II SA/Po 811/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2021 r. sprawy ze skargi H. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania H. H., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z dnia [...] listopada 2019 r., [...] o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary na zobowiązanego M. N. za niewykonanie decyzji administracyjnej Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] nakazującej wymienionemu usunięcie odpadów z terenu działki [...], obręb R., gmina R.. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. H. H., właścicielka nieruchomości przy ul. [...] (działka [...]), sąsiadującej z działką, której miało dotyczyć usunięcie odpadów wskazane powyżej, wystąpiła do Wójta Gminy R. o nałożenie kary grzywny w celu przymuszenia na M. N., zobowiązanego do wykonania z decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] (k. 129 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] na wniosek Wójta Gminy R. Kolegium wyłączyło ten organ od rozpoznania sprawy administracyjnej z wniosku H. H. i wyznaczyło jako właściwego w sprawie Wójta Gminy T. P. (k. 189 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wyłączenie organu wiązało się z faktem, że odpady z działki M. N. przyjmował teść osoby pełniącej funkcję organu wykonawczego gminy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Wójt Gminy T. P. zawiadomił M. N. o wszczęciu postępowania (k. 190 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia [...] października 2018 r., [...] Wójt Gminy T. P., działając z powołaniem na art. 234 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (wówczas Dz. U. poz. 1566 z późn. zm. obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 310 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "P.w. z 2017 r."), nakazał M. N. przywrócenie gruntu do stanu pierwotnego – do rzędnych sprzed okresu rozpoczęcia inwestycji na działce [...] oraz przywrócenie niwelety terenu zatrzymującego wody opadowe na terenie działki poprzez odtworzenie naturalnego zagłębienia zgodnie z dostępnymi zdjęciami na witrynie internetowe Google Maps (k. 196-205 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Po rozpatrzeniu odwołania M. N. powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Kolegium decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] Organ odwoławczy podkreślił, że Wójt samowolnie zmienił przedmiot postępowania, gdy tymczasem ten był wyznaczony wnioskiem H. H., która żądała nałożenia kary na zobowiązanego M. N. za niewykonanie decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] nakazującej wymienionemu usunąć odpady z działki [...] (k. 217-222 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ponownie rozpatrując wniosek H. H. decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Wójt Gminy T. P. – działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. dalej "K.p.a.") w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 701, obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 797 z późn. zm., dalej "u.o.") – umorzył postępowanie administracyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ przedstawił szersze ustalenia dotyczące wykonania decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] i doszedł do przekonania, że zobowiązany zadośćuczynił obowiązkowi z niej wynikającemu (k. 229-231 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W odwołaniu H. H., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wyraźnie zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w całości i orzeczenie o nałożeniu na M. N., cyt.: "kary za niewykonanie decyzji administracyjnej Wójta Gminy T. P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o nr [...]" (uw. Sądu: powinno być decyzji "Wójta Gminy R.", jak również powinno być "2017 r.") (k. 20-23 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o. w przypadku nieusunięcia odpadów przez posiadacza z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Kolegium zaznaczyło dalej, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu zgodnie z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 2 § pkt 10 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej "u.p.e.a.") podlega egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy wywodził, że wobec tego nie ma możliwości wymierzenia w drodze decyzji kary w celu przymuszenia do usunięcia odpadów wobec osoby, na którą nałożono obowiązek w trybie art. 26 ust. 2 u.o. W skardze H. H. zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm., dalej "P.w. z 2001 r.) w zw. z art. 545 ust. 4 P.w. z 2017 r. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z jej wniosku z dnia [...] marca 2016 r. wyraźnie wynikało, że wnosiła ona o wszczęcie postępowania w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości na skutek odniesienia terenu działki [...]. Wskazała także uchybienie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia, czy pomimo częściowego wywiezienia odpadu przez właściciela działki [...] stan terenu nie powoduje nadal regularnego zalewania działki sąsiedniej (działki skarżącej). Nadto H. H. przedstawiła zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, kiedy "wskazany akt jest niezgodny z prawem oraz uniemożliwia skarżącej uzyskanie dostępu (bezpłatnego) do kluczowych z punktu widzenia zadań wykonywanych przez spółkę informacji". Wskazując na powyższe H. H. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem H. H. datowanym na [...] sierpnia 2017 r. (k. 129 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) należało z oczywistych powodów umorzyć. Wbrew temu, co wskazano w uzasadnieniu skargi, nie jest tak, że skarżąca żądała wszczęcia postępowania z art. 29 ust. 2 i 3 P.w. z 2001 r., czyli postępowania mającego na celu orzeczenie określonych nakazów w sytuacji samowolnej zmiany stosunków wodnych przez inną osobę. We wniosku wyraźnie wskazano, że H. H. domaga się "nałożenia na M. N. [...] kary grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie decyzji administracyjnej z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] albo w jakikolwiek inny sposób zastosowanie sankcji przewidzianej prawem celem faktycznego przymuszenia". W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. nie ma mowy o naruszeniu stosunków wodnych, natomiast kwestia zalewania jest jedynie zasygnalizowana jako faktyczny skutek nawiezienia mas ziemnych na działce [...] i została przywołana jako okoliczność uzasadniająca potrzebę nałożenia na zobowiązanego kary. Również w odwołaniu – co trzeba w tym przypadku podkreślić: złożonym przez profesjonalnego pełnomocnika – zawarto wyraźne żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w całości i orzeczenie o nałożeniu na M. N. kary za niewykonanie decyzji administracyjnej Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] Jak trafnie zwróciło uwagę Kolegium, decyzja wydana na mocy art. 26 ust. 2 u.o., a taką jest decyzja Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...], podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Nie ma podstaw prawnych, aby odrębną, kolejną decyzją administracyjną, wymierzać zobowiązanemu jakąkolwiek "karę w celu przymuszenia", jak chciała H. H. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r. W konsekwencji postępowanie zainicjowane tym wnioskiem należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Tak też prawidłowo orzekł Wójt Gminy T. P. i jego orzeczenie utrzymało w mocy Kolegium. W tym kontekście Sąd nie uznał trafności zarzutów podniesionych w skardze, gdyż wszystkie one zmierzały do wykazania, iż H. H. miała w żądać przeprowadzenia postępowania dotyczącego regulacji stosunków wodnych. Tymczasem z pism skarżącej wynika, że wyraźnie domagała się ona nałożenia w trybie decyzji kary na M. N. za niewykonanie decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że jawi się jako zbędne i niezrozumiałe usilne domaganie się przez H. H., aby koniecznie jej wniosek z [...] sierpnia 2017 r. potraktowano w kategoriach żądania podjęcia przez Wójta Gminy T. P. określonych czynności w związku z dokonaną zmianą stosunków wodnych w relacji między działkami [...] i [...]. Wniosek taki może ona bowiem złożyć odrębnie, bacząc tylko na termin z art. 234 ust. 5 P.w. z 2017 r. Sąd ubocznie sygnalizuje też, że jeżeli H. H. uważa, że organ, będący wierzycielem egzekucyjnym, pozostaje bezczynny w zakresie wyegzekwowania od M. N. obowiązków wynikających z decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...], a zarazem pozostaje w przeświadczeniu, że jej interes prawny doznaje uszczerbku, to może ona rozważyć skorzystanie z środków prawnych z art. 6 § 1a u.p.e.a. O ich skuteczności tych środków Sąd nie jest jednak uprawniony rozstrzygać w niniejszej sprawie. W zaistniałej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) orzekł o oddaleniu skargi. Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 1 verte akt sądowych).