Sygnatura
II SA/Rz 1520/25
Wyrok WSA w Rzeszowie z 12 maja 2026 r., II SA/Rz 1520/25 – ewidencja gruntów i budynków
Wynik
oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 12 maja 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. G. i H. G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 29 września 2025 r. nr GK-II.7221.170.2024 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków – skargę oddala –
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 29 września 2024 r. nr GK-II.7221.170.2024 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: HG w pismach z 31 maja 2024 r. oraz 1 i 6 czerwca 2024 r. zwróciła się do Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") o uregulowanie granic i własności działek nr [...]. Pismem z 5 lipca 2024 r. Starosta [...] wezwał zainteresowaną do jednoznacznego określenia przedmiotu żądania poprzez wskazanie w jakim trybie żąda rozpatrzenia pism, a także podania do jakich działek mają być podjęte działania. Podał też, że wnioskodawczyni nie jest właścicielką działek nr [...], a zatem nie ma interesu prawnego, który pozwalałby objęcie postępowaniem wszczętym z jej wniosku tych działek. W piśmie z 13 lipca 2024 r. HG zwróciła się o wydanie decyzji w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków według stanu istniejącego na dzień 26 października 1971 r., domagając się włączenia do działki nr [...] wszystkich działek hipotecznych (parcel) oraz biegnącej pomiędzy działkami drogi powstałej z działek nr [...]. Starosta [...] zawiadomieniem z 23 lipca 2024 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji danych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], w zakresie przebiegu granicy i powierzchni działki nr [...]. Następnie decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...] organ I instancji orzekł o odmowie aktualizacji "obrębu [...] w zakresie przebiegu granicy i powierzchni działki nr [...]". Od opisanej wyżej decyzji odwołanie wnieśli HG i SG (dalej: "skarżący"), domagając się przywrócenia działki nr [...] do stanu sprzed scalenia według decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 31 grudnia 2013 r. nr SKO.4162/22/2013. Skarżący podnieśli, że złożyli "wszystkie dokumenty źródłowe dotyczące pomyłek w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...] zaistniałych podczas uwłaszczeń", a zatem ich żądanie winno podlegać uwzględnieniu. Decyzją z 29 września 2024 r. nr GK-II.7221.170.2024 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na obszarze obrębu ewidencyjnego [...] w latach 2010- 2013 przeprowadzono scalenie gruntów, które zostało zatwierdzone decyzją Starosty [...] z [...] marca 2013 r. nr [...]. W wyniku wniesionego m.in. przez skarżących odwołania, decyzją z 31 grudnia 2013r. nr SKO.4162/22/2013 Kolegium uchyliło ww. decyzję Starosty i umorzyło postępowanie scaleniowe w zakresie przedscaleniowych działek nr [...]. Podkarpackie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych sporządziło mapę uzupełniającą z wykazem zmian gruntowych, która została przyjęta do zasobu ewidencji gruntów i budynków [...] maja 2014 r. pod nr [...]. Zgodnie z mapą uzupełniającą wprowadzone zostały zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] i jest to stan obowiązujący do chwili obecnej. PWINGiK zaznaczył, że pole powierzchni działki nr [...] zostało przywrócone - z wartości 0,9579 ha do wartości 0,99 ha. Organ odwoławczy podał, że decyzją SKO w Rzeszowie z 31 grudnia 2013r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 18 marca 2015 r. II SA/Rz 53/15. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2017 r. II OSK 1736/15. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił ponadto, że Starosta decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów (Dz.U z 2022 r. poz. 2417) – dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach", umorzył z mocy prawa postępowania scaleniowe na terenie wsi [...], wszczęte ostatecznym postanowieniem Starosty [...] z [...] lutego 2010 r. nr [...]. PWINGiK podał, że zgodnie z art. 6 ust 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, postępowania scaleniowe wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją, umarza się z mocy prawa. Z kolei zgodnie z art. 2 ww. ustawy, w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, nowe dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, wynikające z ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, posiadają przymiot aktualności w zakresie nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów. Potwierdzenie aktualności danych dla obszaru scalenia gruntów następuje w drodze zaświadczenia wydawanego przez starostę, którego elementy składowe określa art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) oraz przewiduje, że zaświadczenie wydawane jest z urzędu. Starosta dołącza zaświadczenie do operatu scaleniowego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w terminie 14 dni od dnia jego wydania zgodnie z art. 3 ust. 3 ww. ustawy. Zdaniem PWINGiK, powyższa sytuacja ma miejsce w opisywanej sprawie, bowiem po wielu latach od wydania ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego prowadzenia postępowania scaleniowego, Starosta wskazaną wyżej decyzją umorzył z mocy prawa postępowanie scaleniowe na terenie wsi [...]. Następnie, w celu potwierdzenia aktualności nowych danych dla obszaru scalenia we wsi [...], działając z urzędu, na podstawie art. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...), wydał zaświadczenie z [...], potwierdzające aktualność nowych danych ujawnionych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], na podstawie operatu scaleniowego przyjętego do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu [...]. Z uzupełnionego materiału dowodowego przy piśmie Starosty z dnia 21 sierpnia 2025 r. wynika, że w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przedmiotowego postępowania, granica działki nr [...]. Przedstawiony wyżej stan faktyczny nie pozwala stwierdzić, że aktualne dane są błędne, tzn. niezgodne z dokumentacją geodezyjną znajdującą się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił dokonania aktualizacji wnioskowanych danych w operacie ewidencji gruntów i budynków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, HG i SG wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, a ponadto o wycofanie z obiegu prawnego synchronizacji nr [...] oraz o przesłuchanie ich w charakterze świadków. Zaskarżonej decyzji PWINGiK skarżący zarzucili: 1. naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1197) – dalej: "u.s.w.g.", poprzez jego nieuwzględnienie i niekorzystne ukształtowanie granic działki nr [...] w porównywaniu ze stanem poprzedzającym scalenie; 2. naruszenie art. 2 ust. 3 u.s.w.g., poprzez jego nieuwzględnienie skutkujące objęciem scalenia działki nr [...] bez zgody skarżących; 3. naruszenie art. 2 ust. 3 u.s.w.g. poprzez jego nieuwzględnienie i zmianę granic działki, która pogorszyła warunki korzystania z nieruchomości na skutek braku wjazdu na działkę nr [...] z drogi na działce nr [...]; 4. brak weryfikacji dokumentów przyjętych do zasobu geodezyjnego – synchronizacji nr [...], wykazu mian gruntowych nr [...], aktu własności nr [...]; 5. wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy o brak rejestracji danych na podstawie dokumentów wytworzonych przez inne podmioty, w szczególności dotyczących rozgraniczenia działek lub analizy materiałów sporządzonej 2 stycznia 2016 r. przez geodetę uprawnionego. W odpowiedzi na skargę PWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). W ramach tej kontroli Sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddając kontroli legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej opisanych, Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) dalej: "p.g.k.", przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania. Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu należy wskazać, że stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, informacje zawarte w operacie ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu - jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, z dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 (prawomocne orzeczenia oraz zawiadomienia sądów o wpisach w działach I i II księgi wieczystej, akty notarialne, akty poświadczenia dziedziczenia, odpisy europejskich poświadczeń spadkowych, ostateczne decyzje administracyjne, zgłoszenia dotyczące zmiany sposobu użytkowania budynków oraz zawiadomienia o zmianach danych w ewidencji PESEL), materiałów zasobu lub z wykrycia błędnych informacji, a także na wniosek właścicieli lub osób władających na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacji dokonuje starosta albo w drodze czynności materialno-technicznej - na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, albo - w pozostałych przypadkach - w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji z mocy art. 24 ust. 2c cytowanej ustawy, następuje zawsze w formie decyzji administracyjnej. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2023r. nr [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z potwierdzeniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia (Dz. U. z 2022r., poz. 2417) umorzył postępowanie scaleniowe na terenie wsi [...] wszczęte ostatecznym postanowieniem Starosty [...] z [...] lutego 2010r. nr [...]. Przepis art. 6 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, postępowania scaleniowe wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją, umarza się z mocy prawa. W ust. 2 art. 6 ww. ustawy wprowadzono zapis, że w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, starosta wydaje zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił przebieg postępowań sądowoadministarcyjnych przed WSA w Rzeszowie i NSA, a także decyzje podejmowane przez SKO W Rzeszowie, jako organ drugiej instancji właściwy na tamten czas. Starosta stwierdził, że ostatecznie decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów wsi [...] została uchylona w całości przez SKO w Rzeszowie i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jako skutek i pochodna orzeczeń sądowych. Organ podał też, że zostały spełnione przesłanki ustawowe do umorzenia postępowania scaleniowego z mocy prawa. Podał też, że ponowne prowadzenie postępowania scaleniowego w stosunku jedynie do osób odwołujących jest niemożliwe, gdyż podjęte czynności wobec jednej działki mogą wywierać wpływ na stan prawny innych działek. Prowadzenie takich czynności wiąże się z ponoszeniem dużych kosztów. Ostateczna decyzja Starosty [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów wsi [...] z [...] grudnia 2013r. skutkowała udostępnieniem operatu ewidencji gruntów i budynków po scaleniu do obiegu prawnego , gdyż został włączony do zasobu powiatowego. Od tego czasu właściciele gruntów nabywali wypisy i wyrysy z ewidencji gruntów dla celów notarialnych, uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, czy pozwolenia na budowę, w szczególności dane zostały wprowadzone do ksiąg wieczystych. Ponadto zostały zrealizowane inwestycje po scaleniowe takie jak nowe drogi, rekultywacja gruntów, które sfinansowano ze środków unijnych. Decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia wsi [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stan poscaleniowy stał się nieodwracalny, co uprawniało do umorzenia postępowania scaleniowego z mocy prawa. Sąd zwraca uwagę, że wbrew twierdzeniom skarżącej, orzekające w sprawie organy ewidencyjne prawidłowo odczytały wniosek skarżącej, która domagała się wprowadzenia do ewidencji gruntów skorygowanych danych wynikających z aktu własności ziemi, których treść kwestionuje, na dowód czego przedstawia własne wyliczenia dotyczące map sprzed uwłaszczenia, czego dowodzi treść pisma skarżącej zatytułowanego "wyjaśnienie z badania hipoteki" (karta akt admin. nr 45 zał. nr 12). Powyższe potwierdzają też pisma skarżącej z 6 czerwca 2024r., w którym domaga się sprostowania jej działki nr [...], tak jak w pismach z 31 maja 2024r. i 1 czerwca 2024r. Skarżąca uważa, że "droga bez numeru od [...] synchronizacji nr [...] powstała z jej działki nr nr [...] i dochodziła do hip. [...], którą celowo włączono w 1993r. do działki nr [...] (zał nr 5.6.7. do podanych pism), żeby w synchronizacji [...] wpisać, że pochodzi z działki hipotecznej [...]". Postępowanie w kontrolowanej sprawie było prowadzone w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków i wprowadzeniu danych na dzień 26 października 1971r. w tym włączenia do działki nr [...] wszystkich działek hipotecznych, które zostały pominięte przy uwłaszczeniu (pismo skarżącej z 13 lipca 2024r., karta akt admin nr 320). Pismem z 1 sierpnia 2024r. Starosta wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentacji geodezyjnej, która mogłaby stanowić podstawę do ujawnienia zmiany w żądanym zakresie w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. W odpowiedzi z 9 września 2024r. wyjaśnił, że całość dokumentacji dotyczącej przywrócenia granic i powierzchni działki nr [...] przedłożyła przy piśmie z 31 maja 2024r. 1, 6 i 13 czerwca 2024r., dlatego oczekuje na decyzję w tej sprawie. Mając na względzie przytoczone wyżej okoliczności sprawy Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy orzekające organy prawidłowo ustaliły, a stan aktualny w ewidencji gruntów dla działki skarżącej nr [...] został ukształtowany decyzją Starosty [...] o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi [...] z [...] grudnia 2013r. na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2023r. o umorzeniu z mocy prawa postępowania scaleniowego na terenie wsi [...] w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o szczegółowych rozwiązaniach (...). Aktualny stan danych ewidencyjnych działki nr [...] wynika z operatów nr [...] Z tego też względu Sąd za nietrafne uznał zarzuty dotyczące odmowy uwzględnienia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków. Wymaga podkreślenia, że w świetle przepisów rozdziału 4 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów, jako zbiór informacji o gruntach, stanowi odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera dane wynikające z tytułu własności. Ujawnienie zmian w ewidencji nie ma charakteru pierwotnego, co powoduje, że jej treść nie może stanowić wyjściowego źródła informacji o gruntach i budynkach. Ewidencja ze swej istoty odzwierciedla bowiem treść dokumentów źródłowych, a więc ma charakter wtórny (pochodny), a prowadzące ją organy administracji publicznej, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Skoro zatem dane figurujące w ewidencji mają charakter pochodny względem dokumentów źródłowych, to oczywistym jest, że wszelkie zmiany tych danych muszą mieć charakter bezsporny (vide: wyrok NSA z 25.09.2024 r., sygn. akt I OSK 847/23). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela utrwalony w orzecznictwie sądowym pogląd, że organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości (a tym bardziej do rozstrzygania sporów dotyczących ich własności), lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian wpisów istniejących w ewidencji. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. W przypadku powzięcia przez organ uzasadnionych wątpliwości w zakresie stanu prawnego nieruchomości, nie jest zatem możliwa aktualizacja zapisów widniejących w ewidencji, a konieczne staje się uprzednie wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, które doprowadzi do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu (vide wyroki NSA z 7.05.2008 r., sygn. akt I OSK 719/07; z 24.02.2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14 oraz z 1,03.2022 r., sygn. akt I OSK 865/21 - wszystkie dostępne w CBOSA). Skarżąca swoje żądanie zmiany danych ewidencyjnych do stanu aktualnego na 26 października 1971r. oparła o archiwalne dokumenty, które utraciły swoją aktualność i nie mogły być podstawą dla realizacji wniosku skarżącej. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji - aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną. W tym aspekcie należy też zwrócić uwagę, że skarżąca kwestionuje treść i prawidłowość sporządzenia aktu własności ziemi z [...] stycznia 1974r. nr [...], w którym nie zostały podane jeszcze inne nieruchomości, zatem domaga się dokonania korekty treści tego aktu. Weryfikacja aktów własności ziemi od 1 stycznia 1992r. to jest od dnia wejścia w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 107,poz. 464) wzruszenie decyzji uwłaszczeniowej w trybach nadzwyczajnych określonych w k.p.a. jest niemożliwe. Aktualnie w sprawach tych są właściwe sądy powszechne. Zmiana danych ewidencyjnych w trybie aktualizacji każdorazowo musi sprowadzać się do odzwierciedlenia danych ewidencyjnych wynikających ze źródła (dokumentu), które ma walor aktualności. Skarżąca byłą wzywana przez organ I instancji o przedłożenie aktualnej dokumentacji geodezyjnej, ale nie została taka przedłożona do organu. Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 219) źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu, aktualizacji albo modernizacji ewidencji są: 1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; 2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin; 3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach; 4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne. Z kolei stosownie do treści § 29a. ust. 1 ww. rozporządzenia aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub ze stanem prawnym oraz z obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Przez dane błędne rozumie się takie dane zawarte w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy (ust. 2). Zasadnie też organy przyjęły, że stan faktyczny sprawy, który Sąd uznaje za prawidłowo ustalony nie pozwala na stwierdzenie, że dane w ewidencji gruntów i budynków są błędne czyli niezgodne z dokumentacją znajdującą się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Nieskuteczne jest także zarzucanie organowi naruszenia przepisów k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organy nie naruszyły bowiem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ani też obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Należy bowiem podkreślić, że w postępowaniu aktualizacyjnym, toczącym się na podstawie art. 24 ust. 2a i 2b u.p.g.k. ustawodawca, z uwagi na specyfikę i cel postępowania aktualizacyjnego, odstąpił od zasady, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 77 § 1 k.p.a.), obowiązującym w ogólnym postępowaniu rozpoznawczym, na rzecz sformalizowanego katalogu dowodów, wymienionych w art. 24 ust. 2a i 2b u.p.g.i.k. Zajęte w sprawie stanowisko organy przedstawiły w uzasadnieniu swoich decyzji i odpowiadają one wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawierają wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających zastosowanie w sprawie. Z powyższych przyczyn zarzuty postawione w skardze są niezasadne. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, gdyż ustawa ta nie byłą podstawom działania organów ewidencyjnych w rozpoznawanej sprawie. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił jako niezasadną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 listopada 2025
- Symbol z opisem
- 6120 Ewidencja gruntów i budynków
- Hasła tematyczne
- Geodezja i kartografia
- Skarżony organ
- Główny Geodeta Kraju
- Sędziowie
- Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Mikolik Piotr Godlewski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
art. 24 ust. 2a · Dz.U. 2024 poz. 1151
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OZ 173/26 · 12 maja 2026
Postanowienie NSA z 12 maja 2026 r., I OZ 173/26 – ewidencja gruntów i budynków
Sygnatura: I OZ 174/26 · 12 maja 2026
Postanowienie NSA z 12 maja 2026 r., I OZ 174/26 – ewidencja gruntów i budynków
Sygnatura: I OZ 172/26 · 12 maja 2026
Postanowienie NSA z 12 maja 2026 r., I OZ 172/26 – ewidencja gruntów i budynków
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny