I OZ 111/24

Dnia 12 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1599/22 w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r. - po rozpoznaniu wniosku D. R. - odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podnosiła, iż zachodzą szczególne okoliczności (warunki), które mogłyby spowodować potężną szkodę w postaci jej śmierci. Dodatkowo, w uzasadnieniu skargi - oprócz rozwinięcia zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji – skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej, a nadmierny stres związany z udziałem w postępowaniu sądowym może narazić ją na ponowny udar. Dokonując oceny zasadności ww. wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby z wykonaniem zaskarżonej decyzji wiązało się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zauważył, że - co prawda - formułując wniosek zawarła stwierdzenie, iż "(...) zachodzą szczególne okoliczności (warunki), które mogłyby spowodować potężną szkodę w postaci jej śmierci", nie mniej jednak w żaden sposób tego nie uprawdopodobniła, a ponadto samo narażenie na stres związany z udziałem w postępowaniu sądowym nie może decydować o spełnieniu przesłanek wstrzymania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu, również obawa skarżącej, że w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji będzie musiała liczyć się z koniecznością zwrotu wypłaconego jej zasiłku pielęgnacyjnego, nie wskazywała na istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem zaskarżoną decyzją uchylono decyzję przyznającą skarżącej zasiłek pielęgnacyjny i jej wykonanie nie powoduje konieczności zwrotu pobranego przez nią zasiłku. Zatem kwestia nienależnie pobranego świadczenia, jak też obowiązku jego zwrotu nie leży w granicach niniejszej sprawy. W związku z tym Sąd stwierdził, że skarżąca oparła wniosek jedynie o swoje obawy, które uznać należało za przedwczesne i nie dotyczące przedmiotu niniejszej sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła D. R., reprezentowana przez pełnomocnika, podnosząc zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez (cyt.): "jego błędną wykładnię prowadzącą do wadliwego i przedwczesnego uznania, iż niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania decyzji administracyjnych". W oparciu o podniesiony zarzut, skarżąca domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu żażalenia podnoszno zaś, że Sąd w ogóle nie wezwał strony do uprawodopodobnienia okoliczności podnoszonej we wnisoku a dotyczącej przesłanki nagłej śmierci skarżącej, do czego był zobwiązany. Ponadto pełnomocnik podkreślał, iż postanowienie zostało mu doręczone w sposób uniemożliwiający złożenie zażalenia przed rozpoznaniem sprawy - co tym bardziej powoduje, że uprawnienia procesowe strony w niniejszym postępowaniu są całkowicie iluzoryczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza jednak, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T.Woś [w:] T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, s. 335 i n.). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przy czym pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2022 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Decyzją tą bowiem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 4 lipca 2022 r. uchylającą - na mocy art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - decyzję tego organu z 21 kwietnia 2022 r. o przyznaniu D. R. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Bezpośrednim zatem skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji o przyznaniu ww. świadczenia. Decyzja ta sama w sobie nie rodzi natomiast po stronie skarżącej obowiązku zwrotu pobranego zasiłku. Taki obowiązek powstanie dopiero z chwilą ewentualnego wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W kontekście powyższego, powoływane przez skarżącą zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu okoliczności dotyczące jej stanu zdrowia oraz sytuacji finansowej nie mogły być uznane za mające bezpośredni związek z wykonaniem zaskarżonej decyzji i - co za tym idzie – istotne z punktu widzenia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż samo narażenie na stres związany z udziałem w postępowaniu sądowym nie może decydować o udzieleniu ochrony tymczasowej. To bowiem skarżąca jest inicjatorką niniejszego postępowania i winna w związku z tym mieć na uwadze, czy stan zdrowia pozwala jej w nim uczestniczyć. Skoro zaskarżona decyzja Kolegium nie pociągała za sobą bezpośredniego następstwa w postaci zwrotu świadczenia, to nie było w związku z tym potrzeby, aby Sąd Wojewódzki wzywał skarżącą do ewentualnego uprawdopodobnienia okoliczności podnoszonych we wniosku. W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Dla oceny jego prawidłowości nie ma natomiast znaczenia podnoszona w zażaleniu okoliczność merytorycznego rozpoznania sprawy przed wniesieniem zażalenia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.