II SA/Rz 1390/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 maja 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania na pobyt stały postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1390/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Negatywne rozstrzygnięcie referendarz uzasadnił sytuacją majątkową skarżącej, strukturą wydatków, jak również pomocą, na którą może liczyć ze strony rodziny. Jak ustalił, skarżąca jest współwłaścicielką domu jak też działki rolnej, co do których toczy się spór. Utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.530 zł oraz z tytułu umów zlecenia: 2.124, 2.500 zł. Wykazane przez nią wydatki to łącznie kwota 5500 zł. Porównując kwotę wydatków z dochodem wskazał, że wnioskodawczyni w dużej części musi korzystać z pomocy rodziny. W sprzeciwie skarżąca nie zgodziła się z przedstawioną oceną sytuacji. Wskazała, że z uwagi na depresję, zmuszona jest do podejmowania prac na krótki okres – czego dowodem są zawierane przez nią umowy zlecenia. Aktualnie znajduje się w okresie wypowiedzenia co oznacza, że zostanie bez pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprzeciw nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."): w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sadowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd podziela w całości stanowisko referendarza, że sytuacja majątkowa skarżącej, a należy podkreślić, że jest to decydujący determinant rozstrzygnięć w tym zakresie, pozwala na poniesienie kosztów związanych z prowadzeniem postępowania przed sądem. Aktualne koszty sądowe jakie skarżąca musi ponieść celem kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego – wniesienia skargi kasacyjnej, to: koszty związane z wpisem od skargi kasacyjnej - 100 zł oraz koszt wynagrodzenia pełnomocnika. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą oświadczenia majątkowego posiada ona stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.530 zł oraz dodatkowe, z tytułu umów zlecenia w wysokości: za marzec 2018 r. -2.124 zł za kwiecień - 3.500 zł. Nawet gdyby przyjąć, jak podnosi w sprzeciwie, że wynagrodzenie z tytułu zlecenia jest niepewne, to wynagrodzenie za pracę uzyskuje stale. Zapewnia to pewną stabilizację. Dodatkowe zaś źródło dochodu na zasadzie przewidywalności i racjonalności wydatków, powinno służyć zabezpieczeniu wydatków w pozostałym okresie. W ocenie Sądu skarżąca nie może usprawiedliwiać złożonego wniosku wydatkami w kwocie 5.500 zł. Słusznie ocenia referendarz sądowy, że ponoszone przez skarżącą wydatki są wysokie i w sytuacji prowadzenia sprawy przed sądem powinny zostać ograniczone. Z przedstawionej przez skarżącą sytuacji nie wynika, by ograniczenie tych wydatków miało się wiązać z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Analizując wskazane wydatki należy w kolejności wskazać, że kwota 800 zł stanowiąca ratę kredytu nie może być konkurencyjna w stosunku do należności sądowych. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że należności z tytułu umów cywilnoprawnych nie mogą wyprzedzać kosztów związanych z dochodzeniem praw przed sądem. Brak jest racjonalnych powodów, aby zwalniać strony od ponoszenia kosztów sądowych, przerzucając ich ciężar na innych obywateli, w sytuacji, gdy te same osoby na bieżąco, co miesiąc, płacą należności z tytułu zaciągniętych kredytów na zakup dóbr konsumpcyjnych. Opłata wskazana przez skarżącą na fundusz emerytalny – 200 zł również nie może usprawiedliwiać braku zdolności w opłacaniu kosztów sądowych. Nie jest to składka obowiązkowa lecz dobrowolna. Z oświadczenia majątkowego skarżącej wynika, że jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, w związku z czym odprowadzane są obowiązkowe składki na fundusz emerytalny. Sąd nie neguje zapobiegliwości o środki finansowe na przyszłość, jednak taki charakter mają również koszty sądowe, z których skarżąca chce być zwolniona. Zatem niezrozumiałe jest traktowanie priorytetowo tych pierwszych. Dalej, również kwota wskazana jako koszt zakupu paliwa – 500 zł, w przypadkach koniecznych może, zdaniem Sądu, zostać ograniczona, poprzez skorzystanie ze środków komunikacji miejskiej. Korzystanie z dóbr luksusowych, jakim jest poruszanie się własnym środkiem transportu, nie może tłumaczyć korzystania z zapomogi państwa w opłacaniu spraw przed sądem, tym bardziej, że skarżąca nie wskazała, że jest to jedyny dostępny dla niej środek transportu. Kolejny wskazany przez skarżącą koszt 1500 zł na zakup leków, ubrań i innych środków służących do użytku codziennego ( wśród nich nie wskazano kosztów wyżywienia ), wydaje się przewyższać koszt utrzymania przeciętnego człowieka, a skarżąca nie wykazała aby ze względu na swoją sytuację zdrowotną, osobistą ponosiła nadzwyczajne koszty. Powołuje się wprawdzie na to, że cierpi na depresję, ale nie przedłożyła dowodów zakupu leków, kosztów wizyt lekarskich, by przyjąć, za uprawdopodobnione tak wysokie koszty utrzymania. Ponadto wymienione wśród nich koszty na zakup pościeli, ręczników, książek poradników, nie są ponoszone stale, co miesiąc. Brak jest zatem podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Przy czym należy podkreślić, że ustanowienie zawodowego pełnomocnika uzależnione jest także od sytuacji finansowej wnioskodawcy. W związku z czym argumenty dotyczące choroby – depresji, nie mogą zaważyć na rozstrzygnięciu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 260 § 1 P.p.s.a w zw. z art 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.