II SA/Rz 1816/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr SKO.418/45/2022 w przedmiocie bezczynności wierzyciela w zastosowaniu środków egzekucyjnych – postanawia – I. odrzucić skargę; II. zarządzić zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego K. W. kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "organ") z 30 sierpnia 2023 r. nr SKO.418/45/2022, wydane w przedmiocie bezczynności wierzyciela w zastosowaniu środków egzekucyjnych. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że pismami z 5 listopada 2022 r., 14 grudnia 2022 r. oraz 4 stycznia 2023 r. KW (dalej: "Skarżący") wniósł ponaglenie na bezczynność Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") jako wierzyciela w zastosowaniu środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w sprawie wykonania obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji Prezydenta z [...] października 1999 r. nr [...]. Wskazaną wyżej decyzją Prezydent zobowiązał S Spółka Komandytowa z/s [...] jako następcę prawnego WW, do uregulowania stosunków wodnych na działkach nr [...], w celu umożliwienia spływu wód opadowych z działki nr [...] stanowiącej własność SJ oraz działki nr [...] stanowiącej własność Skarżącego. Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. nr SKO.418/45/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, działając na podstawie art. 37 § 6 w zw. z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." oraz w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.) – dalej: "u.p.e.a.", uznało ponaglenie za niezasadne. Kolegium podało, że z akt sprawy nr SKO.418/41/2022 i akt sprawy Prezydenta Miast [...] nr [...] wynika, że postanowieniem z [...] września 2022 r. nr [...] umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone w sprawie wykonania obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 1999 r. nr [...]. Z uzasadnienie postanowienia wynika, że obowiązek nałożony ww. decyzją został wykonany w całości już przed wystawieniem przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego. Postanowieniem z 19 grudnia 2022 r. nr SKO.418/41/2022 Kolegium stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Skarżącego wniesionego na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Organu, skoro w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że egzekwowany obowiązek został wykonany, to brak było podstaw do stosowania w stosunku do dłużnika środków egzekucyjnych. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia, że doszło do bezczynności organu egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KW wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poświadczenie niezgodności z prawem decyzji Prezydenta z 26 października 1999 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącego, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem: 1. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną jego ocenę; 2. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń; 3. art. 153 w zw. z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", poprzez zignorowanie wskazań wynikających z prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych w opisywanej sprawie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. W piśmie procesowym z 22 marca 2024 r. Skarżący wyraził stanowisko, że stan prawny w zakresie przesłanek do prowadzeni postepowania egzekucyjnego nie uległ zmianie, wobec czego jego ponaglenie winno zostać uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt (lub bezczynność), akt ten musi posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Co nie mniej istotne, sąd rozpoznając sprawę nie jest związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jest natomiast związany wskazanym przez stronę skarżącą przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia strona może również uczynić postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że określony przez Skarżącego przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co w konsekwencji obliguje Sąd do odrzucenia skargi. Na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 1 i 2 k.p.a.). Środek ten ma na celu zniesienie stanu bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zarazem wniesienie ponaglenia stanowi warunek formalny skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania administracyjnego (por. art. 52 p.p.s.a.). Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 6 i 7 k.p.a. powinno przyjąć formę postanowienia, na które jednak nie służy zażalenie. Jak bowiem stanowi przepis art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, a w przypadku postanowienia podejmowanego w trybie art. 37 k.p.a. przepisu takiego nie ma. Postanowienie to ma charakter wpadkowy (incydentalny), nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Omawiana instytucja odnosi się wyłącznie do kwestii ściśle procesowej uregulowanej w przepisach art. 35 i 37 k.p.a., a rzeczone postanowienie nie kreuje nowej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r. II GSK 708/09, postanowienie WSA w Rzeszowie z 28 stycznia 2016 r. II SAB/Rz 110/15; dostępne na stronie: orzezcenia.nsa.gov.pl). Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.. Nie jest to również postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), ani postanowienie podlegające kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie przepisów szczególnych (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa, orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.