II SA/Po 836/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2021 r. wniosku J. K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi w sprawie ze skargi J. K. na akt Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia z ewidencji zabytków postanawia przywrócić termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

W związku z wniesioną skargą na wskazany w rubrum akt Prezydenta Miasta, J. K. (zwany dalej "Skarżącym") został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie numeru PESEL oraz uiszczenie wpisu sądowego w wysokości [...] zł. Wobec nadesłania jedynie numeru PESEL, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. akt II OZ [...], oddalił zażalenie Skarżącego, które wniósł ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik będący radcą prawnym. Sąd II instancji uznał, że skoro na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji sądowej została zawarta informacja, że przesyłka pocztowa zawierała wezwania: o nadesłanie numeru PESEL, do uiszczenia wpisu sądowego, odpowiedź organu na skargę oraz pouczenia, i to potwierdzenie jest opatrzone podpisem Skarżącego, należy je traktować jako dokument urzędowy, potwierdzający stan na nim opisany jako zgodny z prawdą. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Skarżący powinien przy odbiorze przesyłki sprawdzić, czy zawartość koperty jest kompletna. Samo twierdzenie, że tak nie było, nie obala domniemania, iż stan potwierdzony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru był inny. Jednocześnie z zażaleniem pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi wraz z odpowiedzą na wezwanie Sądu w tym zakresie. Wniosek datowany jest na dzień [...] grudnia 2020 r. i wniesiony został wraz zażaleniem drogą pocztową w dniu [...] grudnia 2020 r. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego podniósł, za swoim mandantem, że w dniu [...] listopada 2020 r. Skarżący odebrał korespondencję z sądu, jednakże w kopercie nie było wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym nie sposób uznać, że Skarżący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu. Zaznaczono przy tym, że brak formalny skargi w postaci numeru PESEL został przez Skarżącego uzupełniony w zakreślonym przez Sąd terminie. Natomiast o konieczności uiszczenia wpisu sądowego Skarżący dowiedział się dopiero w dniu [...] grudnia 2020 r., kiedy odebrał postanowienie o odrzuceniu skargi. Z tego względu złożono wniosek o przywrócenie terminu, z zachowaniem 7-dniowego terminu, oraz dokonano jednocześnie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że jego mandant był nieświadomy tego, że ciążył na nim obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. To z kolei dowodzi braku winy Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kumulatywne spełnienie tych przesłanek przesądza o przywróceniu terminu do dokonania czynności. A contrario, niespełnienie którejkolwiek przesłanki jest jednoznaczne z odmową przywrócenia terminu. W realiach rozpatrywanej sprawy Skarżący wniósł przedmiotowy wniosek w terminie 7 dni od daty dowiedzenia się o uchybieniu terminu oraz jednocześnie dokonał wpłaty wymaganej opłaty sądowej. W opinii Sądu Skarżący uprawdopodobnił również brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Podkreślenia wymaga, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (zob. np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19, to jak i inne powołane orzeczenia dostępne są na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). W niniejszej sprawie Skarżący konsekwentnie podnosi, że w przesyłce sądowej, która została mu doręczona w dniu [...] listopada 2020 r., brak było wezwania do uiszczenia wpisu od skargi wraz ze stosownym pouczeniem. Kwestia ta została jednakże przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym oddalono zażalenie Skarżącego na postanowienie tut. Sądu o odrzuceniu skargi. We wskazanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika fakt doręczenia Skarżącemu wezwań opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki sądowej. Tym samym Skarżący nie wykazał, że nie zostało mu doręczone wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie stanął na stanowisku, że należyta dbałość o własne interesy wymagała, aby Skarżący - jako adresat przesyłki sądowej, której odbiór potwierdził, sprawdził, czy koperta zawierała wszystkie dokumenty wyszczególnione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Mając to na uwadze nie można na etapie wniosku o przywrócenie terminu podnosić, że o wezwaniu do uiszczenia wpisu Skarżący dowiedział się dopiero wraz z doręczeniem mu postanowienia o odrzuceniu skargi. Tym bardziej, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego w tym zakresie nie wykazano okoliczności, które podważyłyby doręczenie Skarżącemu wezwań opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że tylko w ten sposób można byłoby zakwestionować doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu. W opinii Sądu, okoliczności sprawy pozwalają natomiast uznać, że Skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że to Skarżący zainicjował postępowanie administracyjne o wykreślenie budynku stanowiącego jego własność z ewidencji zabytków oraz, że jest to dla niego ważna sprawa w związku z ciążącym na nim obowiązkiem utrzymania budynku w należytym stanie technicznym. Zarówno w ramach postępowania administracyjnego, jak i na etapie niniejszego postępowania sądowego, nie można również zarzucić Skarżącemu, że w sposób niedbały podchodził do obowiązków, jakie wynikają dla niego z przepisów postępowania. W szczególności zauważyć należy, że Skarżący wniósł skargę w terminie oraz w terminie zastosował się do wezwania o podanie numeru PESEL, a po odrzuceniu skargi skorzystał z profesjonalnej pomocy prawnej i ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł w imieniu Skarżącego zażalenie oraz przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. W opinii Sądu w takich okolicznościach za daleko idące byłoby przyjęcie, że Skarżący nie dba należycie o swoje interesy, w konsekwencji czego nie zastosował się do wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, choć takie wezwanie zostało mu skutecznie doręczone. Sąd ma również na uwadze, że nie można w sposób pewny wykluczyć, iż przesyłka sądowa nie zawierała wezwania o wpis, tym bardziej, że na obecnym etapie nie sposób już to zweryfikować. Ponadto, nawet przyjmując, że obowiązkiem każdego, kto potwierdza odbiór przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest sprawdzenie, czy jest ona kompletna w świetle adnotacji widniejących na zwrotce, nie można pominąć, że Skarżący nie jest profesjonalistą i nie musi mieć świadomości co do takiego obowiązku. Co przy tym istotne, kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru nie jest załączana do przesyłki i adresat przesyłki już po jej odbiorze nie jest w stanie zweryfikować, czy doręczone mu zostały wszystkie dokumenty opisane na zwrotce. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby wezwania zostały przez sąd wysyłane wraz z pismem przewodnim, w którym wymienione byłyby wszystkie doręczane wezwania i informacje, a Sądowi z urzędu wiadomym jest, że takiej praktyki nie ma. Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że Skarżącemu nie sposób zarzucić, iż nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu przedmiotowej sprawy, a jak wynika z treści powołanych przepisów, w tym art. 86 § 1 p.p.s.a. – tylko wykazany stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Jednocześnie okoliczności niniejszej sprawy pozwalają przyjąć, że uprawdopodobnionym zostało, iż do uchybienia terminu doszło bez winy Skarżącego. W tym zakresie wymieniony przepis nie wymaga udowodnienia, lecz tylko uprawdopodobnienia, braku winy w dochowaniu terminu. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony. Wobec powyższego zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd postanowił o przywróceniu terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak