II SA/Po 834/22

Dnia 11 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 27 września 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu sprawy z odwołania K. K. (dalej: "strona") od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 25 lipca 2022 r., nr [...], odmawiającej przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygniecie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta [...] decyzją z 25 lipca 2022 r., nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku strony z 12 lipca 2022 r., odmówił udzielenia pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot środków wydanych za zakup skarpetki-opaski uciskowej w wysokości [...] zł, wkrętów-elektrod spawalniczych w wysokości [...] zł, nawozu-bezrękawnika w wysokości [...] zł, opłaty energetycznej za lokal przy ul. [...] w wysokości [...] zł oraz za opłacenie czynszu za lokal przy ul. [...] w miesiącu lipcu 2022 r. w wysokości [...] zł. Organ I instancji podał, że w toku postępowania ustalono, iż strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona nie pracuje, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłki. Od 2001 roku zamieszkuje w altanie ogrodowej na terenie Rodzinnych Ogródków Działkowych [...] przy ul. [...] w P.. Altana jest murowana i ocieplona. Składa się z jednego pokoju, aneksu kuchennego, WC oraz strychu, brak łazienki. Do budynku doprowadzona jest energia elektryczna i woda. Altana ogrzewana jest piecykiem na węgiel lub grzejnikiem olejowym na prąd. Strona jest pod kontrolą lekarza rodzinnego, pomimo długotrwałej choroby nie wyraża zgody na złożenie wniosku celem orzeczenia stopnia niepełnosprawności. Dochód strony stanowi zasiłek okresowy w wysokości [...] zł przyznany decyzją organu na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 października 2022 r. Odnosząc się do wniosku o opłacenie czynszu za lokal przy ul. [...] i zwrot środków wydanych za ten lokal organ I instancji stwierdził, że strona w lokalu tym nie zamieszkuje, na stałe przebywając na działce, tym samym przyznanie pomocy na ten cel jest niezasadne. Nie znajduje także zasadności zwrot środków za zakup skarpetki-opaski uciskowej, wkrętów-elektrod spawalniczych, nawozu-bezrękawnika. Prezydent Miasta stwierdził, że zrealizowane już potrzeby z samej definicji zostały zaspokojone, zatem nie mogą być traktowane jako niezbędne. Nie można traktować zwrotu kosztów zakupionych materiałów, jako niezbędnej potrzeby bytowej, a tylko na takie potrzeby zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. przyznawany jest zasiłek celowy. Celem pomocy zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. jest wsparcie w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których osoby korzystające z pomocy nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podniosło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, zaś prawidłowo ustalona sytuacja dochodowa i bytowa strony uzasadnia odmowę przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb bytowych wymienionych we wniosku z 12 lipca 2022 r. Skargę do tut. Sądu skierowała strona nie zgadzając się z wydaną decyzją. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Ze względu na przedmiot rozpatrywanej obecnie sprawy, jak również w związku z brakiem możliwości technicznych po stronie tut. Sądu, aby każdą ze spraw rozpoznać w rozsądnym terminie w trybie rozprawy zdalnej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 21 listopada 2022 r. sprawę tę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym poinformowano strony. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 września 2022 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań wskazać trzeba, że na etapie rozpoznania sprawy wątpliwości wzbudziła kwestia zachowania przez skarżącego terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 25 lipca 2022 r., to jest decyzji wydanej w I instancji. W przekazanych do tut. Sądu aktach administracyjnych brak jest bowiem zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji, zaś z odwołania wynika, że złożone ono zostało 16 sierpnia 2022 r., a więc 22 dni po wydaniu decyzji. Pomimo wezwania tut. Sądu z 21 grudnia 2022 r. o przesłanie potwierdzenia odbioru rzeczonej decyzji, bądź rezultatów postępowania reklamacyjnego, o którym mowa w odpowiedzi organu I instancji na odwołanie z 1 września 2022 r., żaden dokument, z którego wynikałaby data odbioru decyzji przez skarżącego nie został przedstawiony. Tut. Sąd uznał jednak – ze względu na to, że zachowanie 14-dniowego terminu z art. 129 § 2 K.p.a. było pomiędzy stronami bezsporne, jak również jest korzystne dla skarżącego, bowiem nie tylko zapewnia mu realizację prawa do II instancji administracyjnej, lecz także merytoryczne rozważenie sprawy przez sąd administracyjny – że skarżący dochował terminu do złożenia odwołania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). W realiach kontrolowanej sprawy skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku celowego w postaci zwrotu pieniędzy wydanych na zakup skarpetki-opaski uciskowej, wkrętów-elektrod spawalniczych, nawozu-bezrękawnika. Ponadto, wniósł o wspomniany zasiłek na pokrycie kosztów opłaty energetycznej i czynszu za lokal przy ul. [...] za miesiąc lipiec 2022 r. Wyjaśnić trzeba, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w tym przepisie określenie: "może być przyznany". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej i zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby (i to zawsze w pełnej, zgłoszonej wysokości) choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. W realiach rozpatrywanej sprawy, odnośnie opłat dotyczących lokalu przy ul. [...] w P., organ wykazał, że nie mieszczą się one w zakresie zastosowania art. 39 ust. 1 u.p.s. Jak zostało bezspornie w sprawie ustalone skarżący od roku 2011 zamieszkuje w altanie ogrodowej na terenie Rodzinnych Ogródków Działkowych [...] przy ul. [...] w P.. Rzeczony lokal nie stanowi wobec tego jego miejsca zamieszkania, a zważywszy na to, że zamieszkuje w przywołanej altanie ogrodowej, koszty z nim związane nie mogą być uznane jako służące zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych. Względem pozostałych, już poczynionych przez skarżącego wydatków, organ słusznie natomiast wskazał, że związane z ich zakupem potrzeby zostały już przez skarżącego zrealizowane i nie mogą być traktowane jako niezbędne. W świetle art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Skoro zaś rzeczone potrzeby zostały zaspokojone przez skarżącego z środków własnych nie sposób przyjąć, aby zasadne było zastosowanie w ich przypadku art. 39 ust. 1 u.p.s. i przyznanie na ten sam cel dochodzonego przez skarżącego zasiłku. Także w orzecznictwie przyjmuje się, że zasiłek celowy – co do zasady – dotyczy potrzeb przyszłych (zob. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 26 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 885/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach kontrolowanej sprawy wobec wydatków objętych wnioskiem brak jest okoliczności, które przemawiałyby za poglądem przeciwnym. Skarżący jest przy tym osobą, która korzysta ze wsparcia pomocy społecznej również w innych formach (m.in. zasiłek okresowy, zasiłki celowe), przez co bezrefleksyjne uwzględnienie w oparciu o art. 39 ust. 1 u.p.s. wniosku dotyczącego wydatków już poczynionych mogłoby prowadzić do sytuacji, w której ten sam wydatek finansowany byłby w istocie dwukrotnie z środków pochodzących z pomocy społecznej. W kontrolowanej sprawie materiał dowodowy zgromadzony został w sposób wyczerpujący, a jego kompleksowa ocena przez organ pozwala uznać, że zachowane zostały wymogi wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uwadze tut. Sądu nie umknęła bardzo zwięzła, uciekająca od istoty sprawy treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w czym dopatrzyć się można uchybienia przez Kolegium art. 107 § 3 K.p.a., jednak wobec wyjaśnień poczynionych na etapie I instancji brak jest dostatecznych podstaw, aby uznać, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalono.