II SA/Rz 1762/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku MB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi MB na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [.] z dnia [.] lipca 2016 r. nr [.] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie do wykonania zarządzenia z dnia 27 grudnia 2016 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł (k. 23) skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu podał, że został pokrzywdzony przestępstwem oszustwa popełnionym przez żonę i jej rodziców. Wszystkie posiadane oszczędności przekazał w 2011 r. na jej rachunek, którymi rozporządziła bez jego zgody. W listopadzie 2013 r. został pozbawiony wszystkich rzeczy osobistych i dachu nad głową, w tym uniemożliwiono mu korzystanie z mieszkania przy ul. G. Dostępu do niego nie ma do dnia dzisiejszego. Od tamtej pory jego dochody wystarczają jedynie na zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych. Nieregularność dochodu z prowadzonej działalności i sędziowania w zawodach sportowych powoduje, że musi zapożyczać się u rodziny, u której ma już zobowiązania przekraczające 10 000 zł. Pozostały dochód jest niewielki, nie pozwala na jakiekolwiek oszczędności, które mógłby przeznaczyć na wpis. Nie może przedstawić dochodów żony, z którą jest w trakcie rozwodu od 2012 r. Nie posiada żadnego wartościowego majątku, jedynie akcje Elektrim w liczbie 2110, których wartość określił na 0 zł. Z własnej działalności gospodarczej osiąga dochód 383 zł miesięcznie, a z wykonywania zawodu sędziego sportowego 599 zł miesięcznie (według danych, jak podał, za 2015 r. na podstawie złożonego w US PIT-36). W dniu 18 września 2017 r. wezwałem wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym oraz dokumentów (k. 107). W odpowiedzi z dnia 9 października 2017 r. wnioskodawca wystąpił o udzielenie mu informacji w kwestiach wymienionych w 22 punktach z uwagi na to, że wezwanie wzbudziło u niego duże wątpliwości oraz z obawy przed negatywnymi skutkami nieudzielenia odpowiedzi chociażby na jeden z punktów wezwania. Pismo to nie zawierało odpowiedzi na żadną z pozycji określoną w wezwaniu z dnia 18 września 2017 r. Mając na względzie powyższe uznałem, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej określanej skrótem "Ppsa". Zgodnie z nim, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W celu wykazania ziszczenia się tej przesłanki wnioskodawca, stosownie do art. 252 § 1 Ppsa, ma obowiązek złożenia oświadczenia obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Jeżeli złożone oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi ono wątpliwości, wnioskodawca ma - wynikający z art. 255 Ppsa, obowiązek złożenia na wezwanie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. To bowiem obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że nie jest on w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania (czyli zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych) ponieść pełnych kosztów postępowania. W tym celu powinien współdziałać w wyjaśnieniu jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej. Brak takiego współdziałania, przejawiający się np. nieudzieleniem odpowiedzi na skierowane w trybie art. 255 Ppsa wezwanie, jeżeli uniemożliwia on w oparciu o wypełnioną treść formularza PPF ocenę ziszczenia się przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, stanowi przyczynę odmowy przyznania prawa pomocy. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i winna być stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w realnie trudnej sytuacji materialnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r. II FZ 989/16; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, a na skierowane wezwanie nie udzielił żadnej odpowiedzi. Nie podjął nawet próby ujawnienia jakichkolwiek dodatkowych informacji, poza deklaracjami zawartymi w formularzu PPF. Na podstawie zaś zawartego w nim oświadczenia nie było możliwe m.in. ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, w tym co do kwestii zamieszkania i wydatków z tym związanych. Z jednej strony posługuje się bowiem adresem przy ul. G., a z drugiej podaje, że nie ma do tego mieszkania dostępu, ale nie wskazuje rzeczywistego miejsca zamieszkania. Pomimo potwierdzenia faktu posiadania rachunków bankowych nie nadesłał wymaganych wyciągów, jak i odpisu zeznania podatkowego. Nie ujawnił też wszystkich swoich dochodów (pożyczek, darowizn), a zastanawiające jest, że w czasie, kiedy minimalne wynagrodzenie za pracę, określone na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847), wynosi obecnie 2000 zł brutto, prowadzi on od wielu lat działalność (aktywność zawodową), z której osiąga znacznie niższy dochód. Może to zatem świadczyć o niewykorzystywaniu wszystkich możliwości i zdolności oraz godzenie się na taki stan rzeczy. Referendarzowi z urzędu wiadome jest, że wnioskodawca nie współdziała w wyjaśnianiu rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej także w innych licznych inicjowanych przez siebie sprawach w tut. Sądzie. Zamiast udzielać stosownych wyjaśnień w sposób wymijający stara się wykazać brak zrozumienia kierowanych do niego zapytań (m.in. w sprawach o sygn. II SAB/Rz 61/16, II SA/Rz 523/16, II SAB/Rz 23/16, II SAB/Rz 13/16). Biorąc jednak pod uwagę wynikający z art. 246 § 1 Ppsa ciążący na wnioskodawcy obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, a więc faktu życia w ubóstwie, powinien on przejawiać minimum dobrej woli w tym zakresie. Wymagania tego powinien być świadomy, ponieważ zainicjował już przeszło 30 spraw przed tut. Sądem (z których jedna dotyczy meldunku, a pozostałe informacji publicznej), w których w większości domagał się prawa pomocy. Treść pisma z dnia 9 października 2017 r. wskazuje natomiast, że jego celem nie jest wykazanie przesłanek z art. 246 § 1 Ppsa, lecz wykorzystanie uprawnień procesowych niezgodnie z ich przeznaczeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2015 r. sygn. I OZ 439/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z podanych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie.