Sygnatura
II SA/Po 904/25
Wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2026 r., II SA/Po 904/25
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 22 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 16 października 2025 r. nr [...] – po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji na skutek odwołania A. H. (dalej również: skarżąca; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 i 2 pkt 4 oraz ust. 8 w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) - dalej: u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej również: Burmistrz; organ I instancji) z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 21 lutego 2019 r. nr [...] przyznał A. H. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem N. H. za okres od dnia 1 grudnia 2018 r. – na czas nieokreślony. Decyzję tę wydano w szczególności na podstawie zawartego we wniosku z dnia 15 lutego 2019 r. oświadczenia A. H. o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie wszczętej na wniosek A. H. z dnia 15 lutego 2019 r., zakończonej uprzednio wyżej wskazaną decyzją z dnia 21 lutego 2019 r. nr [...], zmienioną kolejnymi decyzjami (ostatnio decyzją nr [...] z dnia 28 grudnia 2022 r.). Następnie decyzją z dnia 19 maja 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Burmistrz Miasta [...]: 1) uchylił decyzję z dnia 21 lutego 2019 r. nr [...], zmienioną kolejnymi decyzjami (ostatnio decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...]), przyznającą A. H. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 2) ustalił, że A. H. od dnia 1 grudnia 2018 r. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad N. H.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 września 2023 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania A. H., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...]: (pkt 1) uznał za nienależnie pobrane przez A. H. świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 grudnia 2018 r. do dnia 31 marca 2023 r. i (pkt 2) ustalił należność z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na kwotę [...]zł (według wskazanego w osnowie zestawienia kwot) oraz (pkt 3) zobowiązał A. H. do zwrotu należności z tego tytułu. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 grudnia 2018 r. do dnia 31 marca 2023 r. przyznano na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i skarżącej odmówiono prawa do przedmiotowego świadczenia rodzinnego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, A. H., reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata), zarzuciła tej decyzji naruszenie: 1) zasady praworządności, wynikającej z art. 6 k.p.a., poprzez wydanie orzeczenia pozostającego poza zakresem treści regulacji prawnej, wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., 2) art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez błędną interpretację tego przepisu, polegającą na tym, że odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która spełnia kryteria przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r., przyjmując bezzasadnie, że posiadanie udziałów w spółkach prawa handlowego oraz nieodpłatne pełnienie funkcji członka zarządu spółki, pozwala przyjąć, iż A. H. nie spełnia warunków przewidzianych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w związku z czym nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem N. H.. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 k.p.a. zawiesiło postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2023 r. nr [...] Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Po 101/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez A. H. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 października 2024 r. nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło, że w toku postępowania wykazano, że A. H. pełni od dnia 17 września 2018 r. funkcję prezesa zarządu w spółce [...] sp. z o.o., a od dnia 21 grudnia 2020 r. posiada 90,67% udziałów w tej spółce. Ponadto w spółce [...] sp. z o.o. od dnia 28 września 2018 r. pełni funkcję prezesa zarządu, posiadając od dnia zawiązania tej spółki (28 września 2018 r.) 34% udziałów, a od dnia 21 grudnia 2020 r. 67% udziałów. Organ II instancji, podzielając pogląd wyrażony m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. akt. I OSK 2034/21, stwierdził, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego na podstawie aktu powołania zawartego w uchwale powołania prezesa zarządu, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, świadczy o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 842/24 oddalił skargę A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2024 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. podjęło zawieszone postępowanie odwoławcze. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 października 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Motywując swoje rozstrzygnięcie, Kolegium w uzasadnieniu tej decyzji przywołało brzmienie art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że w całości podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia 2 października 2024 r. nr [...], że pełnienie przez skarżącą funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego na podstawie aktu powołania zawartego w uchwale powołania prezesa zarządu, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, świadczy o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Według organu II instancji, w opisanym stanie faktycznym i prawnym zasadnicze znaczenie ma jednak to, że nie ulega wątpliwości, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi przypadek określony w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., tj. świadczenie rodzinne zostało przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Według organu odwoławczego, zasadnie zatem organ I instancji uznał, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez A. H. za okres od dnia 1 grudnia 2018 r. do dnia 31 marca 2023 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Tym samym, Kolegium uznało, że pobrane świadczenie pielęgnacyjne podlega zwrotowi w sposób określony w treści zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. H., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego (adwokata), zaskarżając wydane w sprawie decyzje w całości, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 16 października 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia 23 stycznia 2024 r. Ponadto pełnomocnik skarżącej domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił: 1. naruszenie zasady praworządności, wynikającej z art. 6 k.p.a., poprzez wydanie orzeczenia pozostającego poza zakresem treści regulacji prawnej, wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r.; 2. naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez błędną interpretację tego przepisu, polegającą na tym, że odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która spełnia kryteria przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r., przyjmując bezzasadnie, że posiadanie udziałów w spółkach prawa handlowego oraz nieodpłatne pełnienie funkcji członka zarządu spółki, pozwala przyjąć, że A. H. nie spełnia warunków przewidzianych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w związku z czym nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem N. H.. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej rozwinął tak sformułowane zarzuty w zakresie zastosowania i wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymując doczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), wstrzymało wykonanie decyzji własnej z dnia 16 października 2025 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponadto warto dodać, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie w aktach tejże sprawy (por. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21, dostępnym w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 23 stycznia 2024 r. [...] o uznaniu za nienależnie pobrane przez A. H. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 grudnia 2018 r. do dnia 31 marca 2023 r., ustaleniu wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na kwotę [...]zł oraz zobowiązaniu skarżącej do zwrotu ustalonej należności z tego tytułu. Każdej decyzji organu administracyjnego należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego), ustalonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasad legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, rozpatrywane łącznie, wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obydwu instancji spełniają podstawowe wymogi stawiane rozstrzygnięciu administracyjnemu. Decyzje te zostały wydane na materialnoprawnej podstawie z art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.), dlatego należy wyjaśnić, że zgodnie zasadą wyrażoną w art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei według art. 30 ust. 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. (pkt 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma to, że ostateczną (jak też prawomocną - patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 842/24) decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2024 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 maja 2023 r. nr [...], w wyniku wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uchylono decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 21 lutego 2019 r. nr [...], zmienioną kolejnymi decyzjami, przyznającą A. H. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i zarazem odmówiono od dnia 1 grudnia 2018 r. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad N. H.. W toku kontroli sądowej należało zbadać, czy w takich okolicznościach organy zasadnie orzekły o uznaniu wypłaconych skarżącej świadczeń rodzinnych na dziecko (świadczenia pielęgnacyjnego) za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązały ją do zwrotu kwoty tych świadczeń. Rozstrzygające znaczenie miało, z jakich powodów zakwalifikowano wypłacone świadczenia pielęgnacyjne za nienależnie pobrane świadczenia. W tym wypadku chodzi o prawo do świadczenia, które przyznano na dziecko z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem decyzją, a następnie – w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – decyzją wznowieniową uchylono pierwotną decyzję (wraz z jej następnymi zmianami) i odmówiono przyznania przedmiotowego świadczenia. W tym miejscu wskazać zatem przyjdzie na to, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. jest w swej treści jednoznaczny i przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w takich okolicznościach ma charakter związany. Trzeba podkreślić, że regulacja ta jest odmienna od pozostałych zamieszczonych w art. 30 ust. 2 u.ś.r. – w szczególności w pkt 1 i 2 pkt 1 – a więc w tym wypadku nie można brać pod uwagę świadomości strony, co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy, ani oceniać skutków braku pouczenia o prawie do określonego świadczenia. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przepis ten posługuje się przesłanką obiektywną. Dla powstania obowiązku zwrotu decydujące znaczenie ma wyłącznie to, czy świadczenie zostało przyznane decyzją, którą następnie wyeliminowano z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym, z przyczyn wskazanych w ustawie. Prawodawca nie uzależnił tego skutku od winy strony, jej złej wiary, stopnia świadomości, uprzedniego pouczenia ani od świadomego wprowadzenia organu w błąd. Elementy te występują w innych przypadkach określonych w art. 30 ust. 2 u.ś.r., w szczególności w pkt 1 czy 2, lecz nie w pkt 4. Nie ma zatem żadnych podstaw prawnych do tego, aby przepisowi art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. przypisywać dodatkową przesłankę w postaci wymogu wykazania złej wiary świadczeniobiorcy. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. zawiera regulację odmienną od tej, która została przewidziana w art. 30 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 u.ś.r. Decyzja wydana w warunkach opisanych w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. ma charakter związany. Jeżeli została spełniona ustawowa przesłanka w postaci stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, organ właściwy ma obowiązek uznać wypłacone kwoty za świadczenia nienależnie pobrane i orzec o ich zwrocie (patrz wyroki NSA z dnia 5 marca 2026 r. sygn. akt I OSK 388/24, 6 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1344/23 i 24 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1203/23, dostępny jw.). Podsumowując tę część rozważań, należy jeszcze raz stwierdzić, że skoro przesłanki winy czy świadomości nienależności pobieranego świadczenia nie zostały ujęte w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., to oznacza, że obowiązek zwrotu świadczenia rodzinnego powstaje w sytuacji, gdy świadczenie to zostało przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, chociażby strona takiego postępowania nie miała świadomości nienależności pobieranego świadczenia ani nie przyczyniła się do wydania decyzji przyznającej nienależne świadczenie. Od organu nie wymaga się wykazania winy strony, co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w trybie wznowienia postępowania, także gdy świadczeniobiorca nie zawinił w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało. Dla zaistnienia podstawy prawnej przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. decydujące znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy w sprawie m.in. wydano decyzję, którą w wyniku wznowienia postępowania – z przyczyn określonych w art. 145 § 1 k.p.a. – uchylona została decyzja przyznająca dane świadczenie rodzinne i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Taka też sytuacja miała właśnie miejsce w niniejszej sprawie. Sąd wyjaśnia jeszcze, że na gruncie obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych (patrz: art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r.) organy administracji mają uprawnienie do tego, by w drodze jednej decyzji administracyjnej stwierdzić zarówno nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, jak i orzec o ich zwrocie (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2188/17, dostępny jw. - i przywołane tam orzecznictwo). Co się zaś tyczy zarzutów skargi, Sąd podkreśla, że są one całkowicie chybione. Stanowią one powielenie stanowiska zajętego w odwołaniu i w ogóle nie przystają do przedmiotu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd w tejże sprawie nie kontroluje bowiem ostatecznej (i prawomocnej) decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania, uchylającej decyzję przyznającą świadczenia (wraz z późniejszymi zmianami) i odmawiającej prawa do świadczenia rodzinnego (świadczenia pielęgnacyjnego), tj. decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., lecz decyzję, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 4 oraz ust. 3 i 5 u.ś.r., tj. decyzję o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przy tym Sąd zaznacza, że skarżąca nie zakwestionowała żadnej z kwot ani łącznej sumy wypłaconych jej świadczeń z tytułu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne okresy wskazane w osnowie i uzasadnieniu decyzji organu I instancji, tj.: za grudzień 2018 r. - [...] zł, za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r. - [...] zł, za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. - [...] zł, za okres od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r. - [...] zł, za okres od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. - [...] zł i za okres od stycznia 2023 r. do marca 2023 r. - [...] zł; razem: [...] zł ([...] zł za grudzień 2018 r. + [[...] zł x 12] za rok 2019 + [[...] zł x 12] za rok 2020 + [[...] zł x 12] za rok 2021 + [[...] zł x 12] za rok 2022 + [[...] zł x 3] za okres od 1 stycznia do 31 marca 2023 r. = [...] zł). Ustalenia i obliczenia organów były w tym zakresie jednoznaczne. Nie zaszły też podstawy do stwierdzenia przedawnienia możliwości wydania takiej decyzji, o którym mowa w art. 30 ust. 5 u.ś.r. Sąd wyjaśnia również, że z urzędu dostrzegł fakt wydania (ogłoszenia) przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 25 marca 2026 r. wyroku w sprawie o sygn. akt SK 18/22 (publ. OTK-A 2026/31), w którym Trybunał orzekł, że "[a]rt. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Niemniej jednak Sąd zauważa, że treść tego wyroku została zaczerpnięta ze strony internetowej Trybunału (https://ipo.trybunal.gov.pl), wyrok ten nie został bowiem na chwilę wydania przez Sąd orzeczenia w niniejszej sprawie opublikowany (w organie urzędowym), stosownie do wymogów z art. 190 ust. 2 Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 591/25 i wyroki WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Łd 776/25 i II SA/Łd 947/25, dostępne jw.). Natomiast kwestia oceny skutków przedmiotowego wyroku (ewentualna przesłanka wznowieniowa) wykraczałaby poza granice niniejszej sprawy. Sprawa ta nie obejmuje bowiem oceny prawidłowości ostatecznej i prawomocnej (art. 16 § 1 i 3 k.p.a.) decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (tu: w wyniku wznowienia postępowania), lecz żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Dopóty jednak nie ma podstaw do podważania prawidłowości zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji wydanej na powyżej wskazanej podstawie, dopóki decyzja odmawiająca w wyniku wznowienia postępowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres (decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 maja 2023 r. nr [...], utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 2 października 2024 r. nr [...]) pozostaje w obrocie prawnym. Podsumowując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie potwierdziła zasadności zarzutów skargi. Natomiast z urzędu Sąd nie znalazł podstaw do przypisania organom naruszenia przepisów prawa materialnego [tu: przede wszystkim art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r.], które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) ani też przepisów postępowania [tu: w szczególności art. 7, art. 8 § 1 i art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.], które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skoro zaś wydane decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń odpowiadają prawu, to brak było podstaw do ich uchylenia albo wyeliminowania w inny sposób z obrotu prawnego. Ubocznie Sąd wskazuje również na to, że w myśl art. 30 ust. 9 u.ś.r. wyjątkowo trudna sytuacja związana ze zwrotem ustalonej kwoty nienależnych świadczeń rodzinnych może stanowić podstawę do udzielenia daleko idących ulg w spłacie tych należności osobie zobowiązanej do ich zwrotu (włącznie z ich umorzeniem). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 19 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Arkadiusz Skomra /przewodniczący/ Jacek Rejman /sprawozdawca/ Paweł Daniel
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny