II SA/Rz 1640/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim z dnia 25 października 2022 r. nr S-IV.9531.1.665.2021.AK w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. umarza postępowanie administracyjne.

Przedmiotem skargi A.P. jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 25 października 2022 r. nr S-IV.9531.1.665.2021.AK wydane w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej organ wskazał art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775) i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857). Jak wynika z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych sprawy orzeczeniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "organ I instancji") zaliczył J.R. do osób niepełnosprawnych. W dniu 22 listopada 2021 r. A.R. - ojciec J.R., zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanego wyżej orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] maja 2018 r., składając jednocześnie przedmiotowe odwołanie. Podał, że postępowanie o zaliczenie jego syna do osób niepełnosprawnych toczyło się z wniosku matki dziecka, a sam wniosek został złożony po zainicjowaniu sprawy o rozwód małżeństwa skarżącego. Skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu i wydanym orzeczeniu, gdyż fakt ten został zatajony przez matkę dziecka. Zdaniem skarżącego powyższe potwierdza, że nie dotrzymał terminu do złożenia odwołania bez własnej winy. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r. nr S-IV.9531.1.665.2021.AK Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] czerwca 2020 r. nr [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie A.R. – działając imieniem małoletniego J.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. II SA/Rz 276/22 WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie z 30 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wobec syna skarżącego Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydał dwa orzeczenia o niepełnosprawności - pierwsze z [...] maja 2018 r. ([...]), drugie z [...] czerwca 2020 r. ([...]). Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dotyczył orzeczenia z [...] maja 2018 r. Natomiast zaskarżonym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w dniu [...] czerwca 2020 r. Powyższe stanowiło oczywiste naruszenie art. 61 § 1 w zw. z art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. w stopniu, który niewątpliwie miał wpływ na wynik sprawy. To zaś obligowało do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim wskazanym na wstępie postanowieniem z 25 października 2022 r. przywrócił termin do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz przedstawionego wraz z odwołaniem wyroku SO w [...] z [...] listopada 2018 r., sygn. akt [...] (prawomocnego od dnia 3 stycznia 2019 r.) wynika, że władza rodzicielska A.R. została ograniczona. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron J.R., urodzonym [...] maja 2005 r. w R., powierzono matce A.R.1 ograniczając władzę rodzicielską A.R. do współdecydowania o kierunku kształcenia, wychowaniu religijnym, wyborze szkoły oraz uzyskiwania informacji na temat małoletniego w szkołach i urzędach oraz dotyczących leczenia. Organ stwierdził, że powyższe okoliczności wskazują, że ojciec dziecka w czasie trwania postępowania o ustalenia niepełnosprawności na wniosek złożony w dniu 4 kwietnia 2018 r. miał pełną władzę rodzicielską. W tych okolicznościach powołując się na art. 58 k.p.a. organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uwzględniając wniosek strony wziął pod uwagę obok interesu społecznego uzasadniony interes strony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wyżej opisane rozstrzygnięcie złożyła A.P. domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postepowania. Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 k.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że A.R. spełnił wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania, podczas gdy orzeczenie o zaliczeniu małoletniego do osób niepełnosprawnych zapadło w maju 2018 r., zaś ponad 3 lata później w listopadzie 2021 r. ojciec małoletniego zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowego orzeczenia i nie udowodnił, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, fakt niepełnosprawności syna J. był doskonale znany ojcu od 2012 r., kiedy wydane zostało pierwsze orzeczenie, a kolejne było przedstawione do akt postępowania w sprawie o rozwód – SO w [....], sygn. [...], której A.R. był stroną; 2. art. 28 k.p.a. poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, podczas gdy A.R. nie ma interesu prawnego w sprawie, co oznacza, że nie jest stroną, nie posiada on legitymacji do złożenia odwołania od podanego we wniosku o przywrócenie terminu orzeczenia, władza rodzicielska uczestnika została ograniczona wobec małoletniego syna prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].11.2018 r. sygn. akt [...]. A.R. ograniczono władzę rodzicielską do współdecydowania o kierunku kształcenia, wychowywaniu religijnym, wyborze szkoły, uzyskiwania informacji na temat małoletniego w szkołach i urzędach oraz dotyczących leczenia. Zatem A.R. nie pozostawiono władzy rodzicielskiej w sferze decydowania o leczeniu dziecka, czy też składania dokumentów w przedmiocie ustalania niepełnosprawności u małoletniego. A.R. ma prawo jedynie do uzyskiwania informacji na temat leczenia i ta władza jest jemu ograniczona od 2018 r., a więc nie posiada legitymacji prawnej do złożenia przedmiotowego odwołania. Skarżąca podkreśliła, że A.R. składając wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem, przekroczył zakres posiadanej władzy rodzicielskiej ustalony przez Sąd. A.R. nie posiada interesu prawnego w składaniu odwołania a tym samym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a więc nie ma przymiotu strony. Nawet, gdyby przyjąć, że mimo braku władzy rodzicielskiej w sferze medycznej, mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu, to i tak odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu z jego własnej winy. Orzeczenie o zaliczeniu małoletniego do osób niepełnosprawnych zapadło w maju 2018 r., fakt orzeczenia niepełnosprawności syna był znany ojcu od 2012 r. kiedy to zapadło pierwsze orzeczenie. Koleje było przedstawione do sprawy o rozwód w 2018 r. Z tej przyczyny nie jest dla niej zrozumiałe przywrócenie terminu przy braku spełniania ustawowych przesłanek. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że jego zdaniem wszystkie przesłanki konieczne do przywrócenia terminu zostały przez wnioskodawcę spełnione. Odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu A.R. wniósł 22 listopada 2021 r. wskazując, że o rozstrzygnięciu dowiedział się dnia 16 listopada 2021 r. i zachowując 7-dniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponadto wskazał, że głównym powodem niedochowania terminu był brak informacji dot. toczącego się postępowania o ustalenie niepełnosprawności małoletniego J.R. Z tej przyczyny organ postanowił przywrócić termin do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. organ wyjaśnił, że w postępowaniu o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności stroną jest dziecko, które reprezentują rodzice - jego przedstawiciele ustawowi. Zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, chyba że zostanie ona ograniczona lub odebrana rozstrzygnięciem sądowym. W toczącym się postępowaniu organ ustalił, że ojciec dziecka – A.R. miał w trakcie toczącego się postępowania o ustalenie niepełnosprawności dziecka na wniosek złożony w dniu 4 kwietnia 2018 r. pełną władzę rodzicielską, bowiem wyrok rozwodowy sygn. akt [...] uprawomocnił się dopiero 3 stycznia 2019 r. organ stwierdził, że z uwagi na fakt, że jednym z podstawowych obowiązków rodzica jest dbanie o interesy dziecka, dyspozycja art. 28 k.p.a. została wypełniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim z dnia 25 października 2022 r. wydane w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej organ wskazał art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775) i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857). Jak wynika z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych sprawy orzeczeniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "organ I instancji") zaliczył J.R. do osób niepełnosprawnych. W dniu 22 listopada 2021 r. A.R. - ojciec J.R., zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanego wyżej orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] maja 2018 r., składając jednocześnie przedmiotowe odwołanie. Podał, że postępowanie o zaliczenie jego syna do osób niepełnosprawnych toczyło się z wniosku matki dziecka, a sam wniosek został złożony po zainicjowaniu sprawy o rozwód małżeństwa skarżącego. Skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu i wydanym orzeczeniu, gdyż fakt ten został zatajony przez matkę dziecka. Zdaniem skarżącego powyższe potwierdza, że nie dotrzymał terminu do złożenia odwołania bez własnej winy. Sąd nie podziela stanowiska organu co do legitymacji A.R. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w dniu 22 listopada 2021 r. Niespornie w tym dniu nie był on uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o zaliczenie syna do osób niepełnosprawnych, czy brania udziału w takim postępowaniu. Z faktu pominięcia go w postępowaniu w tym przedmiocie zakończonym wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności w dniu [...] maja 2018 r., gdy miał jeszcze pełną władzę rodzicielską nie można, wbrew prawomocnemu wyrokowi Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r., sygn. akt [...] (prawomocnego od 3 stycznia 2019 r.) wywodzić jego uprawnienia do realizowania władzy rodzicielskiej po 3 stycznia 2019 r., w szczególności w dniu 22 listopada 2021 r., czyli w dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania A.R. nie był już osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., z powodu braku uprawnienia do wniesienia odwołania w tej dacie. Zgodnie z § 16 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 857): 1. Osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. 2. Powiatowy zespół, który wydał orzeczenie, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy do wojewódzkiego zespołu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. 3. Jeżeli powiatowy zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie. A.R. wniósł odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu jako przedstawiciel ustawowy wykraczając poza zakres posiadanej władzy rodzicielskiej. Przedstawicielstwo ustawowe rodziców, o którym mowa w art. 98 § 1 k.r.o., obejmuje zarówno dokonywanie czynności materialnoprawnych (art. 98 § 2 k.r.o.), czynności przed sądami (art. 98 § 3 k.r.o.), jak i czynności przed organami administracyjnymi (art. 27 k.p.a.). Zob. J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Warszawa 2005, s. 288. Przesłanką pozytywną przedstawicielstwa ustawowego rodziców jest posiadanie przez nich władzy rodzicielskiej. Przepis wiąże uprawnienie do reprezentowania dziecka z pozostawaniem dziecka pod władzą rodzicielską, a zatem skoro dziecko pozostaje pod nią nadal, choć w ograniczonym zakresie, to i prawo do reprezentacji dziecka zostaje zachowane w takim zakresie, w jakim zachowana jest władza rodzicielska, skoro ustawa wprost wyraźnie nie stanowi inaczej. Zachodzi tu oczywisty brak legitymacji odwoławczej, tzn. taki brak, który ma charakter obiektywny i jego ustalenie nie wiąże się z oceną interesu prawnego (tak słusznie Marek Piotr Przybysz w komentarzu do art. 134 k.p.a., LEX 2022). W niniejszej sprawie brak uprawnienia A.R. do reprezentowania syna w sprawie dotyczącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o ustaleniu stopnia jego niepełnosprawności był oczywisty i wynikał z dokumentów zalegających w aktach sprawy. Ustalenie to nie wymagało prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Wobec faktu, że postępowanie takie się toczyło, jak również z powodu osiągania pełnoletniości przez syna J.R. w dniu 30 maja 2023 r., postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że zgodnie z wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r., II OSK 1762/09, LEX nr 746776, strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu I instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Sytuacja taka miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Jest to także kolejna przesłanka bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 k.p.a.) Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.