II SA/Rz 1382/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1382/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. S. i J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1382/16.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania R. S. prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W motywach tego orzeczenia wskazano, że deklarowanej przez wnioskodawcę złej sytuacji materialnej związanej z długami w prowadzonej działalności gospodarczej, brakiem zleceń i jej pozostawaniem "na skraju bankructwa" nie potwierdzają pozostające do dyspozycji referendarza dokumenty. Wynika z nich mianowicie, że w 2015 r. strona skarżąca uzyskała dochód. Z kolei przedłożone deklaracje dla podatku od towarów i usług, jak też wyciągi z rachunku bankowego wskazują na stały obrót środkami pieniężnymi. Referendarz sądowy zwrócił także uwagę na fakt zatrudniania przez skarżącego czterech pracowników, jak i aktywny odnośnie do działalności strony wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Ponadto, podkreślił, iż zachodzą wątpliwości co do rzeczywistych dochodów i wydatków wnioskodawcy z uwagi na sprzeczne stwierdzenia strony w tym zakresie. Referendarz zakwestionował także wysokość ponoszonego przez stronę wydatku na telefon i Internet (200 zł) w kontekście uznania go za wydatek konieczny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". R. S. zaskarżył powyższe postanowienie, składając sprzeciw. Odwołał się w nim do sprzeciwu złożonego w innej sprawie ze swojej skargi tj. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 1383/16. W tym ostatnim sprzeciwie wskazał, że dokonana przez referendarza ocena jego zdolności finansowej jest nieprawidłowa. Przede wszystkim bowiem, dla oceny tej sytuacji nie ma znaczenia, czy jego miesięczny dochód wynosi 834 zł czy też 1200 zł, bowiem w obydwu przypadkach należy przyjąć, że znajduje się w ubóstwie. Ponoszony zaś na telefon i Internet wydatek jest konieczny w związku z zakresem usług świadczonych przez niego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto, referendarz sądowy pominął jego dobrą wolę, iż nie ubiega się o pomoc w zakresie całkowitym, a tylko częściowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Orzeka wówczas jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyłomem od powyższej reguły są regulacje odnośnie do instytucji prawa pomocy, która może znaleźć zastosowanie tylko w naprawdę trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.) uzasadnia mianowicie niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), co jednak musi być przez ubiegającego się o wsparcie dostatecznie wykazane. Od tego więc, co zostanie przez wnioskującego o pomoc udowodnione zależy de facto rozstrzygnięcie w przedmiocie jego żądania. W świetle argumentacji strony skarżącej przedstawionej w złożonym sprzeciwie brak podstaw do zmiany zapadłego w przedmiocie prawa pomocy rozstrzygnięcia. Słusznie bowiem referendarz sądowy stwierdził, że pozostające do dyspozycji dokumenty (nadesłane do innej sprawy ze skargi R. S. tj. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 1383/16) nie wskazują na jego bardzo złą kondycję materialną. Pomimo bowiem zadłużenia, na które powołuje się strona, braku zleceń czy też pozostawania przez jej działalność gospodarczą "na skraju bankructwa", działalność owa nadal jest prowadzona (aktywny wpis w CEIDG) i to przy ciągłym zatrudnianiu czterech pracowników. Podstawy opodatkowania podatkiem VAT za miesiące sierpień, wrzesień i październik 2016 r. wynoszą po ponad 30 000 zł. Także przedłożony wyciąg z rachunku bankowego wskazuje na liczne przepływy środków pieniężnych. Trudno ponadto zgodzić się z wnioskodawcą, iż nie ma dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy dla niego żadnego znaczenia to, czy jego dochód wynosi 834 zł czy też 1200 zł. Pomiędzy wskazanymi kwotami jest bowiem spora różnica. Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy (w sprawie II SA/Rz 1383/16) skarżący podał swoje comiesięczne wydatki na kwotę 1400 zł, która to kwota stanowi prawie dwukrotność wskazanych jako dochód środków wynoszących 834 zł. Trudno przyjąć, jak chce skarżący, by osoba nie posiadająca nikogo na utrzymaniu i pobierająca tę ostatnią kwotę znajdowała się w stanie ubóstwa. Skarżący miał w sprzeciwie możliwość należytego wyjaśnienia powyższej kwestii poprzez wskazanie dokładnej wysokości swoich dochodów, jednak tego nie uczynił, przez co nie rozwiał istniejących dotąd, a słusznie podniesionych przez referendarza sądowego wątpliwości w zakresie swoich rzeczywistych możliwości płatniczych. Te zaś nie pozwalają na zmianę orzeczenia z dnia 29 grudnia 2016 r. i przyznanie wnioskodawcy dofinansowania ze środków Skarbu Państwa. Ich ilość jest bowiem ograniczona, przez co podejmujący decyzję o ich rozdysponowaniu musi bazować na pełnej i całkowicie klarownej sytuacji wnioskującego o wsparcie, która to sytuacja winna zostać przez niego wykazana, co wprost wynika z brzmienia cytowanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jeśli więc strona uchyla się od takiego dostatecznego wyjaśnienia okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego czy dochodów, to nie może liczyć na to, iż jej żądanie zostanie uwzględnione i to choćby tylko w części. Tak więc także domagając się takiego częściowego prawa pomocy wnioskodawca obowiązany jest do udowodnienia, że wsparcia takiego faktycznie wymaga. Z tych względów orzeczenie referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2016 r. należało jako prawidłowe utrzymać w mocy, co nastąpiło w oparciu o art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.