II SA/Rz 177/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 marca 2018 r. w zakresie prawa pomocy dotyczącego wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zastępczego wykonania obowiązku postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Zaskarżonym postanowieniem referendarz odmówił T. S. ( dalej zamiennie: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie przedstawiła w sposób wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej. Przedstawione przez nią wydatki przekraczają dochody, co uzasadnia przekonanie, że udzielone informacje są niepełne. Nie wyjaśniono sytuacji dochodowej pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie 47- letniego syna. Referendarz sądowy podkreślił przy tym wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy i spoczywający na wnioskodawcy obowiązek wykazania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. W złożonym sprzeciwie wnioskodawczyni nie zgodziła się z tą oceną. Podniosła, że odpowiadając na wezwanie działała pod wpływem stresu, co spowodowało, że nie wszystkie udzielone przez nią informacje były rzetelne i odpowiadające prawdzie. Niektóre podane przez nią opłaty nie są płacone w każdym miesiącu, jak chociażby składka na ubezpieczenie za dom, która jest płacona kwartalnie, nie zawsze kupuje leki, co sfałszowało niejako przedstawiony przez nią obraz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodne z art 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."): rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osoby fizycznej w zakresie całkowitym ( a o takie wystąpiła skarżąca) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedstawionej przez wnioskodawczynię sytuacji dochodowej wynika, że utrzymuje się z dochodów w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 1150 zł posiada dom o powierzchni 110 m2 na działce o powierzchni 7 arów, którego wartość wyceniła na 200.000 zł, działkę rolną o powierzchni 95 a, wartości 50.000 zł. Razem z nią w gospodarstwie domowym pozostaje 47 letni syn, który jak podaje wnioskodawczyni jest alkoholikiem. Wydatki ponoszone przez skarżącą to 300-400 zł miesięcznie na żywność, 150 zł miesięcznie na media, 100 zł na środki czystości, 532 zł rata pożyczki, 159,50 zł łączne zobowiązanie pieniężne, 160 zł ubezpieczenie domu, 39,99 zł zakup leków, przy czym nie wszystkie wydatki pokrywane są stale i we wskazanych wysokościach. Jak wskazała skarżąca wydatki na zakup leków, żywności środków czystości wahają się w zależności od sytuacji finansowej w różnych miesiącach. Aktualnie koszty związane z wniesieniem skargi to wpis w wysokości 100 zł i koszt ewentualnego pełnomocnika, którego udział na obecnym etapie nie jest obowiązkowy. W ocenie Sądu przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja dochodowa, majątkowa i rodzinna nie predestynuje jej do przyznania wnioskowanej pomocy. Wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, na bieżąco również zaspokaja potrzeby związane z utrzymaniem jak i leczeniem. Nie zmienia powyższego fakt, że suma uzyskiwanych dochodów w całości przeznaczana jest na podane przez nią wydatki. Sąd stwierdza, że wydatki te są wydatkami jakie zwykle ponosi większość obywateli. W przypadku przyjęcia, jak chce tego wnioskodawczyni, że w jej sytuacji należy udzielić prawa pomocy, instytucja prawa pomocy stałaby się regułą, a nie wyjątkiem. Jak wskazuje doświadczenie, w zasadzie większość obywateli swoje dochody przeznacza na wydatki, a jedynie niewielki odsetek posiada oszczędności. Nie może to więc być miarodajne dla rozpoznania wniosku. Wydatki sądowe to nic innego jak inne wydatki związane z codziennym życiem, choćby takie jak kredyty, pożyczki, na które niekiedy należy poczynić pewne oszczędności. Mając zamiar skierowania sprawy do postępowania przed sądem skarżąca mogła poczynić starania, zwłaszcza, że jak wskazuje nie wszystkie wskazane przez nią wydatki ponosi w każdym miesiącu, celem zagospodarowania sumy pieniężnej na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że spłaca pożyczkę, której miesięczna wysokość wynosi 532 zł i znacznie przekracza kwotę wpisu od złożonej przez nią skargi. Zdaniem Sądu sytuacji skarżącej nie można przypisać cechy wyjątkowości i zwolnić jej od ponoszenia kosztów sądowych, przerzucając obowiązek ich zapłaty na innych znajdujących się w takie samej lub podobnej sytuacji obywateli, którzy pośrednio opłacą je z podatków. Sąd zgadza się ze stanowiskiem referendarza, że skarżąca nie przedstawiła wyczerpująco sytuacji dochodowej i majątkowej swojego syna. Z przedstawianych przez nią świadectw pracy wynika, że ostatni okres zatrudnienia to 7 września 2017 r. do 6 stycznia 2018 r. Zatem jej twierdzenia, że jest alkoholikiem nie zaprzeczają jednak temu, że pracował, był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, a umowa została rozwiązana po okresie, na który została zawarta. W świetle powyższego prawidłowe jest wnioskowanie, że syn wnioskodawczyni, który pozostaje z nią, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenie, we wspólnym gospodarstwie domowym, ma możliwości i powinien dokładać się do wspólnego utrzymania, co również nie zostaje bez wpływu na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. W ocenie Sądu sytuacja dochodowa, majątkowa i rodzinna wnioskodawczyni pozwala jej na poniesienie kosztów postępowania sądowego, w związku z powyższym nie zachodzi również podstawa do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 260 § 1 w zw. z art 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.