II SA/Rz 142/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą J. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2023 r. nr 1801-IGC.4823.36.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów - skargę oddala -

Przedmiotem skargi J. C. prowadzącego działalność pod nazwą J. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS") z [...] grudnia 2023 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "NPUCS") z [...] lipca 2023 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] września 2022 r., około godz. 22:10 w miejscowości [...], funkcjonariusze II Mobilnego Referatu Realizacji w [...] Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów o nr rej. [...], przewożącego towar o nazwie "[...]", o masie 14.390,5 kg, zaklasyfikowany do kodu [...]. Kontrolę przeprowadzono pod kątem przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm., dalej: "ustawa SENT"). W wyniku kontroli przedmiotowego zgłoszenia i dokumentów towarzyszących w/w przewozowi oraz kontroli lokalizatora wskazanego w zgłoszeniu przewozu o nr [...] stwierdzono, że przedmiotowy lokalizator nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO od miejscowości [...] – miejsca załadunku towaru do miejscowości [...] – miejsca kontroli, tym samym pojazd nie był widoczny w systemie SENT GEO. W ramach podjętych czynności kontrolujący sporządzili protokół z kontroli nr [...] zawierający opis ujawnionych nieprawidłowości. Protokół został podpisany przez funkcjonariuszy dokonujących kontroli oraz przez kierowcę pojazdu, który odmówił przyjęcia mandatu karnego w wysokości 5.000 zł. NPUCS postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT dotyczącym zgłoszenia przewozu nr [...]. Decyzją z [...] lipca 2023 r., nr [...], Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych zespołu pojazdów o nr rej. [...] w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem przewozu o numerze [...], tj. w związku z niewykonaniem obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W odwołaniu do powyżej decyzji przewoźnik wniósł o jej uchylenie w całości. Opisaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia Organu I instancji, że lokalizator GPS nr [...] przypisany do przedmiotowego zgłoszenia nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO na trasie – [...] – [...], tj. na trasie od miejsca załadunku towaru do miejsca kontroli. Przewoźnik J. C., uzupełnił zgłoszenie [...] września 2022 r. o godz. 18:42, natomiast przedmiotowy lokalizator został włączony dopiero po przeprowadzonej kontroli w dniu [...] września 2022 r. o godz. 00:14 w m. [...], kiedy przewoźnik dokonał właściwej konfiguracji aplikacji E-TOLL dla przejazdu SENT. W związku z powyższym przewoźnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, o którym mowa w art., 10a ust. SENT, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia, które wynika wprost z realizacji obowiązków ustawy SENT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów, w zakresie wynikającym z przepisów w/w ustawy, ciąży odpowiednio na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku oraz kierującym środkiem transportu. Art. 10a ustawy SENT w sposób jasny i precyzyjny określa obowiązki przewoźnika, wskazując nie tylko na wyposażenie pojazdu w lokalizator, ale utrzymywanie jego działania przez cały czas trwania tego przewozu, aż do momentu jego zakończenia. Tymczasem po załadowaniu towaru i wyjeździe w trasę, przeprowadzona kontrola ujawniła, że kierowca pokonał odległość ok. 109 km nie przekazując danych geolokalizacyjnych do właściwego systemu. DIAS podkreślił, że towar będący przedmiotem przewozu (nieprzetworzony susz tytoniowy) podlegał szczególnemu nadzorowi i rygorom, a ustawodawca uczynił odpowiedzialnym za ich wypełnienie właśnie przewoźnika. Przewoźnik musi mieć pewność, że urządzenie działa, jest włączone, trasa rejestrowana, a pojazd możliwy do lokalizacji w danej chwili przejazdu. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniając przesłanki ważnego interesu przewoźnika czy przesłanki interesu publicznego i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego, Organ odwoławczy doszedł do przekonania, że wskazane przez Skarżącego okoliczności nie są sytuacjami nadzwyczajnymi, które wskazywałby na istnienie ważnego interesu przewoźnika i uzasadniałby odstąpienie od nałożonej kary pieniężnej. Niedostateczna wiedza w zakresie obsługi urządzenia pokładowego świadczy co najmniej o niedbałości i nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, jednak nie może przemawiać za uwolnieniem od nałożonej sankcji. Odnosząc się do argumentów odwołania DIAS wskazał, że dokonana analiza interesu publicznego na płaszczyźnie ekonomicznej również nie daje podstaw do odstąpienia w całości od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że sytuacja ekonomiczna przewoźnika nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku uregulowania kary nałożonej zaskarżoną decyzją. Sam przewoźnik nie przedstawił konkretnych okoliczności i dowodów świadczących o jego trudnej sytuacji finansowej. Dolegliwość kary pieniężnej jest niewątpliwie celowym zamierzeniem ustawodawcy pozwalającym również realizować jej funkcję prewencyjną poprzez zwiększenie uwagi, samokontroli i dołożenie szczególnej staranności podczas dokonywania i uzupełniania kolejnych zgłoszeń SENT. Z kolei brak uszczuplenia należności podatkowych, o ile może mieć wpływ na ocenę wystąpienia interesu publicznego, to jednak nie może stanowić samoistnej podstawy do jego stwierdzenia. W ocenie DIAS decyzja Organu I instancji została wydana zgodnie z zasadami sprawiedliwości, proporcjonalności i zaufania do organów podatkowych wyrażonymi w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.). W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia Organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Organ dokonujący kontroli uchybił podstawowym zasadom postępowania administracyjnego zawartym w art. 6 i art. 7 k.p.a. (zasada praworządności i prawdy obiektywnej) oraz naruszył art. 77 § 1 k.p.a. na podstawie którego, był zobowiązany w sposób rzetelny prowadzić postępowanie, zbierając wszelkie dostępne dowody i odnosząc się do nich w całości. W ocenie Skarżącego, Organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, działając w sposób budzący zaufania obywateli do państwa. W jego opinii dochował on wszelkich starań, aby przewóz obył się zgodnie z przepisami. Wskazał, że przestrzega obowiązujących norm dotyczących wykonywania transportu drogowego i dochowuje wszelkich starań aby obowiązki dotyczące przedsiębiorstwa były zachowane. Decyzja Organu I oraz II instancji została wydana niesłusznie i jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Celem systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, regulowanego ustawą SENT jest zapobieganie i zwalczanie nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym. Z tych też względów transport tychże towarów podlega szczególnemu nadzorowi i daleko idącej formalizacji. Z obowiązkami nałożonymi na uczestników tego obrotu (podmioty wysyłające, podmioty odbierające, przewoźnicy i kierujący) sprzężony jest system sankcji administracyjnoprawnych nakładanych w przypadku naruszenia przepisów ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju przepisy ustawy SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru, nakładają na podmiot wysyłający obowiązek przesłania do rejestru zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania tego numeru przewoźnikowi. W sprawie nie ulega wątpliwości i nie było również kwestionowane, że kontrolowany przewóz podlega przepisom ustawy SENT. Nie ma również sporu co do tego, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zgodnie z którym jest nim przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Skarżący należy również do kręgu podmiotów uznanych przez ustawodawcę za przewoźnika, czyli przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą, wykonującego przewóz towarów - art. 2 pkt 8 ustawy SENT, co prowadzi do jej zastosowania w sprawie. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy w ocenie sądu nie budzi wątpliwości. Został on zebrany zgodnie z zasadami określonymi przez przepisy proceduralne w tym przypadku przez Ordynacje podatkową (m.in. art. 180, 187 § 1, 190, 191) oraz jako akt wobec niej szczególny - ustawę SENT (regulującą, m.in., czynności kontrolne - art. 13 ust. 7). Strona była zawiadamiana o poszczególnych czynnościach i miała zagwarantowane prawo do wypowiedzi (z czego korzystała). Z treści akt administracyjnych, protokołu kontroli i innych dokumentów wynika, że w trakcie przewozu w dniu [...] września 2022 r. zarejestrowano zgłoszenie przewozu [...] o godzinie 18:35. Miejscem załadunku towaru była miejscowość [...]. Miejscem wyjazdu poza terytorium Polski było polsko-słowackie przejście graniczne [...]. Przewoźnik J. C. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa J. C. "J." uzupełnił przedmiotowe zgłoszenie w dniu [...] września 2022 r. o godzinie 18:42. W zgłoszeniu wskazał, że przewóz będzie wykonywany zespołem pojazdów o nr rej. [...]. Jako faktyczną datę rozpoczęcia przewozu przewoźnik wskazał [...] września 2022 r. Do przedmiotowego zgłoszenia przypisane zostało urządzenie GPS nr [...]. W tym zakresie obowiązki przewoźnika reguluje jasno art. 10a ustawy SENT. Zgodnie z tym przepisem, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. W swoich wyjaśnianiach Skarżący wskazał, że lokalizator był przez cały czas zainstalowany, sprawny i włączony. Niesprawność lokalizatora wskazana w zgłoszeniu trwająca dłużej niż godzinę, musiała być spowodowana słabym zasięgiem w regionie gdzie odbywał się przejazd. Podniósł, że faktem notoryjnym są częste problemy z zasięgiem, dlatego też jego zdaniem przerwa w nadawani sygnału była tym spowodowana. Nie jest w stanie inaczej wytłumaczyć zaistniałe sytuacji, ale nie dysponuje żadnymi dokumentami mogącymi to potwierdzić. Jego zdaniem przedmiotowe zdarzenie powstało w wyniku okoliczności za które nie ponosi winy, dochował wszelkich starań, aby przewóz odbywał się zgodnie z przepisami prawa. Sąd zgadza się z oceną złożonych przez Skarżącego wyjaśnień jako niewiarygodnych. W opozycji do nich Organ w sposób przekonujący wyjaśnił, że przekazywanie danych geolokalizacyjnych pojazdu do rejestru SENT - GEO odbywa się z wykorzystaniem aplikacji mobilnej e-TOLL PL. W tym celu należy zainstalować i skonfigurować aplikację e-TOLL na urządzeniu, następnie należy uruchomić aplikację i skonfigurować przejazd SENT, zgodnie z podręcznikiem użytkownika aplikacji mobilnej e-TOLL PL tj.: wybrać typ przejazdu – przejazd SENT, skonfigurować przejazd – "Realizowanie przejazdu", wybrać opcję "Aplikacja mobilna" na telefonie i potwierdzić, zaznaczyć numer rejestracyjny zgłoszenia SENT, który ma być monitorowany podczas przejazdu. Ze stanu faktycznego sprawy jasno wynika, że urządzenie GPS (geolokalizator) było wyłączone, a system nie raportował jego niesprawności. Nie stwierdzono też, by przewoźnik lub kierowca zgłaszali problemy w działaniu systemu. Analiza aktywności lokalizatora GPS nr [...] przeprowadzona przez Organ wykazała, że przewoźnik dokonał właściwej konfiguracji aplikacji e-TOLL dla przejazdu SENT dopiero po kontroli w dniu [...] września 2022 r. o godzinie 00:14. Jak podkreślił Organ odwoławczy, system SENT-GEO jest tak skonstruowany, że w przypadku braku przekazywania danych lokalizacyjnych, kierowca poprzez aplikację jest informowany na bieżąco o nieprawidłowości przekazywania danych lokalizacyjnych środka transportu. Trafnie zatem organ konstatuje, że kierowca i przewoźnik mieli możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych i to ich zaniechanie doprowadziło do naruszenia obowiązku wskazanego w art. 10a ustawy SENT. W świetle powyższego zgodzić należy się z dokonaną przez Organy oceną złożonych wyjaśnień jako niewiarygodnych. Przeprowadzone przez Organ postępowanie dowiodło, że nie odnotowano żadnej przerwy, czy zakłóceń w nadawaniu sygnału GPS, zatem wina za nieprzekazywanie danych z geolokalizatora leżała po stronie Skarżącego. Sąd zgadza się również z ustaleniami Organów oraz dokonaną oceną o braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem: w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Organ w sposób kompleksowy rozpatrzył wszystkie okoliczności mogące stanowić podstawę do zastosowania przewidzianej w tym przepisie ulgi, a wyciągnięte na ich podstawie wnioski są logiczne i konkretne, co nie pozwala postawić zarzutu dowolności. Ustawodawca posłużył się w tym przepisie zwrotami nieostrymi, tj. takim których doprecyzowanie następuje na tle konkretnej sprawy. W odniesieniu do interesu przewoźnika należy mieć na uwadze takie okoliczności, które mają istotny i wyjątkowy charakter, których pominięcie prowadzić będzie do wyraźnie dostrzegalnych negatywnych skutków dla danego podmiotu. Przy ocenie z kolei interesu publicznego bierze się pod uwagę naczelne zasady postępowania w tym obowiązek działania Organów w sposób budzący zaufanie. Zgodzić należy się z Organami, że żadna z wyżej wymienionych okoliczności nie miała miejsca. Zebrane dowody nie pozwalają ocenić sytuacji Skarżącego jako wyjątkowej. Przeanalizowana przez Organy sytuacja finansowa Skarżącego nie wskazuje na to, że wymierzona kara 10.000 zł w sposób nieodwracalny odbije się na jego sytuacji, co zostało przez Organ w sposób wyczerpujący wyjaśnione. Kara pieniężna za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy o SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od jej nałożenia. Ponadto skala stwierdzonego naruszenia nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji uniemożliwiała osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W toku postępowania nie stwierdzono zaś, aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby niemożliwą (jak np. awaria systemu). Równie trafnie Organy oceniły brak istnienia interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od wymierzenia kary. Oceny tej, jak słusznie ponoszą Organy nie można dokonać bez uwzględnienia celu ustawy o SENT. Jest nim wyeliminowanie szarej strefy i ewidencjonowanie przepływu towarów poprzez śledzenie nie tylko na bieżąco ale także wstecznie każdego zgłoszonego i prawidłowo monitorowanego przejazdu. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu, uniemożliwia ciągłość jego monitorowania przez służby, a więc niweczy realizację podstawowego celu ustawy. Stąd tak ważna jest potrzeba przekazywania prawidłowych danych. Nie jest wystarczający przy tym sam fakt wyposażenia pojazdu w geolokalizator. Konieczny jest również nadzór nad wykonywanym transportem, w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Urządzenie musi zostać włączone, trasa rejestrowana, a pojazd możliwy do lokalizacji w danej chwili przejazdu. Inne podejście musiałoby zmierzać do podważenia samej istoty śledzenia transportu towarów wrażliwych, bowiem w tej sprawie nie występuje uchybienie polegające na dokonaniu błędu w jakichś formalnych danych zgłoszenia SENT, lecz brak możliwości śledzenia transportu. Jedynie gdyby nadzór taki był wykonywany przez Skarżącego i w jego wyniku stwierdziłby on nieużywanie lokalizatora, można by twierdzić, że sytuacja wynikła z wyłącznej odpowiedzialności kierującego pojazdem. Brak uruchomienia lokalizatora niweczy realizację jednego z celów ustawy, zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Uwzględnienie w stanie faktycznym sprawy zarzutów Skarżącego prowadziłoby do podważenia celu i sensu całej ustawy, a zatem i jej obowiązywania. Prawidłowo zatem Organy, uwzględniając obowiązujące przepisy krajowej ustawy i stan faktyczny sprawy uznały, że Skarżący jako przewoźnik podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Z tych względów Sąd uznał, że prawidłowo organy stwierdziły, że ani zasada sprawiedliwości, ani zasada zaufania do organów państwa, rozważane w ramach interesu publicznego, nie przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary. Również wysokość kary, która została ustalona nie przez Organ lecz przez ustawodawcę nie jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia. Przeprowadzona kontrola w ramach niniejszej sprawy i jej stanu faktycznego nie wykazała zarzucanych w skardze naruszeń. W sprawie nie występuje też "ważny interes" strony uzasadniający odstąpienie od kary, gdyż sam delikt, jego okoliczności i dokładnie przeanalizowana sytuacja firmy Skarżącego tego nie uzasadnia, co dokładnie omówił organ w decyzji i co Sąd podziela. Organy obu instancji dochowały należytej staranności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego mającego być podstawą rozstrzygnięcia, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, w związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 6, 7, 77 § 1 k.p.a. okazały się całkowicie bezpodstawne. Z tych wszystkich przyczyn Sąd skargę oddalił jako bezzasadną, działając przy tym na podstawie art. 151 p.p.s.a.