II SA/Rz 1237/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1237/17 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie z jej sprzeciwu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. referendarz sądowy odmówił Z. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy wskazał, że brak podania podstawowych danych w zakresie oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni, mimo wystosowanego do niej wezwania, uniemożliwił pozytywne rozpoznania wniosku. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła Z. D. kwestionując stanowisko referendarza. Wyjaśniła, że nie mogła podać żądanych przez Sąd informacji, gdyż wówczas nie pracowała, a zatem nie miała żadnych dochodów ani wydatków. Rachunek bankowy założyła dopiero 14 października 2017 r. w związku z otrzymaną pomocą publiczną w kwocie 20 000 zł, którą może wydatkować tylko i wyłącznie na cele związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej. Wyjaśniła też, że jej mama nie żyje, zaś tato przebywa za granicą i to on utrzymuje dom, opłaca rachunki. Koszt zakupu karty do telefonu pokrywa jej narzeczony, u niego też "stołuje się, gdy przebywa w Polsce". Razem z bratem korzystają z pomocy cioci mieszkającej w sąsiedztwie. W jej ocenie koszty związane z realizacją inwestycji nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia z opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obowiązkiem skarżącej było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady, to osoba wnioskująca winna już na etapie składania wniosku poczynić starania w celu wykazania, m.in. na podstawie stosownych dokumentów, istnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Zdaniem Sądu, zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Wnioskodawczyni zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podjęła próby wyjawienia swojej rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, czym uniemożliwiła dokonanie oceny zasadności złożonego wniosku. Trudno bowiem dopatrywać się dobrej woli skarżącej w tym zakresie, jeżeli w urzędowym formularzu nie podaje niezbędnych informacji chociażby odnośnie źródła dochodów z których pokrywa wydatki na siebie, a także miesięcznych wydatków związanych z wyżywieniem czy utrzymaniem domu. Mimo jasnego i czytelnego wezwania referendarza sądowego, wnioskodawczyni nie wykazała (a nawet nie uprawdopodobniła), że uiszczenie wpisu od skargi, może spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania dla jej osoby. Co również istotne, we wniesionym sprzeciwie nie przedstawiła żadnych informacji, które podważałyby zasadność stanowiska referendarza sądowego. Wręcz przeciwnie z informacji wskazanych w sprzeciwie wynika, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, zaś koszty związane z utrzymaniem domu w którym mieszka, pokrywa ojciec (który przebywa poza granicami kraju). Jeśli zaś chodzi o wyżywienie to korzysta z pomocy narzeczonego lub ciotki (mieszkającej w sąsiedztwie). Skarżąca rozpoczęła także działalność gospodarczą, na rozpoczęcie której otrzymała pomoc de minimis. Sąd zaznacza, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Sąd rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Przedstawione powyżej okoliczności dawały referendarzowi sądowemu podstawę do odmowy przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stanowisko zawarte w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. Sąd w pełni podziela. Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.