe, jak prawidłowo wskazało Kolegium oznacza, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnoprawność powstała później, bądź nie można ustalić daty jej powstania, jak w niniejszej sprawie, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Prawidłowe zakwestionowanie z tego powodu decyzji Organu I instancji nie oznacza, że wydana przez Organ II instancji decyzja jest prawidłowa. W ocenie Sądu po wyeliminowaniu tej negatywnej przesłanki Organ II instancji powinien był podjąć decyzję merytoryczną. Przekonuje do tego zabrany w sprawie materiał dowodowy, jak również stanowisko Organu I instancji, który w uzasadnieniu do decyzji stwierdził, że Skarżący bezsprzecznie sprawuje opiekę nad żoną, nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki. Nie ma ustalonego prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, oraz nie figuruje w innych jednostkach terenowych jako świadczeniobiorca świadczenia opiekuńczego. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że żona Skarżącego wymaga stałej i całodobowej opieki, którą w pełnym zakresie zapewnia jej mąż. Wynika z niego, że podopieczna ma duże problemy ze wzrokiem, które w bardzo dużym stopniu ograniczają jej codzienne, samodzielne funkcjonowanie. Dodatkowo miewa mimowolne omdlenia. Wszystkie te schorzenie nie pozwalają na to by została pozbawiona opieki. Nie ma również sporu do co tego, że jej mąż nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki, ani też że nie pobiera innego konkurencyjnego świadczenia. Nieuzasadnione jest w związku z tym twierdzenie Organu II instancji odnośnie braku wyjaśnienia przez Organ I instancji zakresu świadczonej opieki, czy związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaną opieka a niepodejmowaniem zatrudnienia. W związku z wykluczeniem przez Organ II instancji negatywnej przesłanki w postaci daty powstania niepełnosprawności trudno doszukać się innych okoliczności, które powinny zostać wyjaśnione. Jeśli, zdaniem Organu II instancji okoliczności te wymagały dodatkowego wyjaśnienia, to nic nie stało na przeszkodzie przeprowadzeniu w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. Za całkowicie bezpodstawną uznać należy natomiast wskazaną przez Organ I instancji negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pozostawania przez podopieczną w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., do której to okoliczności nie odniósł się Organ II instancji. Sąd stwierdza, że przedstawiona w tym zakresie interpretacja Organu I instancji stanowi całkowicie opaczne rozumienie treści przepisu i zmierza do irracjonalnej wykładni, prowadzącej do przyjęcia, że tylko małżonek legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności mógłby podjąć się opieki nad drugim małżonkiem wynagradzanej ze środków publicznych w ramach świadczenia pielęgnacyjnego. Wykładnia ta jest wykładnią oczywiście contra legem pomimo tego, że próbuje odnosić się do wykładni językowej przepisu. Zaprezentowane przez Organ I instancji rozumienie przepisu pozostaje jednak w oczywistej sprzeczności z celem ustawy, którym jest zapewnienie rzeczywistej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, której z oczywistych względów nie może zapewnić osoba, która sama legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, i nie budzi to wątpliwości orzeczniczych, że stanowi on o prawie do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez osoby zobowiązane w dalszej kolejności niż małżonek podopiecznego. Legitymowanie się przez małżonka podopiecznego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi dla nich podstawę ubiegania się o to świadczenie. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 151 a § 1 p.p.s.a. Skarżąca korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Organ II instancji zobowiązany będzie do merytorycznego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu zaprezentowanej przez Sąd wykładni.