II SA/Rz 1615/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi H. T. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia planów sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę [...] oraz określenia granic obwodów - postanawia – I. odrzucić skargę; II. zarządzić zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej H. T. kwoty 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Uchwałą z 27 lipca 2023 r., nr [...] (dalej: "uchwała"), Rada Miejska w [...] (dalej: "Rada Miejska"), na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40, dalej: "u.s.g.") oraz art. 39 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900), ustaliła plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę [...], a także określa granice obwodów publicznych szkół podstawowych mających siedzibę na obszarze gminy, obowiązujący od dnia 1 września 2023 r. W skardze H.T. (dalej: "Skarżąca") zaskarżyła powyższą uchwałę w części, "tj. paragraf 1. Uchwały, punkt 3 załącznika do Uchwały "Szkoła Podstawowa im. [...] w [...], [...]; obwód obejmujący: sołectwo [...], [...], [...] oraz [...]. Uchwale w tej części zarzuciła: "1) naruszenie art. 7 Konstytucji RP / organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa/; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez Rodziców uchwały z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] o likwidacji szkoły. 2) szkodliwe społecznie działania /m.in. uchwała, którą skarżę/ podejmowane przez Radę Miejską i Burmistrza w czasie, kiedy Uchwała o likwidacji została zaskarżona przez Rodziców uczniów do WSA i proces sądowy był w toku". Formułując powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że "uchwała, z przyczyn wskazanych poniżej, narusza prawo gdyż: 1. zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji 2. Interes prawny Skarżącego 3. oraz opłata od skargi". Powołując art. 101 u.s.g. Skarżąca podniosła, że "ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały w części wskazanej w petitum, bowiem uchwała wpisuje się w proces likwidacji szkoły, zaś skutki likwidacji mogą być trudne do odwrócenia dla Skarżących – Rodziców". Uchwała niesie ze sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody społecznej. Trudność w odwróceniu skutków likwidacji szkoły wynika przede wszystkim ze skomplikowania i długotrwałości procedury wznowienia zajęć w zlikwidowanej szkole. Podała, że postanowienie WSA jest lekceważone przez Burmistrza, który podejmuje działania związane z wykonaniem Uchwały o likwidacji szkoły. Stwierdziła, że otrzymała mandat radnej od wyborców, którymi są rodzice uczniów tej szkoły i rodzice dzieci przedszkola [...], stąd obowiązkiem Skarżącej jest wspierać rodziców i społeczność [...] w podejmowanych działaniach na rzecz utrzymania szkoły. Pod skargą Skarżąca podpisała się: "Radna RM". W odpowiedzi na skargę Rada Miejska reprezentowana przez Burmistrza i pełnomocnika adwokata, wniosła o jej oddalenie. Wskazano, że jedyny zarzut skargi odnoszący się do przepisu prawa, tj. art. 7 Konstytucji, nie został uzasadniony; nie zostało wyjaśnione, na czym ten zarzut miałby polegać. Art. 7 ustawy zasadniczej stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Rada Miejska podjęła uchwałę w takich właśnie warunkach; przedmiot uchwały mieścił się w zakresie kompetencji Rady Miejskiej, do której należy ustalanie planu sieci szkół podstawowych oraz określenia granic ich obwodów. Skarżąca nie wyjaśnia, na czym przekroczenie uprawnień Rady miałoby polegać. Naprowadzono, że w czasie podejmowania uchwały, tj. w dniu [...] lipca 2023 r. toczyło się postępowanie przed WSA w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w [...]. W tej sprawie Sąd wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały o likwidacji Szkoły Podstawowej w [...] dopiero 1 sierpnia 2023 r. Zatem 27 lipca 2023 r. nie było żadnych przeszkód do podjęcia skarżonej uchwały. Samo zainicjowanie postępowania sądowo-administracyjnego, dotyczącego innej uchwały nie może pozbawiać Rady Miejskiej możliwości działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga podlega odrzuceniu. I. Stan sprawy jest następujący. Opisaną na wstępie uchwałą Rada Miejska ustaliła plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę, a także określiła granice obwodów publicznych szkół podstawowych mających siedzibę na obszarze gminy, obowiązujący od dnia 1 września 2023 r. Skargę na tę uchwałę wniosła Skarżąca, będąca radną Rady Miejskiej. II. Skarga wniesiona została na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że osoba skarżąca uchwałę organu gminy musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną. Innymi słowy, zmuszona jest udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, na przykład pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Niespełnienie tej przesłanki winno natomiast skutkować odrzuceniem skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym w rozumieniu tego przepisu jest art. 101 ust.1 u.s.g. (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz, (w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski. Warszawa 2021, s. 435). Interes prawny, o którym stanowi art. 101 ust. 1 u.s.g., polega na istnieniu związku między sytuacją prawną podmiotu i określoną normą prawną. Powyższy związek powinien mieć charakter aktualny, realny i indywidualny. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia w rozumieniu tego przepisu musi mieć charakter rzeczywistego naruszenia prawa, możliwego do wykazania w dacie wnoszenia skargi. Posiadanie interesu prawnego oznacza konieczność wskazania przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc, co do zasady, wystąpić podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2017, s. 751). W konsekwencji osoba nieposiadająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (tak NSA w wyroku z 4 kwietnia 2023 r., sygn. III OSK 333/23, podobnie WSA w Poznaniu w wyroku z 5 października 2023 r. sygn. IV SA/Po 347/23). Sąd poglądy te podziela i przyjmuje jako własne. III. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że Skarżąca, jako radna Rady Miejskiej, a więc organu, który uchwalił zaskarżoną uchwałę, nie jest uprawniona do wniesienia skargi na uchwałę, którą Rada Miejska ustalała plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę (nie ma własnego interesu prawnego). Pełnienie mandatu radnego nie stanowi bowiem samoistnej podstawy do zaskarżania uchwał organów jednostki samorządu terytorialnego. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy zaskarżona uchwała dotyczy radnego "osobiście" w aspekcie organizacyjnym (przykładowo uchwały, w których skargę składa radny będący przewodniczącym rady na uchwałę o jego odwołaniu). Jak wskazano wyżej, zaskarżona uchwała nie dotyczy "osobiście" Skarżącej. Natomiast wniesienie skargi motywowane było sprawowaniem przez Skarżącą mandatu radnej Rady Miejskiej, wybranej przez rodziców - uczniów tej szkoły. Oznacza to, że po stronie Skarżącej brak jest "interesu prawnego" w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Z tych przyczyn skarga podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a.