II SA/Rz 1575/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi adwokata J. S. na akt Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 23 czerwca 2022 r. nr RS.070/245/2021 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia dla przedstawiciela osoby nieznanej z miejsca pobytu - skargę oddala –

Burmistrz Miasta i Gminy [....] (dalej: "Burmistrz"/"organ") aktem z zakresu administracji publicznej z 23 czerwca 2022 r. nr RS.070/245/2021, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: "WSA") z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. II SA/Rz 1420/21, na podstawie § 1 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1476 ze zm., dalej: "rozporządzenie z 13 listopada 2013 r.") w związku z § 2 ust. 1 i ust. 3, § 5, § 18 ust. 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa koszt i płaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm., dalej: "rozporządzenie z 28 września 2002 r."), przyznał adwokatowi J.S. (dalej: "Skarżący") wynagrodzenie w wysokości 442,80 zł (tj. 360 zł netto plus VAT 23% w wysokości 82,80 zł) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako kuratorowi osoby nieznanej z miejsca pobytu w sprawie zobowiązania J.J. (dalej: "zobowiązany") do zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną (M.), świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sprawie znak: [...]. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że Skarżący wnioskiem z 11 czerwca 2021 r. zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w ramach zastępstwa osoby nieznanej z miejsca pobytu. Aktem z dnia 9 lipca 2021 r. nr RS.070/245/2021 Burmistrz odmówił wypłaty wnioskowanego wynagrodzenia, z uwagi na brak podstawy prawnej. Na skutek skargi, WSA wyrokiem z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. II SA/Rz 1419/21 (powinno być: "sygn. II SA/Rz 1420/21"), uchylił zaskarżony akt. Burmistrz ponownie rozpoznając wniosek przyznał Skarżącemu wynagrodzenie w łącznej wysokości 442,80 zł tytułem zwrotu kosztów poniesionych jako kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu, na które złożyły się: wynagrodzenie w wysokości stawek minimalnych, tj. 240 zł netto za I instancję oraz 120 zł netto za drugą instancję. Burmistrz wskazał, że kurator wykonał szereg czynności, z których najważniejsze to sporządzenie i wniesienie odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od decyzji Burmistrza z dnia 5 listopada 2014 r. znak RS.524/80/2014-2 zobowiązującej dłużnika do zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 30 września 2014 r., sporządzenie i wniesienie skargi na decyzję Kolegium do WSA, którą Sąd oddalił wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 328/15, a także sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA; postępowanie umorzono w związku ze śmiercią strony. Dodatkowo organ wziął pod uwagę brzmienie § 2 ust. 1 rozporządzenia z 28 września 2002 r., jednak uznał, że nakład pracy w prowadzenie sprawy nie odbiegał od normy przy podejmowaniu czynności w podobnych sprawach a już na pewno nie sześciokrotnej stawki, której dotyczył wniosek. Wobec tego przyznane wynagrodzenie, uwzględniające podejmowane czynności przed dwiema instancjami, jest wystarczające i w pełni odzwierciedlające nakład pracy w prowadzenie sprawy. W skardze Skarżący zaskarżył powyższy akt w całości, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 34 K.p.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 2² ust. 1 rozporządzenia z 28 września 2002 r. poprzez błędne obliczenie i przyznanie rażąco niskich kosztów wynagrodzenia niezgodnego z nakładem pracy, a także charakterem sprawy i wkładem pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, pomimo obowiązku, który ciążył na Burmistrzu jako organie wnioskującym o ustanowienie dla dłużnika przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, celem jego reprezentacji w postępowaniu administracyjnym, - art. 75 K.p.a. w zw. z § 2 ust. 1 i ust. w zw. z § 22) ust. 1 rozporządzenia z 28 września 2002 r. poprzez wydanie aktu bez należytego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, co prowadziło do bezpodstawnego uznania, że Skarżącemu została przyznana rażąco niska kwota wynagrodzenia. Na tych podstawach i w oparciu o art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 146 § 2 P.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz przyznanie kwoty 1440 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w związku z zastępstwem dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, które nie zostały uiszczone w całości lub części, na podstawie § 18 ust. 1 pkt 3 w zw. § 2 ust. 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z 26 lutego 2014 r., sygn. akt [...] Skarżący został ustanowiony przedstawicielem dla J. J., osoby nieznanej z miejsca pobytu. Działając w imieniu zobowiązanego, Skarżący wykonał szereg czynności. Złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, następnie skargę do WSA. Postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r. sygn. II SA/Rz 1388/17 WSA umorzył postępowanie wobec śmierci osoby reprezentowanej. Skarżący nie tylko sporządzał pisma procesowe, ale też podjął czynności mające na celu ustalenie miejsca pobytu dłużnika, zaczynając od reprezentacji i obrony interesów nieznanego z miejsca pobytu, o czym świadczy mnogość złożonych pism i odwołań (w tym kierowanie pism za granicę). Wszystkie te czynności pozwoliły na prawidłowy przebieg postępowań administracyjnych i właściwą reprezentację. Kurator wykorzystując kontakty telefoniczne, ale też osobiście przeprowadzając wizje lokalne, próbował się skontaktować z nieznanym z pobytu dłużnikiem. Podejmowane były próby ustalenia miejsca jego pobytu, jak i próby kontaktu z samym nieobecnym. To Skarżący wskazał Sądowi fakt śmierci nieznanego z miejsca pobytu dłużnika, doprowadzając do zakończenia niniejszego postępowania. Sprawa była prowadzona na przestrzeni 7 lat. Zwrócił również uwagę na zmieniające się przepisy, będące czynnikiem wpływającym na złożoność niniejszego postępowania. Zatem nakład pracy adwokata był duży, a sprawa w związku z czasem trwania, ale także z powodu jej właściwości, wymagała ciągłej kontroli. W związku ze skomplikowanym charakterem sprawy, kwota wynagrodzenia powinna być sześciokrotnie zwiększona, zgodnie z § 2 ust 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r., do kwoty 1440 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że działania przedstawiciela (tj. wnoszenie szeregu pism jak na przykład odwołania czy skargi do sądu) nie przyniosły żadnego efektu dla osoby zastępowanej. Organ nie kwestionuje przysługujących stronie uprawnień do skarżenia niekorzystnych dla niej rozstrzygnięć, jednak żądanie sześciokrotnej stawki wynagrodzenia w takiej sytuacji budzi wątpliwości i jest rażąco wygórowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; skarga jest nieuzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. 1. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2014 r. Burmistrz, na podstawie art. 34 K.p.a., wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Postanowieniem z 26 lutego 2014 r., sygn. akt [...] Sąd ten ustanowił Skarżącego przedstawicielem dla J.J., osoby nieznanej z miejsca pobytu, celem reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez wnioskujący organ, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Działając w imieniu nieobecnego, Skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie skargę do WSA. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. II SA/Rz 327/15 tut. Sąd skargę oddalił. Na skutek skargi kasacyjnej sporządzonej przez Skarżącego, NSA wyrokiem z 20 października 2017 r. sygn. I OSK 118/16, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał WSA do ponownego rozpoznania. Procedując ponownie w tej sprawie WSA, na wniosek Prokuratora Rejonowego w [...], ustanowił Skarżącego kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu J.J. Finalnie, postanowieniem z 11 maja 2021 r. sygn. II SA/Rz 1388/17, WSA umorzył postępowanie wobec śmierci osoby reprezentowanej. Natomiast postanowieniem z dnia 10 listopada 2021 r. WSA przyznał Skarżącemu wynagrodzenie w łącznej kwocie 720 zł, wg stawek maksymalnych (480 zł za I instancję i 240 zł za II instancję) oraz kwotę 165,60 zł tytułem podatku VAT zł (w sumie 885,60 zł). Powyższe fakty znane są Sądowi z urzędu. 2. Wnioskiem z 11 czerwca 2021 r. Skarżący wystąpił do Burmistrza o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w ramach zastępstwa osoby nieznanej z miejsca pobytu. Aktem z dnia 9 lipca 2021 r. Burmistrz odmówił Skarżącemu przyznania wynagrodzenia z tytułu funkcji kuratora ustanowionego przez Sąd na podstawie art. 34 K.p.a., z uwagi na brak przepisów. Na skutek skargi Skarżącego, WSA wyrokiem z dnia 1 lutego 2022r. sygn. II SA/Rz 1420/21 uchylił zaskarżony akt. W wytycznych WSA wskazał przepisy, na podstawie których Burmistrz winien przyznać i wypłacić Skarżącemu wynagrodzenie. 3. Rozpoznając ponownie wniosek Burmistrz, aktem z 23 czerwca 2022 r., na podstawie § 1 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w związku z § 2 ust. 1 i ust. 3, § 5, § 18 ust. 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., przyznał Skarżącemu wynagrodzenie w wysokości 442,80 zł (tj. 360 zł netto plus VAT 23% w wysokości 82,80 zł) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako kuratorowi osoby nieznanej z miejsca pobytu. Akt ten stanowi przedmiot skargi. II. Zgodnie z art. 153 ustawy 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Użyte w przepisie tym pojęcie "orzeczenie" obejmuje zarówno sentencję, jak i uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, gdyż w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Natomiast związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji (aktu) wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r. sygn. II OSK 2531/19, czy z dnia 6 października 2021 r. sygn. III OSK 4086/21). III. W rozpoznawanej sprawie ocena prawna została zawarta w wyroku WSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. II SA/Rz 1420/21. W wyroku tym WSA wskazał przepisy, które należy zastosować w rozpoznawanej sprawie. Jednocześnie stwierdził, że "Wobec przesądzenia kwestii zasadności wynagrodzenia kuratora należy konsekwentnie przyznać wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej nakładowi jego pracy, a wiec również za reprezentowanie przed organem II instancji. (...) Stosując w tym zakresie w drodze analogii powołane przepisy stwierdzić należy, że w sprawie znajdą zastosowanie przepisy dotyczące postępowania przed Sądem II instancji. Skoro ustalenie wynagrodzenia kuratora za reprezentowanie osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji odbywa się na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących zastępstwa w postępowaniu przed Sądem I instancji, to nie ma przeszkód by ustalanie wynagrodzenia za zastępstwo przed organem II instancji dokonywane było, na zasadzie analogi, przez odesłanie do przepisów dotyczących zastępstwa przed Sądem II instancji, tj. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z 28 września 2002 r." Nie jest kwestionowane skargą, że Burmistrz w zakresie materialnoprawnej podstawy zaskarżonego aktu zastosował się do wytycznych WSA i przyznał wynagrodzenie za odwołanie złożone do Kolegium w kwocie przewidzianej przy zastępstwie przed sądem I instancji, jak również za skargę do WSA, wg stawki zastępstwa przed sądem II instancji. Przyznając wynagrodzenie w stawce podstawowej Burmistrz miał na uwadze, że Skarżący wykonał szereg czynności, z których najważniejsze to sporządzenie i wniesienie odwołania do Kolegium oraz sporządzenie i wniesienie skargi na decyzję Kolegium do WSA uznając jednocześnie, że ten nakład pracy w prowadzeniu sprawy nie odbiega od normy przy podejmowaniu czynności w podobnych sprawach. Sąd argumentację tę podziela w całości i stwierdza, że w tym przypadku sporządzenie i wniesienie odwołania nie wymagało szczególnego nakładu pracy, jeśli się weźmie pod uwagę przedmiot sprawy i jej nieskomplikowany charakter. Za czynność tę (wniesienie odwołania od decyzji Burmistrza do Kolegium) przyznano Skarżącemu wynagrodzenie w kwocie 240 zł, ustalone wg stawki wynagrodzenia przewidzianej za zastępstwo przed sądem I instancji. Z kolei wniesienie skargi do WSA i wynagrodzenie z tego tytułu w kwocie 120 zł odpowiada wynagrodzeniu ustalonemu wg przepisów dotyczących zastępstwa przed sądem II instancji. Mając na uwadze treść postanowienia Sądu Rejonowego w [...] w sprawie sygn. [...] oraz wyrok NSA w sprawie sygn. I OSK 118/16 Sąd stwierdza, że zaskarżony akt obejmuje wynagrodzenie tylko za te czynności. Wobec tego na pełną aprobatę zasługuje stanowisko Burmistrza, że przyznane wynagrodzenie, uwzględniające podejmowane czynności przed dwiema instancjami jest wystarczające i w pełni odzwierciedla nakład pracy za prowadzenie sprawy. Podnoszone natomiast skargą okoliczności dotyczące podejmowania przez Skarżącego szeregu czynności oraz na ponad 7 – letni okres zastępowania osoby nieznanej z miejsca pobytu, w tym na wskazanie faktu śmierci nieznanego z miejsca pobytu dłużnika, w których skarga upatruje podstawę do sześciokrotnego podwyższenia wynagrodzenia ustalonego wg stawki podstawowej, w żadnym wypadku nie mogą być uwzględnione w ramach nakładu pracy i wynagrodzenia przyznanego zaskarżonym aktem. Jest to konsekwencją wniosku Burmistrza i zakresu umocowania wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] w sprawie sygn. [...]. Umocowanie na podstawie tego postanowienia wygasło bowiem wraz z wniesieniem skargi do WSA na decyzję Kolegium z 9 stycznia 2015 r. W konsekwencji, tylko za ten czasookres oraz podejmowane przez Skarżącego czynności istniał obowiązek przyznania wynagrodzenia przez Burmistrza, jako wnioskodawcy o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Pozostałe czynności podejmowane przez Skarżącego, a więc zastępstwo przed WSA oraz wniesienie skargi kasacyjnej, jak również dalsze działania, które doprowadziły do ustalenia faktu śmierci osoby zastępowanej i w konsekwencji do umorzenia postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie, objęte zostały wynagrodzeniem przyznanym Skarżącemu postanowieniem WSA z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. II SA/Rz 1388/17. Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.