II SA/Rz 1254/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 lipca 2025 r. nr SKO.4112.12.818.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego – skargę oddala –

Przedmiotem skargi T. G. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 18 lipca 2025 r. nr SKO.4112.12.818.2025 odmawiająca umorzenia wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wnioskiem z 16 października 2024 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "Organ I instancji") o umorzenie zaległych alimentów zasądzonych na synów M. G. i F. G. Wniosek uzasadnił swoją trudną sytuacją finansową, losową oraz faktem [...]. Decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił umorzenia zadłużenia wynikłego z wypłaty uprawnionym dzieciom świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego, SKO w Krośnie decyzją z [...] marca 2025 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji z uwagi na to, że Organ w ogóle nie ustalił wysokości zadłużenia dłużnika alimentacyjnego o umorzenie, którego występuje. Ponadto Wójt nie ustalił sytuacji rodzinnej i dochodowej dłużnika. Wykonując zalecenia SKO, Wójt ustalił, że zadłużenie Skarżącego na dzień 5 maja 2025 r. wraz z należnymi odsetkami wynosi 53.557,96 zł. W ankiecie Skarżący nie wykazał innych osób z rodziny pozostających na jego utrzymaniu z wyjątkiem dzieci, wobec których jako rodzic jest zobowiązany do alimentacji. W ponownie przesłanych dokumentach Skarżący nie wymienił innych osób wchodzących w skład jego gospodarstwa domowego, co uniemożliwiło podjęcie czynności ustalających ich sytuacje dochodową oraz zdrowotną. W nadesłanych oświadczeniach Skarżący nie wykazał żadnych działań podjętych z własnej inicjatywy mających na celu obniżenie rosnącego względem osób uprawnionych i budżetu państwa zadłużenia. Ponadto w złożonym wniosku o umorzenie Skarżący podniósł, że [...] pogłębia jego trudną sytuację finansową. Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy [...] decyzją z 5 maja 2025 r. nr GOPS.5322.64.8.2025 odmówił umorzenia wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych dzieci: M. G. i F. G. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że sytuacja finansowa i materialna w jakiej znalazł się Skarżący jest wynikiem błędnie podjętych przez niego decyzji, natomiast umieszczenie w[...] nie może stanowić przesłanki do umorzenia zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Wójta [...] jest okolicznością przemijającą i nie jest okolicznością wystarczającą do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym zaskarżył ww. decyzję Wójta w całości. Skarżący wyjaśnił, że gospodarstwo należy do jego matki, zatem osobą prowadzącą gospodarstwo, w jego rozumieniu, jest jego matka, jako posiadacz gruntów i nieruchomości. Podał, że osobami, które pozostają na jego utrzymaniu są jego synowie: M., F. oraz N. G. Skarżący wyjaśnił również, że płaci regularnie alimenty w kwocie 400 zł miesięcznie na trzecie dziecko – N. G. Skarżący wniósł o zmianę decyzji i umorzenie zadłużenia. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, opisaną na wstępie decyzją z 18 lipca 2025 r. nr SKO.4112.12.818.2025, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 25, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2025 r. poz. 438 z późn. zm.; dalej: "u.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia pomocy dłużnikowi alimentacyjnemu oparte jest na uznaniu administracyjnym. Organ może, lecz nie musi uwzględnić wniosku strony, nawet jeżeli sytuacja majątkowa i rodzinna dłużnika jest bardzo trudna. Nie oznacza to jednak dowolności. Motywy podjęcia decyzji uznaniowej muszą mieć związek ze sprawą oraz opierać się na przesłankach o charakterze prawnym. Natomiast pojęcie sytuacji dochodowej i rodzinnej obejmuje całokształt sytuacji osobistej, w tym także uzyskiwane dochody, status materialny, stan zdrowia i sytuację życiową. Kolegium podało, że Skarżący ma 40 lat, aktualnie przebywa w [...] w celu [...]. Planowany termin [...] przypada na dzień [...] czerwca 2026 r. Skarżący jest osobą zdrową, nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, nie cierpi na żadne choroby. Kiedy przebywa [...] mieszka wraz z matką oraz siostrą, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka Skarżącego ma 69 lat, posiada orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności. Była leczona [...]. Natomiast siostra Skarżącego ma 37 lat, ma orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżący w związku z pobytem w [...] nie opiekuje się aktualnie ani niepełnosprawną matką ani niepełnosprawną siostrą. Źródłem utrzymania matki i siostry Skarżącego jest renta i zasiłki z pomocy społecznej. Natomiast Skarżący podczas pobytu [...] utrzymuje się z prac dorywczych. Aktualnie przebywając w [...] jest zatrudniony [...] nieodpłatnie. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz synów: M. G. i F. G., w łącznej kwocie 2.000 zł miesięcznie. Ponadto na rzecz syna N. G. ma ustaloną ratę alimentacyjną w wysokości 400 zł miesięcznie. Przy czym Skarżący płaci na bieżąco raty alimentacyjne na rzecz syna N. G., natomiast nie reguluje należności alimentacyjnych na rzecz pozostałych dzieci. Zadłużenie Skarżącego na dzień 5 maja 2025 r. wynosi 53.557,96 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ruchomości ani nieruchomości. Kolegium oceniając sytuację rodzinną i dochodową Skarżącego uznało, że jest ona trudna, ale nie jest to sytuacja wyjątkowa na tle innych dłużników alimentacyjnych. Skarżący jest w wieku produkcyjnym. Nie jest osobą niezdolną do pracy. Zdaniem SKO fakt niepodejmowania zatrudnienia z powodu [...] nie jest okolicznością uzasadniającą umorzenie należności wobec funduszu alimentacyjnego, gdyż podstawą zwolnienia mogą być wyłącznie takie okoliczności, gdy dłużnik już w ogóle nie zapłaci ciążących na nim należności, bo utracił trwale zdolność zarobkowania. Natomiast pobyt [...] stanowi co najwyżej czasową przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Organ II instancji wyjaśnił, że podejmując decyzję o umorzeniu należności z funduszu alimentacyjnego należy brać pod uwagę nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją perspektywy poprawy jego sytuacji w przyszłości. W niniejszej sprawie Skarżący jest osobą zdrową, w wieku produkcyjnym, ma wyuczony zawód [...]. Zatem po [...] może podjąć zatrudnienie i spłacać zadłużenie wobec funduszu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, T. G. zaskarżył ww. decyzję SKO w całości. Zdaniem Skarżącego Organy obu instancji w nieprawidłowy sposób ustaliły stan faktyczny sprawy, nie zauważając skrajnie trudnej sytuacji jego i jego rodziny. Skarżący wskazał, że o ile [...] jest sytuacją przejściową, tak stan zdrowia jego matki i siostry nie jest chwilowy. Wskazał, że jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad bliskimi i z tego powodu od kilku lat nie był w stanie podjąć zatrudnienia. Skarżący wskazał również, że korzystał z [...] z powodu konieczności sprawowania opieki nad bliskimi. Aktualnie również stara się o taką przerwę z uwagi na te same okoliczności. Zdaniem Skarżącego wszystkie te okoliczności przemawiają za tym, że jego sytuacja materialna [...] nie poprawi się na tyle aby mógł regulować alimenty bieżące oraz aby mógł uregulować zaległości w ich zapłacie. Do skargi Skarżący dołączył postanowienie komornicze. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Organy I oraz II instancji w oparciu o prawidłowo i wyczerpująco ustalony stan faktyczny sprawy wydały prawidłową decyzję o odmowie umorzenia zaległości, ciążących na Skarżącym W niniejszej sprawie Wójt Gminy [...] działał jako organ właściwy wierzyciela. W związku z tym wniosek Skarżącego mógł zostać rozpoznany w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.a. Przepis ten stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wszelkiego zatem rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka, poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację (tak wyrok WSA w Kielcach z 18.12.2025 r., II SA/Ke 400/25, LEX nr 3993913). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały ujawnione żadne okoliczności obiektywne, które mogłyby uzasadniać umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. [...] jest przeszkodą czasową, która nie uniemożliwia w przyszłości podjęcia zatrudnienia i stopniowej spłaty zadłużenia, zwłaszcza, że Skarżący jest osobą stosunkowo młodą i zdolną do pracy. Podnoszone argumenty, dotyczące sytuacji zdrowotnej matki i siostry również nie mogą przemawiać za umorzeniem zaległości. Deklarowana opieka nad matką i siostrą nie zwalnia Skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci. Dostarczanie dzieciom środków należy bowiem do obowiązków Skarżącego. Zaniechanie wykonywania obowiązku alimentacyjnego, które spowodowało ww. dług wobec funduszu alimentacyjnego nie może być usprawiedliwione koniecznością sprawowania opieki nad matką i siostrą. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.