II SA/Rz 154/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej P. F. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Przedmiotem skargi P.F. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ("SKO", "Kolegium") z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], w sprawie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego i odmowy przyznania ww. świadczenia. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j, art. 11, art. 67, art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L Nr 166 str. 1, ze zm. – zwane dalej "rozporządzeniem nr 883/2004). Jak wynika z akt sprawy Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] przyznał P.F. prawo do wnioskowanego świadczenia na dziecko N.F. ur. [...] listopada 2014 r., przy czym uprawnienie zostało zawieszone do kwoty przewidzianej przez ustawodawstwo francuskie i określił wysokość dodatku dyferencyjnego w wysokości 222,40 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. Do obliczenia dodatku dyferencyjnego przyjęto, że wysokość francuskiego zasiłku rodzinnego wynosi 64,63 euro miesięcznie na dziecko. Ustalono, że ojciec dziecka P.F. prowadzi na terenie Francji działalność gospodarczą w okresie od 22 listopada 2016 r. P.F. nie jest zatrudniona, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, nie jest ubezpieczona w KRUS, wraz z dziećmi zamieszkuje w Polsce. Dnia 25 marca 2019 r. do Wojewody wpłynęło zaświadczenie wystawione przez instytucję francuską, zgodnie z którym P.F. przysługują francuskie świadczenia rodzinne począwszy od miesiąca następującego po narodzinach drugiego dziecka. Zaświadczenie to wskazywało miesięczne kwoty zasiłku na dziecko we Francji w przypadku rodziny z dwojgiem dzieci na utrzymaniu tj. w wysokości 131,16 euro miesięcznie na dziecko począwszy od 2016 r. W związku z powyższą informacją Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019. Następnie decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w pkt I uchylił własną decyzję z dnia [..] listopada 2018 r. nr [...], zaś w pkt II odmówił przyznania P.F. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: N.F. ur. [...].11.2014 r. w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. Wojewoda ustalił, że P.F. (ojciec dziecka) był zatrudniony we Francji od 22 stycznia 2013 r., a od 22 listopada 2016 r. do chwili obecnej prowadzi działalność gospodarczą na terenie Francji. P.F. (matka dziecka) nie jest zatrudniona, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych oraz nie jest ubezpieczona w KRUS. P.F. wraz z dzieckiem zamieszkuje w Polsce. Powołując się na art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 organ wskazał, że w okresie od 1 października 2018 r. do nadal ustawodawstwo francuskie na zasadzie pierwszeństwa ma zastosowanie. Wskazując natomiast na unormowanie art. 60 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podał, że dnia 25 marca 2019 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z którego wynika, że P.F. przysługują świadczenia rodzinne we Francji w wysokości 131,16 euro miesięcznie na dziecko począwszy od 2016 r. W tej sytuacji uznał, że na podstawie art. 68 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 883/2004 w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. należy zawiesić uprawnienie do świadczeń rodzinnych w Polsce (w tym przypadku do świadczenia wychowawczego) do wysokości kwoty świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo francuskie i ustalić czy w Polsce może być przyznany dodatek dyferencyjny. Po porównaniu wysokości świadczeń Wojewoda wskazał, że kwoty świadczeń przysługujących we Francji przekraczają kwotę możliwego do przyznania świadczenia wychowawczego. Z tej przyczyny nie przysługuje dodatek dyferencyjny i odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego W odwołaniu od tej decyzji P.F. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podniosła, że brak było podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności wskazane w zaświadczeniu z instytucji francuskiej były bowiem organowi znane w chwili wydawania decyzji. Na tych informacjach oparto także uchyloną w postępowaniu wznowieniowym decyzję. Zaświadczenie to nie stanowi nowego dowodu, gdyż fakty w nim ujawnione były organowi znane już w chwili wydawania decyzji. Ma ono charakter deklaratoryjny, został w nim potwierdzony stan faktyczny ustalony już w decyzji z [...] listopada 2018 r. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając w całości ustalenia organu I instancji Kolegium jako niezasadne oceniło zarzuty odwołania. Podało, że wojewoda jako organ właściwy do koordynacji świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego ustala czy i od kiedy w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz ustala które państwo członkowskie ma pierwszeństwo w wypłacie świadczeń rodzinnych a osoba zainteresowana nie ma możliwości dokonania wyboru pomiędzy państwami z których chciałaby otrzymywać świadczenia rodzinne w pierwszej kolejności. Sam fakt pobierania bądź nie świadczeń za granicą nie ma znaczenia, ponieważ na podstawie obowiązujących przepisów prawa ustalono pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych za granicą. Organ ustalając prawo do zasiłku dyferencyjnego, celem porównania świadczeń bierze pod uwagę świadczenia na dane dziecko za granicą. Zaznaczono, że wniosek o świadczenie wychowawcze został przekazany do instytucji właściwej za granicą wraz z wszelkimi informacjami niezbędnymi do ustalenia prawa do świadczeń poza granicami Polski celem jego rozpatrzenia. SKO stwierdziło, że wbrew zarzutom odwołania, zaistniały podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność, o której mowa w tym przepisie powinna być nie tylko nowa, ale też istotna dla sprawy, ma istnieć w dacie wydawania decyzji oraz być nieznana organowi wydającemu decyzję. Nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu ww. przepisu może być tylko taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, czyli mogła spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do istoty decyzja odmienne od decyzji dotychczasowej. Zdaniem Kolegium taką funkcję pełni przesłane dnia 25 marca 2019 r. do organu zaświadczenie z którego wynika, że P.F. przysługują francuskie świadczenia rodzinne począwszy od miesiąca następującego po narodzinach drugiego dziecka Skargę na powyżej opisaną decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P.F. wnioskując o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania z urzędu w sytuacji, gdy w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; - art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodu z zaświadczenia o przysługujących P.F. we Francji świadczeniach rodzinnych, skutkujących uznaniem, że wysokość świadczenia przysługującego we Francji na rodzinę z dwojgiem dzieci wynosi 131,16 euro miesięcznie na dziecko, w sytuacji kiedy świadczenie to przysługuje na dwoje dzieci; - art. 68 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 883/2004 poprzez błędne uznanie, że skarżącej nie przysługuje dodatek dyferencyjny. Skarżąca podtrzymała zarzuty odwołania o braku podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji. Podkreśliła, że w Polsce posiada prawo do pobierania świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł. Świadczenie rodzinne uzyskane za granicą jest niższe od przysługującego jej w Polsce, zatem jest uprawniona do dodatku dyferencyjnego. Zarzuciła, że organ błędnie przyjął, że kwota zasiłku we Francji w przypadku rodziny z dwojgiem dzieci wynosi 131,16 euro miesięcznie na każde z dwojga dzieci. Kwota ta przysługuje łącznie na dwoje dzieci. Organ dokonał błędnej oceny dowodu z zaświadczenia, które wpłynęło dnia 25 marca 2019 r. W odpowiedzi na skargę SKO zawnioskowało o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona. Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 374 ). Przedmiotem skargi uczyniono w niniejszej sprawie decyzję SKO o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody o uchyleniu ostatecznej decyzji tego Organu z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], w sprawie świadczenia wychowawczego oraz o odmowie przyznania P.F. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko : N.F. za okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. W toku zakończonego postępowania administracyjnego P.F. była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego. Pełnomocnik, działając w imieniu w/w Strony pismem z dnia 23 września 2019 r., złożył odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [..] września 2019 r., nr [...]. Podkreślono w nim m.in., iż w sprawie nie występowały przesłanki uzasadniające wznowienie ostatecznie zakończonego postępowania, bowiem okoliczności wskazane w zaświadczeniu z instytucji francuskiej znane były Organowi w chwili wydania decyzji i oparto na nich uchyloną w postępowaniu wznowieniowym decyzje. Wyjaśniono także, iż przedłożonego zaświadczenia wystawionego przez instytucję francuską nie można zakwalifikować jako nowego dowodu w sprawie, gdyż okoliczności w nim ujawnione były znane organowi już wcześniej. Faktem jest, iż Wojewoda w uchylonej w trybie wznowienia postępowania decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], kierował się ustaleniem o następującej treści: Wysokość świadczeń przysługujących we Francji na rodzinę z dwójką dzieci wynosi 129,86 euro miesięcznie. Dlatego z uwagi na kwotę świadczeń zagranicznych, skarżącej przyznano tą decyzją świadczenie wychowawcze, jednocześnie zawieszając uprawnienie do kwoty przewidzianej przez ustawodawstwo francuskie i określono wysokość dodatku dyferencyjnego w wysokości 222,40 zł, miesięcznie w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. W odniesieniu do opisanego zarzutu odwołania SKO w zaskarżonej do WSA decyzji stwierdza, że w dniu 21 marca 2019 r. wpłynęło do Organu zaświadczenie, z którego to wynika, że P.F. przysługuje francuskie świadczenie rodzinne począwszy od miesiąca następującego po narodzinach drugiego dziecka. Ponadto zaświadczenie zawiera wskazanie miesięcznych kwot zasiłku na dziecko we Francji. W przypadku rodziny z dwójką dzieci na utrzymaniu, jest to kwota w wysokości 131,16 euro miesięcznie na dziecko, począwszy od 2016 r. Zdaniem Kolegium jest to nowa okoliczność istotna dla sprawy, która uzasadniała wznowienie postępowania przez Wojewodę i uchylenie decyzji ostatecznej oraz odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Świadczenia zagraniczne przewyższają bowiem kwotę świadczenia wychowawczego w Polsce. Zdaniem Sądu, wskazany wyżej dokument instytucji francuskiej potwierdzający prawo członka rodziny skarżącej do zagranicznych świadczeń rodzinnych oraz ich wysokości, nie został właściwie oceniony przez organ odwoławczy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Ma rację pełnomocnik strony, iż SKO nie przeprowadziło w stopniu należytym dowodu z treści zaświadczenia instytucji francuskiej o przysługujących rodzinie F. we Francji świadczeniach rodzinnych oraz o ich miesięcznej wysokości na dziecko. W przesłanych do Sądu aktach administracyjnych znajduje się dokument instytucji francuskiej o dacie : 18 marca 2019 r. Dokument ten został złożony w Organie przez pełnomocnika strony 25 marca 2019 r. wraz z tłumaczeniem z języka francuskiego wykonanym przez tłumacza przysięgłego. Ponad wszelką wątpliwość wynika z treści tłumaczenia, że miesięczna kwota świadczeń rodzinnych jest zmienna w zależności od ilości dzieci na utrzymaniu w rodzinie oraz poziomu dochodów. Jednocześnie stwierdza się tam, że świadczenia rodzinne przysługują od 2016 r. do 2019 r. na dwójkę dzieci, a więc nie na każde z dzieci z osobna, jak uznało to SKO za organem pierwszej instancji. Zawarto tam zapis : Świadczenia rodzinne w latach 2016, 2017, 2018, 2019: na 2 dzieci: 131,16 € miesięcznie. Dlatego nie można było na jego podstawie kategorycznie przyjąć, że podana kwota euro przysługiwała na każde z dzieci strony skarżącej. Dokument, na którym oparto się w niniejszym postępowaniu może więc dowodzić, iż kwota świadczeń rodzinnych przysługujących Ojcu dzieci jest znacznie niższa niż uznał to Organ odwoławczy. SKO pomimo jasno postawionego w odwołaniu zarzutu nie rozważyło w sposób wymagany przez kodeksową zasadę prawdy obiektywnej, czy kwota 131,16 euro jest kwotą należną miesięcznie na każde z dzieci, czy też jak może wynikać to z treści tłumaczenia dokumentu francuskiego oraz wyjaśnień pełnomocnika strony na dwójkę dzieci. Jest przy tym oczywiste, że zaznaczona kwestia ma istotne znaczenie dla sprawy, bowiem może świadczyć o braku podstaw wznowieniowych w postaci nowych, nieznanych organowi okoliczności istniejących w chwili wydania przez Wojewodę decyzji ostatecznej o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Niewykluczone zostało czy kwota świadczenia rodzinnego we Francji jest niższa od przysługującego w Polsce świadczenia wychowawczego, co oznaczałoby prawo strony do dodatku dyferencyjnego. Zatem ponownie rozpoznając odwołanie strony Kolegium zobligowane będzie do jednoznacznego wyjaśnienia zaznaczonego wyżej zagadnienia, co powinno polegać na przeprowadzenie dowodu potwierdzającego wysokość świadczenia francuskiego przysługującego na córkę strony – N.F. - w okresie świadczeniowym od 1 października 2018 r. do 30 września 2019. Z wyłożonych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w związku z art 7, art. 77 i art. 80, art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Natomiast o kosztach postępowania przed Sądem orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. obejmując nimi koszty wynagrodzenia przysługującego radcy prawnemu.