II SA/Rz 1590/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. w W. na zarządzenie pokontrolne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie z dnia 8 października 2025 r. nr WI.7023.244.2025.KKA w przedmiocie podjęcia działania polegającego na wzmożeniu nadzoru nad kanalizacją deszczową – skargę oddala –

Przedmiotem skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") jest zarządzenie pokontrolne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "PWIOŚ" lub "organ") z dnia 8 października 2025 r. nr WI.7023.244.2025.KKA, wydane w sprawie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425; dalej: "u.i.o.ś.") oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w okresie od dnia 19 sierpnia do dnia 11 września 2025 r. w L. sp. z o.o. – Centrum [...], udokumentowanych protokołem kontroli nr [...]. W pkt 1, organ zarządził, aby spółka podjęła działania polegające na wzmożeniu nadzoru nad eksploatacją kanalizacji deszczowej, w celu nieprzekraczania warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, a także kontroli wylotu kolektora kanalizacji deszczowej do wód odbiornika – po otrzymaniu zarządzenia z poleceniem ciągłego przestrzegania. W pkt 2, organ zarządził, aby spółka niezwłocznie podejmowała działania w przypadku przedostania się substancji zanieczyszczających do kanalizacji i postępowała zgodnie z procedurą zawartą w "Instrukcji postępowania...", opracowaną zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym - po otrzymaniu zarządzenia z poleceniem ciągłego przestrzegania. Jednocześnie organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 7 listopada 2025 r. W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego PWIOŚ odnosząc się do obowiązku z pkt 1, wskazał, że ustalenia kontroli wykazały zanieczyszczenie potoku [...], które zostało potwierdzone badaniami laboratoryjnymi wykonanymi przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Centralne Laboratorium Badawczego Oddział w [....]. Otrzymane wyniki badań wykazały, że wartość wskaźnika zanieczyszczeń: substancje ropopochodne, w próbce pobranej z wylotu kolektora, wyniosła: >30 mg/l i jest charakterystyczna dla oleju typu A (olej napędowy). Dodatkowo przeprowadzone oględziny wykazały, że substancja wprowadzana wylotem kanalizacji deszczowej powodowała zmiany barwy i zapachu w wodach odbiornika i miała zapach charakterystyczny dla substancji ropopochodnych. Ponadto Spółka w trakcie kontroli nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego dokonanie dwa razy w roku konserwacji potoku [....] na odcinku od granic miasta km 5+850 do wylotu kanalizacji deszczowej km 6+550. Powyższe wskazuje, że zostały naruszone warunki pkt II.2., II.3. b) i pkt III.6. pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 30 listopada 2016 r. znak: [...]. Z kolei w zakresie obowiązku wskazanego w pkt 2 zarządzenia, organ wskazał, że jak ustalono w trakcie kontroli, w związku z przedostaniem się zanieczyszczenia do wód potoku [...], spółka nie podjęła czynności mającej na celu zamknięcie odpływu do odbiornika niezwłocznie, czyli w dniu 18 sierpnia 2025 r. Z załączonej do protokołu notatki ze zdarzenia, przedłożonej przez spółkę, wynika, że zamknięcie odpływu nastąpiło w dniu 21 sierpnia 2025 r., czyli na trzeci dzień od wystąpienia zdarzenia. Natomiast zgodnie z okazaną podczas kontroli "Instrukcją postępowania w przypadku stanów awaryjnych..." - pkt 3, tj.: Procedura postępowania w przypadku wystąpienia stanów awaryjnych celem wyeliminowania możliwości awaryjnego wprowadzenia zanieczyszczeń do odbiornika, w przypadku przedostania się substancji niebezpiecznych do kanalizacji deszczowej należy podjąć czynności związane z zabezpieczeniem (zamknięciem odpływu do odbiornika, np. poprzez korek hydrauliczny wprowadzony do kanalizacji). Powyższe ––stanowi naruszenie pkt III.7. ww. pozwolenia wodnoprawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., poprzez: - wydanie zarządzenia w okolicznościach braku naruszeń warunków pozwolenia po stronie spółki; - wydanie zarządzenia, które jest niejasne i nieprecyzyjne, wobec czego skarżąca nie wie, w jaki sposób ma się do niego zastosować, aby je zrealizować zgodnie z oczekiwaniami organu; - wydanie zarządzenia wbrew ustaleniom faktycznym i treści pozwolenia; - niepełne uzasadnienie zarządzenia, w szczególności poprzez brak nadania mu takiej treści, która pozwoliłaby skarżącej jasno odczytać, jakie naruszenie jest jej zarzucane oraz, w oparciu o które konkretne ustalenia i które konkretne przepisy prawa doszło do ustalenia występowania naruszenia. Wobec tak sformułowanych zarzutów spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego i o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że kontrola została wszczęta w związku z wypadkiem, jaki miał miejsce w dniu 18 sierpnia 2025 r., polegającym na przedostaniu się zanieczyszczeń do wód potoku [...] na skutek awarii na stacji paliw na terenie Centrum [....]. Przyczyną wycieku była awaria sondy pomiarowej na stacji paliw, która wskazywała błędny stan paliwa, co w konsekwencji doprowadziło do przelania zbiornika na paliwo i wycieku substancji ropopochodnej do kanalizacji, a dalej do ww. potoku. Skarżąca dodała, że równolegle z kontrolą PWIOŚ, kontrolę w tożsamym zakresie prowadziło Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: "PGW"). Zdaniem spółki ustalenia kontroli nie pozwalają na stwierdzenie po jej stronie uchybień w zakresie wskazanych pkt II, pkt II 3b. oraz pkt III.6 pozwolenia. Organ ograniczył się do podania wartości wskaźnika zanieczyszczeń, nie odnosząc się ani do okoliczności faktycznych leżących u podstaw tych wartości, ani roli skarżącej w zaistnieniu tych wartości, a w szczególności jakich naruszeń dopuściła się skarżąca, których skutkiem była wartość podana przez organ. Spółka zaznaczyła, że nie ponosi winy za zdarzenie z dnia 18 sierpnia 2025 r., będące niezamierzonym wypadkiem, który wydarzył się na sąsiadującej z jej działką stacji benzynowej, prowadzonej pod marką [...] przez podmiot [...] sp. z o.o. Podkreśliła, że nie uchybiła żadnym swoim obowiązkom, czego rezultatem mógłby być ww. incydent, w szczególności nie uchybiła żadnym obowiązkom opisanym w pozwoleniu. Spółka wskazała dalej, że organ nie stwierdził w protokole kontroli żadnych uchybień w jej działaniu, które doprowadziły do awarii, jak również nie stwierdził, jakie działania - zgodnie z pozwoleniem - powinna podjąć, aby do awarii nie doszło. Żadne z jaj zachowań, nawet pośrednio, nie doprowadziło do zdarzenia, jak również nie zapobiegłoby incydentowi. Nie sposób przypisać skarżącej winy z tego tytułu oraz naruszenia warunków pozwolenia. Zdarzenie z dnia 18 sierpnia 2025 r. było całkowicie poza wiedzą, zgodą i kontrolą skarżącej i miało charakter wypadku. Również PGW stwierdziło, że spółka nie dopuściła się żadnych uchybień w zakresie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, prawidłowo oceniając, że ww. incydent miał charakter incydentalnego zdarzenia, które nie stanowi naruszenia pozwolenia, lecz zdarzenie o charakterze awarii poza kontrolą skarżącej. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu, że jako zakład główny odpowiada za wszelkie zdarzenia, które mogą wystąpić na terenie objętym pozwoleniem. Nadto pozwolenie, jak też instrukcja stanowiąca załącznik do pozwolenia, w żadnym miejscu nie formułują obowiązku "bezpośredniego nadzoru". Spółka podniosła, że nie wie, jak ma rozumieć to sformułowanie i jak miałby być realizowany obowiązek "bezpośredniego nadzoru" nad eksploatacją kanalizacji. Zaznaczyła, że eksploatacja kanalizacji deszczowej w codziennych warunkach jest zgodna z warunkami pozwolenia i że dokonuje wymaganych przeglądów oraz konserwacji. W ocenie spółki, naruszeniem pozwolenia mógłby być brak konserwacji potoku [....], a nie nieprzedłożenie dokumentów na tę okoliczność, które zresztą później przedłożyła. Skarżąca zaznaczyła dalej, że instrukcja na wypadek awarii określa, że w sytuacji powzięcia informacji o zdarzeniu awaryjnym należy podjąć działania niezwłocznie, ale nie wskazuje precyzyjnego terminu mierzonego w godzinach lub dniach, w tym nie wskazuje, że działania te mają być podjęte tego samego dnia. Wskazała, że podjęła działania natychmiast po uzyskaniu informacji o zdarzeniu i w pełnym zakresie aktywnie współpracowała ze służbami. Instrukcja stanowi ponadto, że w przypadku przedostania się substancji do kanalizacji należy podjąć czynności związane z zabezpieczeniem, lecz nie określa precyzyjnie jakie działania w tym zakresie należy podjąć. Zdaniem spółki w zarządzeniu nie zostały wskazane żadne okoliczności, z których wynikałoby, że nie realizuje swoich obowiązków wynikających z pozwolenia, jakie konkretne obowiązki nie zostały zrealizowane. Zarządzenie nie wskazuje też, jakie przepisy prawa zostały przez spółkę naruszone i jakie działania powinna podjąć w celu wyeliminowania naruszeń, poza ogólnym stwierdzeniem co do wzmożenia nadzoru czy niezwłocznego działania. W odpowiedzi na skargę PWIOŚ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne odpowiada przepisom prawnym, a w toku jego wydania nie doszło do naruszenia ani prawa materialnego ani przepisów postępowania. Organ zaznaczył, że zarządzeniem nie nałożono na skarżącą żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinna realizować z mocy prawa lub posiadanych decyzji administracyjnych. Ponadto szczegółowo przedstawił stan faktyczny oraz ustalenia przeprowadzonej kontroli, jak też odniósł się do stawianych zarzutów. Zaznaczył również, że spółka przed upływem terminu wskazanego w zarządzeniu przedłożyła informacje o zakresie podjętych i zrealizowanych działań, w związku z czym uznał, że zarządzenie pokontrolne zostało zrealizowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Nie ulega wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zarządzenie pokontrolne, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. 2024.425 t.j.), stanowi akt z zakresu administracji publicznej, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: P.p.s.a. Powyższe stanowisko było już formułowane w orzeczeniach sądów administracyjnych z powołaniem się na stosowne wypowiedzi judykatury (np. prawomocny wyrok z dnia 23 marca 2017 r., II SA/Bk 62/17 i wskazane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Skład orzekający w kontrolowanej sprawie stanowisko to w całości podziela z tą jedynie modyfikacją, że z dniem 1 czerwca 2017 r. zmianie uległy zasady zaskarżania aktów administracji publicznej takich jak zarządzenie pokontrolne czyli aktów z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Oznacza to, że obecnie skargi na akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., mogą być wnoszone bez konieczności uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa. Dodać należy, że pouczenie o możliwości wniesienia skargi w terminie trzydziestodniowym od dnia doręczenia zarządzenia pokontrolnego zawarte było również w części końcowej zaskarżonego zarządzenia. Skarżąca Spółka tego terminu dochowała. Niezależnie od tego, że Zarządzenie pokontrolne zostało zaadresowane do Prezesa zarządu skarżącej Spółki, Spółka posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowego zarządzenia pokontrolnego, gdyż to zakresu jej działalności i jej majątku i mienia dotyczy ww zarządzenie. Zgodnie z art. 1. ustawy dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska: "Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska". W myśl art. 2. ust. 1. "Do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy: 1) kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 i 1356) w zakresie: a) przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, b) przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska,". Na podstawie art. 11 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska: 1. "Z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. 2. Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. 3. W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska". Zgodnie z treścią art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska: 1. Na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) 48 wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. 2. Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. 3. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska może zażądać od kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej przeprowadzenia postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciwko osobom winnym dopuszczenia do uchybień i poinformowania go, w określonym terminie, o wynikach tego postępowania i o podjętych działaniach. 4. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska może w trakcie kontroli wydać decyzję w przedmiocie wstrzymania: 1) działalności w zakresie stwarzającym zagrożenie zdrowia lub życia ludzi albo zagrożenie zniszczenia środowiska; 2) oddania do użytku obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji niespełniających wymagań ochrony środowiska. 5. Decyzja, o której mowa w ust. 4, podlega natychmiastowemu wykonaniu. 6. Do decyzji, o której mowa w ust. 4, przepisów art. 61 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 i 1467) nie stosuje się.". Z kolei w myśl postanowień art. 31a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska: 1. "Kto: 1) w wyznaczonym terminie nie informuje organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych albo o przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciw osobom winnym dopuszczenia do uchybień, 2) niezgodnie z prawdą informuje organ Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych lub przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem, 3) 82 korzystając z danych z Ekoinfonetu lub je przetwarzając nie podaje w wytwarzanych informacjach, że dane te pochodzą z Ekoinfonetu, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny. 2. Postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia". Powołane wyżej przepisy nie określają elementów składowych zarządzenia pokontrolnego, zaś samo postępowanie ma szczególny, ukierunkowany charakter. Nie budzi jednak wątpliwości, że zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanego podmiotu, niestanowiącym decyzji administracyjnej. Władczy charakter zarządzenia przejawia się w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Zarządzenia pokontrolne nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określającym ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (wyrok NSA z 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 637/24). Należy też zaakcentować, że do zarządzenia pokontrolnego, w zakresie jego rozstrzygnięcia i uzasadnienia, należy przykładać taką samą miarę jak do innych władczych aktów organów administracji publicznej wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Przede wszystkim należy oczekiwać nadania mu takiej treści, która pozwoli adresatowi jasno odczytać, jakie naruszenie jest mu zarzucane oraz z jakiego powodu, tzn. w oparciu, o które konkretne ustalenia i które konkretne przepisy prawa doszło do ustalenia występowania naruszenia. Zdaniem sądu, te dwa wymogi powinny być spełnione w zarządzeniu pokontrolnym jednocześnie. Postępowanie w przedmiocie wydania zarządzenia pokontrolnego toczy się w oparciu o przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, a zatem stan faktyczny sprawy zostaje ustalony na podstawie wyników kontroli oraz protokołu kontroli, który ma odzwierciedlać przebieg. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma zatem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 1346/22). Konsekwencją takiego ukształtowania procedury dotyczącej zarządzeń pokontrolnych jest to, że postępowanie poprzedzające wydanie zarządzenia pokontrolnego, a także treść samego zarządzenia, powinno odpowiadać regułom państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek nakładany w zarządzeniu pokontrolnym na podmiot kontrolowany musi być więc sformułowany jednoznacznie i precyzyjnie" wskazując w jakim zakresie działalność tego podmiotu jest niezgodna z prawem i jakie czynności ma podjąć, by ów stan niezgodności wyeliminować, a następnie móc poinformować organ wykonujący kontrolę o realizacji zaleceń zawartych w zarządzeniu (por. też prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 1000/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 lutego 2022 r. II SA/Bk 939/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 września 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 705/19 - dostępne). Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2025 r. III OSK 2377/22 zarządzenie pokontrolne, chociaż nie jest zewnętrznym aktem administracyjnym takim jak decyzja administracyjna lub postanowienie, to ma jednak charakter władczy. Jest to bowiem prawna forma działania właściwego organu ochrony środowiska, która stwierdza wystąpienie określonego obowiązku nałożonego na adresata zewnętrznego np. przedsiębiorcę. Zarządzenie pokontrolne poddaje się zatem kognicji sądów administracyjnych, pomimo, że ustawodawca nie wprowadził możliwości jego zaskarżenia do właściwego organu wyższego stopnia. Powyższe nie oznacza jednak, że zakres tej kontroli jest taki sam, jak w przypadku kontroli decyzji lub postanowienia wydanych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Wynika to ze specyfiki zarządzenia pokontrolnego, które powinno wskazywać adresatowi nieprawidłowości w zakresie nałożonych na niego obowiązków o charakterze publicznoprawnym w przedmiocie ochrony środowiska. Zarządzenie pokontrolne wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska powinno m.in. nakładać następujące obowiązki na jego adresata w zależności od występującego w danej sprawie stanu faktycznego i stanu prawnego. Po pierwsze, usunięcie ustalonych naruszeń w jego działalności, które są związane z nieprzestrzeganiem odpowiednich przepisów materialnego prawa ochrony środowiska. Po drugie, jeżeli zachodzi taka okoliczność, wystąpienie do właściwego miejscowo i rzeczowo organu ochrony środowiska w celu "uporządkowania" stanu formalnoprawnego kontrolowanego podmiotu w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej oddziaływującej na środowisko. Po trzecie, określenie planowanych działań, które powinny zapobiegać wystąpieniu tego rodzaju nieprawidłowej działalności gospodarczej uciążliwej dla środowiska. Zarządzenie pokontrolne nie stanowi sankcji administracyjnej, ponieważ nie nakłada dodatkowych obowiązków, lecz stanowi tylko "przypomnienie" o obowiązkach, które wynikają z przepisów prawa ochrony środowiska regulujących działalność danego przedsiębiorcy (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., III OSK 6979/21). Podkreślić też należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. Przedmiotem kontroli sądowej nie jest bowiem treść ustaleń dokonanych przez podmiot kontrolujący, ale dokument w postaci protokołu kontroli (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. III OSK 355/24). Do postępowania kontrolnego nie stosuje się też przepisów postępowania administracyjnego tak do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2025 r., III OSK 5046/21, III OSK 1091/21 oraz z 20 września 2022 r., III OSK 1242/21). Wyrażone w zarządzeniu zalecenia powinny nadawać się do wykonania przez kontrolowanego, co powoduje że po pierwsze powinny mieć swe odzwierciedlenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, po drugie w obowiązujących regulacjach prawnych i po trzecie winny być sformułowane w sposób dostatecznie konkretny, czyli szczegółowo kształtujący wszystkie istotne elementy stosunku administracyjnoprawnego. Konkretność wypowiedzi organu wiąże się z władczym charakterem zarządzenia, które nie może pozostawiać kontrolowanemu żadnych wątpliwości na temat samych zaleceń i sposobu ich wykonania. W ocenie sądu, obowiązek nałożony na skarżącą w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym pozwala ustalić, jakie konkretnie czynności i w jakim czasie adresat zarządzenie ma podjąć, by zrealizować cel zaleceń tj. jakie konkretnie czynności ma wykonać, by wyeliminować naruszenia stwierdzone w wyniku przeprowadzonej kontroli. Stan faktyczny udokumentowany protokołem kontroli nie budzi wątpliwości Sądu. Rację ma organ stwierdzając, że pozwolenie wodnoprawne wydane decyzją Starosty [...] znak: [...] z dnia 30.11.2016 r. udzielono na rzecz Spółki L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Z pkt. I. ww decyzji wynika jasno, że Spółkę L. ustalono zakładem głównym, a z zapisu pkt. III. 5. ww. pozwolenia wynika, że urządzenia wodne służące do wspólnego korzystania z wód utrzymuje zakład główny. Za realizację warunków pozwolenia wodnoprawnego, w którym wymieniono zakład główny, odpowiada ten zakład, który został wskazany w decyzji do utrzymania wspólnych urządzeń wodnych. Pozostałe zakłady współuczestniczą w kosztach utrzymania tych urządzeń, ale zakład główny odpowiada za ich utrzymanie. Tym samym to ww. podmiot odpowiada w całości za zdarzenia, które mogą wystąpić na terenie opisanym w ww. pozwoleniu. Wszelkie naruszenia lub niezgodności z warunkami pozwolenia wodnoprawnego obciążają zakład główny. Biorąc pod uwagę treść art. 130 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121) – dalej st.pr.wod., rolą ustanowionego w sytuacji wspólnego korzystania zakładu głównego było reprezentowanie na zewnątrz wszystkich podmiotów korzystających z wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego – tj. np. uiszczanie opłaty za korzystanie ze środowiska. Z tym, że jakkolwiek na mocy art. 545 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233) – dalej pr.wod. zachowały moc pozwolenia wodnoprawne wydane na podstawie przepisów st.pr.wod, to zgodnie z art. 573 pr.wod. moc straciły przepisy st.pr.wod. Oznacza to, że wprawdzie pozwolenie wodnoprawne na wspólne korzystanie z wód udzielone pod rządami st.pr.wod. nadal obowiązuje, ale moc utracił art. 130 st.pr.wod. regulujący stosunki pomiędzy zakładami korzystającymi z wód w ramach wspólnego korzystania. Zaobserwowaną praktyką jest stosowanie art. 130 st.pr.wod. jakoby nie utracił on mocy i uznawanie reprezentacyjnej roli zakładu głównego wyznaczonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Sąd tę praktykę akceptuje. Ma ona bowiem źródło w ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego, które na nowym stanie oprawnym zachowało moc (por. także słusznie NSA w wyroku z dnia 14 września 2023 r., II OSK 3107/20). Ponadto jak wynika z dokonanych ustaleń - wbrew twierdzeniom Pełnomocnika Spółki - reakcja Spółki była spóźniona. Wynika to prawdopodobnie z faktu, iż ww. teren nie jest objęty bezpośrednim nadzorem Spółki zgodnie z wymogami ww. pozwolenia wodnoprawnego. Spółka udostępniając instalacje objęte pozwoleniem wodnoprawnym musi mieć świadomość, iż fakt ich udostępnienia nie przenosi obowiązków na podmiot, któremu te instalacje zostały udostępnione - nadal ta odpowiedzialność spoczywa na zakładzie głównym wskazanym w pozwoleniu. Ponadto Spółka w trakcie kontroli nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego dokonanie dwa razy w roku konserwacji potoku [...] na odcinku od granic miasta km 5+850 do wylotu kanalizacji deszczowej km 6+550. Jedynym sposobem wykazania się, że taka konserwacja miała miejsce jest przedłożenie dokumentu, który świadczyłby o wykonaniu takiej czynności. W tym miejscu samo zapewnienie Pełnomocnika Spółki, iż jest on w "należytym utrzymaniu bez poparcia jakimikolwiek dokumentami jest pozbawione wartości dowodowej. Podkreślenia wymaga fakt, że jeżeli podmiot, który jest adresatem decyzji administracyjnej (w tym przypadku pozwolenia wodnoprawnego) ma wątpliwości co to zasad i metod jego wykonywania, zgodnie z art. 113 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) powinien wystąpić do organu, który je wydał o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji administracyjnej. Jest to jedna z form tzw. rektyfikacji decyzji administracyjnej. Zgodnie z pkt. III. 6. ww pozwolenia Spółka została zobowiązana do, cyt. "dokonywania corocznej dwukrotnej konserwacji potoku [...] na odcinku od granic miasta km 5+850 do wylotu kanalizacji deszczowej km 6+550". Celem takich zapisów jest zapewnienie, że potok będzie utrzymany w odpowiednim stanie zarówno po okresie zimowo-wiosennym, jak i po sezonie wegetacyjnym (gdy narasta roślinność). Jeżeli w pozwoleniu zapisano taki obowiązek, to analogicznie taka konserwacja winna odbyć się raz w pierwszym półroczu i raz w drugim półroczu, aby utrzymać ciągłość utrzymania koryta i drożności cieku przez cały rok. Pozwolenie nie wskazuje szczegółowych terminów (np. konserwacja w maju i wrześniu) w związku z czym zgodnie z dobrą praktyką, konserwacja winna odbywać się raz w pierwszym półroczu i raz w drugim. Podmiot na którego wydane jest pozwolenie wodnoprawne może zawsze zwrócić się do organu Wód Polskich o doprecyzowanie niejasnych dla niego warunków decyzji. Wskazać należy, że w toku czynności kontrolnych żądano przedstawienia jakichkolwiek dokumentów świadczących o przeprowadzeniu konserwacji. Zatem twierdzenie o żądaniu tylko i wyłącznie protokołów wykonanych prac jest nieprawdziwe. Przedłożone w trakcie kontroli dokumenty dotyczyły kanalizacji sanitarnej, a nie kanalizacji deszczowej. Ponadto załączone przy piśmie dokumenty, tj.: zamówienie [...] z dnia 30.04.2025 r. i faktura nr [...] z dnia 07.05.2025 r. dotyczą konserwacji wylotu zbiornika retencyjnego, a nie konserwacji potoku [...] (zgodnie z pkt. III. 6. ww. pozwolenia wodnoprawnego). Dodatkowo z załączonego Zeszytu kontroli Spółki nie wynika wprost, aby taka konserwacja mała miejsce w 2025 roku. Zapis cyt. "Koszenie trawy" z datą 11.09.2025 r. w załączonym Zeszycie kontroli nie wskazuje miejsca, gdzie ta czynność została wykonana. Odnosząc się do pkt. 2 zarządzenia pokontrolnego, w związku z przedostaniem się zanieczyszczenia do wód potoku [....] Spółka L. nie podjęła czynności mającej na celu zamknięcie odpływu do odbiornika niezwłocznie, czyli w dniu 18.08.2025 r., w którym nastąpiło przedostanie się substancji do kanalizacji. Z załączonej do protokołu "Notatki ze zdarzenia - stacja paliw [...] w dniach 18-25/08.2025 r." przedłożonej przez Spółkę wynika, że zamknięcie odpływu nastąpiło w dniu 21.08.2025 r., czyli dopiero na trzeci dzień od wystąpienia zdarzenia. Zgodnie z okazaną podczas kontroli "Instrukcją postępowania w przypadku stanów awaryjnych..." - pkt 3, tj.: Procedura postępowania w przypadku wystąpienia stanów awaryjnych celem wyeliminowania możliwości awaryjnego wprowadzenia zanieczyszczeń do odbiornika, w przypadku przedostania się substancji niebezpiecznych do kanalizacji deszczowej należy podjąć czynności związane z zabezpieczeniem (zaniknięciem odpływu do odbiornika, np. poprzez korek hydrauliczny wprowadzony do kanalizacji. Stanowi to naruszenie pkt. III. 7. ww. pozwolenia wodnoprawnego. Jak wskazano powyżej zamknięcie odpływu powinno nastąpić niezwłocznie po zauważeniu wycieku, a wyjaśnienie, że cyt. "spółka nie miała wiedzy o zdarzeniu" nie może stanowić usprawiedliwienia. Udostępniając teren objęty pozwoleniem wodnoprawnym podmiotom trzecim podmiot zobowiązany (w tym przypadku L. Sp. z o.o.) powinien je zapoznać o warunkach i zasadach opisanych w tej decyzji i zobowiązać te podmioty do ich bezwzględnego przestrzegania. Podkreślenia wymaga fakt, iż L. Sp. z o.o. nie występowała o przeniesienie na podmioty trzecie praw i obowiązków wynikających z ww. decyzji, a zatem nadal tylko ten podmiot ponosić może odpowiedzialność za zaistniałe zdarzenie. Z Instrukcji... jasno wynika, że cyt. "w przypadku przedostania się substancji do kanalizacji podjąć czynności związane z zabezpieczeniem (zamknięcie odpływu do odbiornika ścieków np. poprzez korek hydrauliczny wprowadzony do kanalizacji)". Sąd w tym zakresie w całości podziela stanowisko organu. Niezasadny jest także zarzut ogólnikowości kwestionowanego zarządzenia. Składa się ono z sentencji i uzasadnienia. Łączna lektura obu jego elementów pozwala na niewątpliwe ustalenie jakie uchybienia organ zarzucił skarżącej i na jakiej podstawie oraz jakie obowiązki na nią, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami nałożył. W niniejszej sprawie zaistniała specyficzna sytuacja, w której do naruszenia doszło na skutek wypadku oraz opóźnienia w usuwaniu jego skutków. Co więcej, bezpośrednio naruszeń tych nie dokonała skarżąca. W tym kontekście Sąd uznał, że nałożenie obowiązku wzmożenia nadzoru nad przestrzeganiem pozwolenia wodnoprawnego jest adekwatne w zaistniałej sytuacji. Nie było potrzeby nakładania obowiązków w zakresie stwierdzonych naruszeń (uzasadnienie pkt I zarządzenia). Jak wyjaśniono, to nie skarżąca doprowadziła bezpośrednio do ich powstania. Dlatego zarządzenie w pkt I było właściwą reakcją organu w tej sytuacji. Kwestionowane zarządzenie w pkt II jest precyzyjnie sformułowane i jego treść jest komplementarna do naruszenia obowiązku szczegółowo opisanego w uzasadnieniu zarządzenia (co do pkt II). W kontekście zarzutów skargi ważne jest także, że pismem z dnia 06.11.2025 r. (data stempla pocztowego: 07.11.2025 r., data wpływu WIOŚ w Rzeszowie 12.11.2025 r.) Spółka, przed upływem terminu wskazanego w zarządzeniu pokontrolnym przedłożyła informacje o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń, w tym naruszeń wskazanych w pkt. 1-2 zarządzenia, którego dotyczy skarga. Tym samym oświadczenie Spółki, że nie zgadza się ze stwierdzonymi przez Organ naruszeniami oraz twierdzenie, że zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa i jest dla Spółki niezrozumiałe, pozostaje w sprzeczności z podjętymi przez Skarżącego działaniami w tej sprawie. Dlatego tut. organ uznał, że zarządzenie pokontrolne zostało zrealizowane. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.