Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 886/25

Wyrok WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2026 r., II SA/Po 886/25

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Robert Talaga Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 29 października 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania H. M. (dalej również: skarżąca; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981) oraz art. 2 pkt 11, art. 16 ust. 2 i 6 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 421) - dalej również: p.p.w.d., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] (dalej również: Wójt; organ I instancji) z dnia 5 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy. Informacją z dnia 30 marca 2021 r. [...] Wójt Gminy [...] przyznał H. M. świadczenie wychowawcze na dzieci N. M. i K. Ś. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde z nich, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. W dniu 6 sierpnia 2025 r. do Wójta wpłynęło pismo Wojewody [...] z informacją, że w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2024 r. znajdują względem skarżącej zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 5 września 2025 r. na podstawie art. 20 ustawy zmieniającej z dnia 17 września 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981) w zw. z art. 16 ust. 7 i art. 27 ust. 1 p.p.w.d. (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576) uchylił prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. przyznane na dziecko N. M.. H. M. odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając – w jednym piśmie stanowiącym odwołanie również od kilku innych decyzji wydanych w trybie przepisów o koordynacji – naruszenie: art. 2 ust. 1, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 16 oraz art. 27 p.p.w.d. (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576); art. 67 i art. 68 rozporządzenia (WE) nr 883/2004; art. 2, art. 18, art. 32 i art. 71 ust. 1 przepisów Konstytucji RP; art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz 155 k.p.a.; art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.). Skarżąca argumentowała, że organ I instancji błędnie uznał, że samo zatrudnienie ojca dziecka za granicą wyłącza prawo do świadczenia w Polsce, pomijając faktyczne miejsce zamieszkania dziecka i sprawowanie nad nim opieki przez matkę w Polsce. Skarżąca nie zgodziła się z rozszerzającą i nieprawidłową wykładnią przepisów krajowych i unijnych, w szczególności zasad koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, które nie znoszą prawa do świadczenia, lecz regulują pierwszeństwo państwa właściwego do jego wypłaty. Podniosła również, że organ nie wykazał istnienia przesłanek do uchylenia świadczenia, nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego (w tym braku dublowania świadczeń za granicą), pominął istotne okoliczności sprawy, naruszył zasady postępowania administracyjnego oraz sporządził niewystarczające uzasadnienie decyzji, czym podważył zaufanie strony do organów państwa. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości wszystkich zaskarżonych decyzji Wójta Gminy [...], przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę N. M. lub ewentualnie – przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 października 2025 r. wyjaśniło, że w świetle ustaleń Wojewody wynikających z pisma z dnia 6 sierpnia 2025 r. nr [...] w przypadku H. M. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – w stosunku do wniosku z dnia 8 marca 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz wniosków z dnia 27 października 2020 r., 17 listopada 2021 r., 10 sierpnia 2022 r. i 10 października 2023 r. – mają zastosowanie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2024 r. wyłącznie wobec dziecka N. M., ponieważ w tym okresie ojciec dziecka - S. M. podlegał ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium [...]. Kolegium odwołało się do art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 17 września 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981), stwierdzając, że w związku z tym w niniejszej sprawie stosuje się przepisy dotychczasowe (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2022 r.), jak to prawidłowo przyjął Wójt Gminy [...]. W związku z tym Kolegium wskazało m.in. na treść art. 11 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 i 6 p.p.w.d. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2022 r. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do uchylenia prawa od świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko N. M. za wyżej wskazany okres, wobec czego nie można zarzucić organowi I instancji naruszenia art. 27 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 2 i 6 p.p.w.d. Organ II instancji zauważył, że po otrzymaniu odpowiedniej informacji od wojewody organ właściwy nie ma swobody działania, jest zobowiązany do zastosowania art. 16 ust. 6 p.p.w.d.; nie jest też uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, na podstawie których wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Organ podkreślił, że to wojewoda staje się organem uprawnionym do rozpatrzenia sprawy o świadczenie wychowawcze w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 11 tej ustawy. Organ odwoławczy argumentował, że uchylenie decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego nie oznacza automatycznie, że świadczenie to nie przysługiwało za dany okres. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 p.p.w.d nie kończy bowiem postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego, lecz oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie strony prawa do takiego świadczenia. Kolegium wskazało również na to, że zaskarżona decyzja jest aktem, który nie rozstrzyga merytorycznie i nie przesądza o pozbawieniu strony uprawnień do świadczenia wychowawczego. Zaskarżona decyzja jest swego rodzaju aktem porządkującym stan faktyczny i prawny, powodującym przekazanie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu, z uwagi na mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (w jednym piśmie, obejmującym kilka decyzji wydanych w trybie przepisów o koordynacji) H. M. zaskarżyła w całości decyzję Kolegium z dnia 29 października 2025 r., domagając się przede wszystkim uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...]. Skarżąca, powtarzając w istocie zarzuty odwołania, zarzuciła zaskarżonej naruszenie: 1. art. 2 ust. 1, art. 4, art. 5, art. 16 oraz art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2024, poz. 1576): a) świadczenie wychowawcze przysługuje w celu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka Celem ustawodawcy jest ochrona interesu dziecka, a nie weryfikacja statusu zawodowego jednego z rodziców poza granicami RP. Organ l instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu, traktując go w oderwaniu od podstawowej zasady, że świadczenie ma wspierać każde dziecko zamieszkujące w Polsce. b) ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że świadczenie przysługuje rodzicowi, który taktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W niniejszej sprawie faktyczną i codzienną opiekę nad małoletnią N. M. sprawuje matka, zamieszkująca na terytorium RP. Organ nie może pomijać tego przepisu i uzależniać prawa dziecka od miejsca pobytu drugiego rodzica. W art. 4 ust. 1 i 2 ustawy - ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że świadczenie przysługuje rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W niniejszej sprawie faktyczną i codzienną opiekę nad małoletnią N. M. sprawuje matka, zamieszkująca na terytorium RP. Organ nie może pomijać tego przepisu i uzależniać prawa dziecka od miejsca pobytu drugiego rodzica. c) art. 5 ust. 1 ustawy określa kryteria przyznania świadczenia, które w niniejszej sprawie zostały spełnione: dziecko nie ukończyło 18. roku życia i mieszka w Polsce wraz z matką. Organ, uchylając świadczenie, rozszerzył interpretację przepisu ponad jego treść i ograniczył prawo, które ustawowo przysługuje każdemu dziecku w tej sytuacji. d) art. 16 ustawy stanowi, że w przypadku, gdy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustalenie prawa do świadczenia następuje zgodnie z tymi przepisami. Organ zastosował ten artykuł wadliwie, utożsamiając sam fakt zatrudnienia ojca dziecka za granicą z automatycznym brakiem prawa do świadczenia w Polsce. Tymczasem przepisy koordynacyjne nie znoszą prawa, lecz regulują pierwszeństwo państwa właściwego do wypłaty świadczenia. e) art. 27 ustawy mówi, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeśli wystąpią okoliczności mające wpływ na to prawo. Organ I instancji nie udowodnił jednak, aby w sprawie zaistniały faktyczne przesłanki materialne, takie jak pobieranie świadczenia w innym państwie. Samo potencjalne zatrudnienie ojca nie jest wystarczające, by zastosować art. 27. 2. art. 23a ust. 1-5 u.ś.r. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przepisy o koordynacji świadczeń mają zastosowanie, mimo braku ustalenia koniecznych okoliczności (m.in faktycznego miejsca zamieszkania dziecka, sprawowania opieki). 3. art. 67 i art. 68 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, sianowi, że świadczenia rodzinne przysługują osobie uprawnionej w państwie członkowskim, w którym dzieci zamieszkują, jeżeli dana osoba podlega ustawodawstwu tego państwa. W niniejszej sprawie dziecko mieszka stale w Polsce z matką, która podlega polskiemu systemowi ubezpieczeniowemu. Zastosowanie tego przepisu prowadzi jednoznacznie do wniosku, że Polska jest państwem właściwym do przyznania świadczenia. 4. art. 68 Rozporządzenia 883/2004 wskazuje zasady rozstrzygania kolizji uprawnień między państwami członkowskimi. W pierwszej kolejności uwzględnia się miejsce zamieszkania dzieci Dopiero w sytuacji, gdy w obu państwach występuje prawo do świadczeń, dochodzi do ewentualnego "koordinalionsmechanismus" - czyli ustalenia, które państwo wypłaca świadczenie podstawowe, a które uzupełniające. Organ I instancji pominął ten mechanizm i uznał, że samo zatrudnienie ojca za granicą powoduje automatyczne wyłączenie Polski, co stanowi rażące naruszenie prawa unijnego. 5. orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE: "sprawa C-255/99", "sprawa C-619/11". 6. art. 2, art. 18, art. 32 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji. 7. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i ograniczenie udziału strony w postępowaniu, organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do pisma Wojewody [...]. Nie ustalono w pełni sytuacji rodzinnej i faktycznej stron, w szczególności: miejsca faktycznego pobytu dzieci, źródła utrzymania rodziny, ewentualnych świadczeń wypłacanych w [...], braku dublowania się świadczeń w Polsce i w [...], poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy: nieustalenie faktycznego miejsca pobytu dziecka, brak ustalenia, czy w [...] wypłacane są świadczenia, brak ustalenia zakresu opieki nad dzieckiem, brak weryfikacji przesłanek z art. 23a ust. 5 u.ś.r. 8. art. 8 k.p.a. – decyzja uchylająca świadczenia została wydana, mimo że uprzednio świadczenia te przyznano, a strona mogła mieć uzasadnione oczekiwanie co do ich kontynuacji. 9. art. 23a ust 5 u.ś.r. – organ powinien zbadać, czy w danej sytuacji istnieje tzw. prymat miejsca zamieszkania dzieci przy ustalaniu, które państwo wypłaca świadczenie. W orzecznictwie TSUE "(m.in. sprawa C-363/08 »Slanina«)" podkreśla się, że istotne jest faktyczne centrum życiowe dzieci i rodziny. 10. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niewystarczający, uniemożliwiający stronie weryfikację przesłanek rozstrzygnięcia. 11. art. 107 § 3 k.p.a. – uzasadnienie decyzji jest wewnętrznie sprzeczne i nie zawiera logicznego wywodu, dlaczego organ uznał, że świadczenie "nie należy się", mimo że sama analiza Kolegium wykazała liczne braki w ustaleniach faktycznych organu I instancji. 12. w postaci braku wykazania przesłanek do zastosowania art. 155 k.p.a. – organ uchylił wcześniejszą decyzję przyznającą świadczenia, ale nie wykazał, w jakim stopniu zmiana okoliczności miała istotny wpływ na prawo strony. Sam fakt wykonywania pracy przez ojca dziecka w innym kraju nie może automatycznie skutkować uchyleniem prawa do świadczeń w Polsce bez sprawdzenia, czy i jakie świadczenia rzeczywiście zostały przyznane i wypłacone za granicą. W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła i umotywowała tak sformułowane zarzuty. Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2026 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy – wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu – nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nadto, stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, w tym przede wszystkim na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego i pism procesowych stron wraz z załącznikami. Stąd też analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie w aktach tejże sprawy (por. np. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21 - to i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 5 września 2025 r. w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tejże sprawy. Brak jest zatem podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma zastosowanie przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kolegium słusznie odwołało się do przepisów przejściowych, tj. przede wszystkim art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981), skoro sprawa dotyczy świadczenia wychowawczego przyznanego na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2022 r. W tym zakresie organ odwoławczy trafnie uzupełnił podstawę prawną względem przepisów powołanych przez organ I instancji. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie należy mieć na względzie przepisy art. 2 pkt 11, art. 16 ust. 2, 6 i 7 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407), tj. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2022 r. Organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 11 p.p.w.d. (w ówczesnym brzmieniu) oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze, a w przypadku gdy o świadczenie wychowawcze ubiega się dyrektor domu pomocy społecznej - właściwego ze względu na miejsce położenia tego domu pomocy społecznej. Z kolei według art. 11 ust. 1 tej ustawy wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie zaś z art. 16 p.p.w.d. (w ówczesnym brzmieniu), w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego lub członka rodziny tej osoby, lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje (art. 16 ust. 2). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie (art. 16 ust. 4). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa w ust. 4 (art. 16 ust. 6). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4 (art. 16 ust. 7). Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie podział kompetencji. Do zadań wojewody należy pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego oraz wydawanie w tym zakresie decyzji merytorycznej. To wojewoda, a nie inny organ, samodzielnie ustala, czy w danej sprawie zachodzi koordynacja. W tym względzie Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko przedstawione m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1168/19 i 18 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1614/23 (wyroki dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), dotyczących właśnie poprzedniego stanu prawnego, w którym świadczenie wychowawcze przyznawał organ wykonawczy gminy. Do tychże orzeczeń Sąd będzie się odwoływał w swoich dalszych rozważaniach. Otóż, organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 11 p.p.w.d. (w ówczesnym brzmieniu), a więc burmistrz, wójt lub prezydent, nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczeń społecznych czy też nie. Organem tym jest wyłącznie wojewoda jako organ będący instytucją właściwą w związku z udziałem Rzeczpospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji, to ten organ jest uprawniony i obowiązany do rozpoznania sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego (art. 16 ust. 7 p.p.w.d.). Zastosowanie art. 16 ust. 6 p.p.w.d. jest konsekwencją ustaleń wojewody o zastosowaniu w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzja wydawana na skutek przekazania przez wojewodę organowi właściwemu w rozumieniu art. 2 pkt 11 p.p.w.d. informacji o zastosowaniu w sprawie przepisów o koordynacji zabezpieczeń społecznych nie jest decyzją uznaniową, lecz jest aktem administracyjnym związanym ze stanem faktycznym, o którym mowa w przywołanych przepisach. Ma to miejsce w sytuacji, gdy najpierw doszło do przyznania przez właściwy organ świadczenia wychowawczego, a następnie wojewoda stwierdził, że w konkretnym stanie faktycznym po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Warto jeszcze ubocznie zauważyć, że z art. 27 ust. 1 p.p.w.d. w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 lipca 2019 r. nie wynika, by przepis ten miał zastosowanie wyłącznie do decyzji, którymi przyznano prawo do świadczeń wychowawczych. Przepis ten ma zastosowanie również do świadczeń wychowawczych przyznanych na podstawie informacji, o których mowa w art. 13a ust. 1 zdanie 1 p.p.w.d. (tak NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 172/22, dostępnym jw.). Niemniej jednak trzeba mieć na uwadze, że to art. 16 ust. 6 p.p.w.d. stanowi samodzielną podstawę materialnoprawną do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa w art. 16 ust. 4 tej ustawy. Natomiast art. 27 ust. 1 w zw. z art. 13a ust. 1 p.p.d.w. określa formę takiego rozstrzygnięcia. Z kolei powoływany przez stronę w skardze przepis art. 155 k.p.a. w ogóle nie miał w sprawie zastosowania. W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] pismem z dnia 6 sierpnia 2025 r. poinformował Wójta Gminy [...], że w stosunku do skarżącej znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2024 r. w odniesieniu do dziecka - N. M.. Podstawą tej oceny był fakt, że ojciec dziecka - S. M. podlegał w tym czasie ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium [...]. Oznacza to, że Wójt Gminy [...] na gruncie przywołanych przepisów nie miał swobody działania i był bezwzględnie zobowiązany do wydania decyzji w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na ten okres. Dotychczas właściwy organ (tu: Wójt) nie jest zaś uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, ani nie dokonuje analizy przesłanek, na podstawie których wojewoda stwierdził zastosowanie przepisów o koordynacji. Dlatego też Kolegium zasadnie zatem utrzymało tę decyzję w mocy. Argumentacja skarżącej dotyczy kwestii merytorycznych, bowiem strona podnosi, że faktycznie sprawuje codzienną opiekę nad dzieckiem mieszkającym w Polsce, a przepisy unijne mają na celu ochronę interesu dziecka, nie zaś automatyczne znoszenie prawa do świadczeń. W takiej sytuacji należy jednak podkreślić, że kwestie merytoryczne nie były i nie mogły być rozstrzygnięte w zaskarżonej decyzji, wobec czego błędne jest rozumienie przez skarżącą charakteru zakwestionowanej decyzji. Uchylenie decyzji przez Wójta Gminy w trybie art. 16 ust. 6 p.p.w.d. (w przywołanym brzmieniu) w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 17 września 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981) jest wyłącznie aktem porządkującym stan faktyczny i prawny, powodującym przekazanie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu. Decyzja ta nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniach strony i nie oznacza jeszcze, że świadczenie wychowawcze się nie należy. Uchylenie decyzji nie niesie ze sobą skutku w postaci ostatecznego pozbawienia prawa do świadczeń, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia tej kwestii na rzecz wojewody. Wszelkie merytoryczne zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia prawa materialnego, w tym art. 67 i art. 68 Rozporządzenia (WE) nr 883/2004 oraz Konstytucji, będą podlegały ocenie na dalszym etapie postępowania. Organem właściwym do dokonania tej oceny, przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i wydania merytorycznej decyzji w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego, z uwzględnieniem ewentualnego ustawodawstwa [...], jest jednak Wojewoda [...]. Prawidłowość ustaleń Wojewody będzie mogła być poddana kontroli dopiero na etapie zaskarżania decyzji wydanej przez ten organ. W związku z tym nie były zasadne ani zarzuty naruszenia prawa materialnego (w szczególności art. 16 p.p.w.d.), ani zarzuty naruszenia przepisów postępowania (w szczególności art. 7-10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz 155 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
15 grudnia 2025
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/ Jacek Rejman /sprawozdawca/ Robert Talaga

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny