VII SA/Wa 1718/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Gospodarstwa Rolno-Hodowlanego "Z." sp. z o. o. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Gospodarstwo Rolno-Hodowlane "Z." sp. z o. o. z siedzibą w Z. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] lipca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji. Profesjonalnemu pełnomocnikowi strony skarżącej 7 października 2020 r. zostało doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia – poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis KRS) oraz złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sadem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik strony skarżącej 20 października 2020 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W jego uzasadnieniu wskazano, że w zakreślonym przez Sąd terminie nie było możliwe uzyskanie podpisów członków zarządu spółki, ponieważ z uwagi na zagrożenie epidemiczne, ze względów bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie strony skarżącej członkowie zarządu, o ile nie wynika to z wcześniejszego uzgodnienia, nie przebywają jednocześnie w siedzibie celem zminimalizowania ryzyka ewentualnego jednoczesnego zakażenia (dwóch) członków zarządu. Posunięcie to jest dodatkowo uzasadnione tym, że jeden z prokurentów spółki został w tygodniu poprzedzającym złożenie wniosku skierowany na kwarantannę. Spowodowało to odsunięcie w czasie podpisania pełnomocnictwa przez zarząd do 12 października 2020 r., natomiast pełnomocnik spółki z ostrożności zmienił termin dyżuru w spółce na dzień 15 października 2020 r. Składając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pełnomocnik strony dokonał czynności wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać tej czynności. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której skarżący uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Wzgląd na ocenę spełnienia przez stronę skarżącą tego ostatniego warunku decydował o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jakkolwiek bowiem strona zachowała termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonała czynności, której uchybiła, to równocześnie dokonane wyjaśnienia nie potwierdzają tego, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. II OZ 981/20; postanowienie NSA z 13 października 2020 r. sygn. II OZ 772/20; postanowienie NSA z 10 stycznia 2020 r. sygn. I GZ 445/19). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu, zdaniem Sądu, może być zaliczany obowiązek odbywania kwarantanny wynikający z regulacji dotyczących obowiązującego na terytorium RP stanu epidemii. Podniesiony przez pełnomocnika strony skarżącej argument – o skierowaniu jednego z prokurentów spółki na kwarantannę – nie uzasadnia jednak przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie, albowiem wskazana okoliczność nie była bezpośrednią przyczyną niedochowania terminu. Jak wskazał profesjonalny pełnomocnik spółki, pełnomocnictwo uprawniające go do reprezentowania strony skarżącej przed Sądem zostało podpisane przez uprawnione do tego osoby 12 października 2020 r., a więc dwa dni przed upływem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tych warunkach to względy mieszczące się w sposobie zorganizowania obsługi prawnej, a więc takie, na które wpływ ma strona i zastępujący ją pełnomocnik, były faktyczną przyczyną uchybienia terminu i jako takie ze względu na swoją naturę nie mogły uprawdopodabniać w wymagany sposób, że strona skarżąca nie ponosi winy w jego niedochowaniu. Zdaniem Sądu, odrzuceniu powinien podlegać wniosek, zgodnie z którym uogólniona obawa przed zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 może być traktowana jako obiektywnie istniejąca przeszkoda do dokonania w wyznaczonym 7-dniowym terminie z zachowaniem powszechnie stosowanych zasad reżimu sanitarnego prostych czynności techniczno-prawnych. Niewątpliwie istniejące realia stwarzają bowiem podstawę, by uznać, że przeszkoda ta może zostać usunięta, albowiem zalecenia epidemiologiczne jakkolwiek wymuszają zachowywanie podwyższonej ostrożności, to nie uniemożliwiają takiego zorganizowania działalności profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, by było możliwe prawidłowe prowadzenie bieżących spraw spółki. Na zarządzie skarżącej spółki w okresie wzmożonego poziomu zachorowań ciążył niewątpliwie obowiązek podjęcia niezbędnych działań celem należytego zabezpieczenia interesów spółki, którego to obowiązku strona nie dopełniła, pomimo że nie wymagało to od niej znaczącego przygotowania. Ocenę tę odnieść trzeba bezpośrednio do zachowania pełnomocnika skarżącej, albowiem termin "dyżuru" w siedzibie spółki, zdaniem Sądu, powinien ściśle odpowiadać celom, którym w założeniu ta forma świadczenia usług prawniczych powinna w danym momencie służyć. Ze złożonego wniosku i jego uzasadnienia nie wynika, by przeszkody, których pełnomocnik strony nie był w stanie usunąć, były tymi, które uniemożliwiły mu właściwe zorganizowanie czynności pozwalających wykonać wezwanie Sądu w sposób skuteczny w terminie (do 14 października 2020 r.). Tym bardziej taką ocenę należy sformułować, jeżeli spornością objęta została możliwość zachowania terminu do podjęcia czynności o charakterze wykonawczym (nadanie na adres Sądu podpisanego uprzednio przez członków zarządu pełnomocnictwa wraz z odpisem KRS) bezsprzecznie mogącej być dokonaną także przez inne osoby, niż pełnomocnik strony skarżącej. Konsekwencje przyjętej organizacji pracy pełnomocnika, przy uwzględnieniu miernika staranności, który należy przykładać do działań profesjonalisty mającego świadomość toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, nie mogły nie mieć wpływu na ocenę zasadności przywrócenia terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej. Powyższe w kontekście obowiązków, które nakłada art. 86 § 1 p.p.s.a. na wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu, kazało Sądowi przyjąć, że wyjaśnieniom pełnomocnika skarżącej spółki nie można nadać znaczenia uprawdopodobniającego, iż niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. Z tej przyczyny, wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.