II SA/Rz 1262/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

W rozpoznawanej sprawie skarżący w treści skargi zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek nie zawierał uzasadnienia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2, mieszkania o pow. 40 m2, 15 ha nieruchomości rolnych, budynku gospodarczego oraz, że prowadzi hodowlę bydła i uprawy polowe. Wśród przedmiotów wartościowych wskazał ciągnik rolniczy. Swój dochód zadeklarował w kwocie 1200 zł netto miesięcznie, nie wykazując przy tym jakichkolwiek zobowiązań i stałych wydatków (wykreślił rubrykę). Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wskazał, że uchylanie się od złożenia stosownych wyjaśnień odnośnie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego pozbawia rozpoznającego wniosek możliwości oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, co należy potraktować jako niewykazanie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący wskazał, ze postanowienie zawiera błąd formalno – prawny polegający na braku określenia w części orzekającej, jakiego obiektu postępowanie dotyczy co jest, w jego ocenie, niezbędne z uwagi na inne toczące się przed organami nadzoru budowlanego postępowania. W jego ocenie Sąd nie zbadał wnikliwe jego sytuacji materialnej, czego przejawem jest uznanie jako niewiarygodnego zadeklarowanego przez niego dochodu w wysokości 1.200 zł, w sytuacji gdy realiów ekonomicznych w zakresie dochodów gospodarstwa rolnego nie można porównywać z dochodami w wymiarze sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku dokładne dane obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Informacje podane Sądowi stanowią podstawę faktyczną sprawy wpadkowej w zakresie prawa pomocy. Dane te powinny być dokładne, a zatem od wnioskodawcy wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 13/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rację należy przyznać starszemu referendarzowi sądowemu, iż informacje podane przez skarżącego budzą wątpliwości co do zasadności wnioskowanego prawa pomocy, a brak wypełnienia stosownych rubryk w formularzu PPF, jawi się jako brak woli ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej, warunkującego przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uzasadnił wniosku o przyznanie prawa pomocy zawartego w skardze ani też nie wypełnił rubryki właściwej na podanie uzasadnienia wniosku w formularzy PPF. Nie wypełnił także rubryk dotyczących ponoszonych wydatków i zobowiązań. Bezsprzecznie takie działanie można zakwalifikować jako uchylanie się od współpracy z Sądem w zakresie rozpoznania wniosku skutkujące brakiem możliwości oceny jego zasadności. To z kolei jest równoznacznie z niewykazaniem przesłanek przyznania prawa pomocy. Udzielenie wnioskowanego wsparcia pozostawałoby w sprzeczności z założeniami instytucji prawa pomocy nazywanej "prawem ubogich" w sytuacji, gdy skarżący prowadzi sporych rozmiarów gospodarstwo rolne (15 ha użytków rolnych), w tym hodowlę bydła i uprawy polowe oraz jest właścicielem nieruchomości: domu oraz mieszkania. Zgodzić należy się z referendarzem sądowym, że zadeklarowany przez skarżącego dochód w wysokości 1200 zł w świetle powyższego nie wydaje się wiarygodny. Nie bez znaczenia dla rozpoznania sprzeciwu pozostaje fakt, że skarżący nie uzupełnił w sprzeciwie informacji, których brak legł u podstaw odmownego załatwienia wniosku. Zatem, mimo takiej możliwości, skarżący nie podważył w sprzeciwie w żaden sposób stanowiska referendarza o braku przesłanek do przyznania mu prawa pomocy. Podane przez niego informacje nie uzasadniają stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 199 P.p.s.a., to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty, a prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa, mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego, ponieważ dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (postanowienie NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 104/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem powyższe pod uwagę zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.