II SA/Rz 1271/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych -skargę oddala-

Przedmiotem skargi Z.M. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, dalej "Szef Urzędu" z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wydana w następującym stanie sprawy. Wskazany wyżej organ po rozpoznaniu wniosku Z.M. z dnia [...] listopada 2015 r. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] odmówił wnioskodawcy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie takiego statusu w rozumieniu odpowiednio art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm., dalej "ustawa" ). Brak jest bowiem dowodów na stosowanie wobec niego represji oraz brak potwierdzających działalność w nielegalnych strukturach NSZZ Solidarność przez okres co najmniej 12 miesięcy. Takich dowodów brak jest także wśród dokumentów nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej. Z.M. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że organ wyszedł z błędnego założenia badając łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy. W jego ocenie spełnia on przesłanki przyznania mu statusu osoby represjonowanej z uwagi na spełnienie wymogów określonych w art. 3 pkt 3 b i 3 d, bo o przyznanie tylko takiego statusu występował. Uzasadnienie decyzji nie wynika jakie dokumenty podlegały ocenie przez organ I instancji, a nadto ocena ta dokonana została błędnie z uwagi na błędne założenia, że musi spełnić łącznie wymogi zawarte w art. 2 ust. 1 oraz art. 3. Po rozpatrzeniu odwołania działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej "k.p.a.") oraz art. 5 ust 1 w związku z art. 3 pkt 3 lit. d i art. 3 pkt 3 lit. b ustawy Szef Urzędu opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...] lutego 2016 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, się w drodze decyzji administracyjnej, po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy. Z.M. przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] października 2015 r. w której stwierdzono, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Powyższa decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 2 i 3 ustawy. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Z.M. doprecyzował, że ubiega się jedynie o nadanie statusu osoby represjonowanej na podstawie art. 3 pkt 3 lit. d oraz art. 3 pkt 3 lit. b ustawy. Osobą represjonowaną w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d powołanej ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym została z nią rozwiązana umowa o pracę. Natomiast w myśl art. 3 pkt 3 lit. b ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. Materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza doznania represji określonych powołanych wyżej przepisach ustawy. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca podniósł, że IPN zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] września 2003 r. uznał go za pokrzywdzonego w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1016), co jego zdaniem jest równoznaczne z potwierdzeniem statusu osoby represjonowanej w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 3 lit. d oraz art. 3 pkt 3 lit. b ustawy organ zwrócił się do IPN z prośbą o zbadanie, czy w zasobach tej instytucji znajdują się dokumenty potwierdzające zwolnienie z pracy w związku z wystąpieniem wolnościowym, inwigilację przez organy bezpieczeństwa państwa lub podjęcie wobec Z.M. bezprawnych działań polegających na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia. W odpowiedzi IPN pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. poinformował, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy ustalono, że Z.M. nie był rejestrowany jako osoba rozpracowywana przez organy bezpieczeństwa państwa, z czego wynika, iż wobec jego osoby nie prowadzono żadnej sprawy operacyjnej. IPN nie odnalazł także żadnych materiałów dowodowych wskazujących na spełnienie przez stronę warunków o których mowa w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy. Nie potwierdza tego także dołączony przez stronę do wniosku materiał dowodowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z.M. zaskarżając ją w całości wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału zgromadzonego w sprawie, pominięcie dowodów przekazanych przez skarżącą stronę postępowania, co skutkowało wadliwą analizą stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym z pominięciem ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), - art. 7 w związku z art. 75 oraz art. 86 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy przepis ustawy zobowiązuje do zebrania całego materiału dowodowego i zwrócenia się do IPN o dostarczenie Szefowi Urzędu potwierdzonych kopii dokumentów, ocena tylko wybranych pism prowadzi do nieprawdziwych wniosków i uniemożliwia sądową kontrolę wydanej decyzji, tym bardziej, że organ nie zwrócił się bezpośrednio do strony postępowania o wyjaśnienia co do stanu faktycznego sprawy, - art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organ drugiej instancji, pomimo że organ odwoławczy jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego i ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, - art. 107 § 3 w zw. z art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji przyczyn którymi organ kierował się, nie uwzględniając dowodów przekazanych przez skarżącą stronę postępowania i powodów dla których zaniechał zwrócenia się do IPN o przesłanie wszystkich potwierdzonych za zgodność dokumentów w jego sprawie zgodnie z art. 5.5 ustawy oraz dlaczego jedne dowody uznał a drugich nie rozpatrzył. Ww. działania wydłużają załatwienie sprawy w słusznym interesie obywatela (art. 7 k.p.a.) i uniemożliwiają złożenie skutecznej skargi na decyzję z dnia 12 lipca 2016 r. - art. 4, art. 5.1, art. 5.2, art. 5.5 ustawy z powodu ich niewłaściwej wykładni i zastosowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, rozpoznając skargę bada zgodność kontrolowanego rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Uwzględnienie skargi jest możliwe tylko w sytuacji gdy spełnione zostały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 P.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący Z.M. złożył wniosek o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693). Wśród okoliczności, które wskazywałyby, iż spełnia warunki wskazał art. 3 pkt b i d ustawy, a mianowicie "był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niego bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia oraz została z nim rozwiązana umowa o pracę". Zgodnie z art. 5 ust. 1 cyt. ustawy jest to możliwe wówczas, gdy osoba ubiegająca się o taki status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki z art. 4 cytowanej ustawy. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Z.M. doprecyzował swój wniosek, iż ubiega się wyłącznie o nadanie mu statusu osoby represjonowanej na podstawie art. 3 pkt 3 lit. b, d ustawy. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. d osobą represjonowaną jest osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca1989 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzez odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka i w związku z tym została z nią rozwiązana umowa o pracę. Natomiast w myśl pkt "b" osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w tym samym czasie brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. Na podstawie akt administracyjnych trudno potwierdzić, iż skarżący doznał represji określonych cytowanym przepisem ustawy. Faktem jest, że Instytut Pamięci Narodowej wydając zaświadczenie uznał do za pokrzywdzonego w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej. Z tego faktu skarżący wywodzi, iż jest to równoznaczne ze spełnieniem przesłanek z ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o zbadanie czy w zasobach swoich posiada dokumenty potwierdzające zwolnienie skarżącego z pracy w związku z wystąpieniem wolnościowym lub inwigilacją przez organy bezpieczeństwa państwa lub podjęcie wobec niego bezprawnych działań polegających na popełnieniu wobec niego przestępstwa lub wykroczenia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował organ, iż w wyniku badania ustalono, że skarżący nie był represjonowany jako osoba rozpracowywana przez organy bezpieczeństwa państwa. Oznacza to, iż wobec niego nie prowadzono żadnej sprawy operacyjnej. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, oceniając wszystkie dokumenty przedstawione przez skarżącego uznaje, że ich ocena dokonana przez organ nie narusza prawa. Skarżący nie spełnia żadnego z warunków określonych przepisami art. 3 cytowanej ustawy o nadanie statusu osoby represjonowanej, nie odnaleziono również materiałów dowodowych dla przyjęcia dla niego statusu działacza opozycji, o których mowa w art. 4 ustawy. Dołączone do akt na rozprawie nowe dowody – zdaniem skarżącego – nie mogą zostać oceniane przez Sąd, należy złożyć ponownie wniosek do organu i wówczas zostanie poddany ocenie. Z tych względów na zasadzie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.