II SA/Rz 1535/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd Rejonowy w [...] przekazał Staroście Powiatu [...] prawomocny wyrok z dnia [...] września 2015 r. sygn. [...], którym uznano P. S. za winnego popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń w postaci prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie po spożyciu alkoholu. Na tej podstawie Starosta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie skierowania kierowcy na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Starosta Powiatu [...] skierował P. S. na takie badania psychologiczne. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przyjął art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) i art. 135a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualnie Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.). W odwołaniu od tej decyzji P. S. zwrócił się o niekierowanie go na badania z powodu braku środków i trudnej sytuacji materialnej rodziny, w skład której wchodzi żona i pięcioro małoletnich dzieci. Prawo jazdy jest mu zaś niezbędne do pracy i dla potrzeb rodziny. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego decyzja tegoż organu jest zgodna z prawem i znajduje podstawę prawną w przepisach art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Starosta może skierować kierowcę na sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do tych kwalifikacji, a na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P. S. przedstawił tożsamą argumentację do treści odwołania. Podniósł, że prawo jazdy jest mu niezbędne do pracy i na potrzeby rodziny, w tym aby mógł dowozić dzieci do lekarzy, szpitala, czy przywozić żywność i opał od siostry mieszkającej 30 km od jego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia - ich uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uwzględnił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem. Na skutek powołanego na wstępie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...], Starosta Powiatu J. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie skierowania kierowcy P. S. na badania lekarskie i psychologiczne w związku art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a) i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualnie Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem, odpowiednio na: - badanie lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, - badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znalazł również przepis art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, stanowiący, że skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. W prowadzonym postępowaniu Starosta Powiatu [...] wydal w dniu [...] listopada 2015 r. dwie decyzje: 1) nr [...] o skierowaniu P. S. na badania psychologiczne, 2) nr [...] o skierowaniu P. S. na badania lekarskie. Od tych decyzji zostało złożone przez P. S. jedno wspólne odwołanie dnia [...] listopada 2015 r., rozpoznane przez Samorządowe Kolegium [...] grudnia 2015 r. dwiema odrębnymi decyzjami: nr [...] i nr [...]. Pierwsza z wymienionych decyzji o nr [...] utrzymuje w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2015 r. [...], a zatem decyzję organu I instancji o skierowaniu na badania lekarskie. Druga z wymienionych decyzji o nr [...] utrzymuje w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...], a zatem decyzję organu I instancji o skierowaniu na badania psychologiczne. Tymczasem w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy odniósł się do decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. W części uzasadnienia wskazał na art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, który dotyczy skierowania przez starostę na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, analizując wykładnię tego pojęcia i powołując w tym zakresie orzecznictwo. Także w podstawie prawnej decyzji Kolegium powołało ww. przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy. Należy podkreślić, że zarówno rozstrzygnięcie, jak i uzasadnienie faktyczne i prawne są integralnymi elementami decyzji. Relacja uzasadnienia i rozstrzygnięcia decyzji polega na tym, że uzasadnienie ma objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a w razie wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia uzasadnienie ma służyć ustaleniu jego rzeczywistej treści i innych konsekwencji prawnych decyzji (tak m. in. J. Borkowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996 oraz A. Wróbel (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000). W przypadku zaskarżonej decyzji wątpliwości tych nie sposób rozstrzygnąć, albowiem sentencja i treść uzasadnienie dotyczą różnych sytuacji, wskazanych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W przypadku decyzji organu II instancji niezbędnym elementem uzasadnienia jest także ustosunkowanie się do zarzutów odwołującego. Tych standardów nie spełnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a tym samym narusza ona art. 107 § 3 k.p.a., a także wskazaną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, nakazującą "ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa", co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., III S.A. 729/84, ONSA 1984/2/117. Naruszenie ww. przepisów postępowania, a także art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wskazanie błędnej podstawy rozstrzygnięcia Sąd uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie tej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stwierdzenie tego rodzaju wad decyzji uniemożliwia jej ocenę merytoryczną. Rzeczą organu odwoławczego po uprawomocnieniu się wyroku będzie rozpoznanie odwołania skarżącego i wydanie decyzji odpowiadającej wymogom k.p.a. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.