II SA/Bk 118/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2021 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. w G. na zarządzenie pokontrolne P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie gospodarki odpadami p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w sprawie; 2. zwrócić G. Spółce z o.o. w G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi; 3. zasądzić od P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. na rzecz G. Spółki z o.o. w G. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym z [...] grudnia 2020 r. P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska sformułował wobec G. Spółki z o.o. w G. sześć nakazów dotyczących gospodarki odpadami wskazując termin wykonania obowiązków. Spółka złożyła skargę na zarządzenie pokontrolne w zakresie nakazów zawartych w punktach 3, 4 (w sprecyzowanym w skardze zakresie) oraz punktach 5 i 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego z [...] grudnia 2020 r. – zarządzeniem pokontrolnym z [...] lutego 2021 r. Organ wskazał, że uchylenie ma miejsce z uwagi na wskazanie w zaskarżonym zarządzeniu wyłącznie przepisów prawa bez odniesienia do szczegółowych ustaleń protokołów kontroli. W piśmie procesowym z 5 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej Spółki złożył oświadczenie o wycofaniu skargi w całości w związku z uchyleniem przez organ zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1); w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłosi osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania (pkt 2); gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Jak wynika z akt postępowania, PWIOŚ po wniesieniu skargi i przed przekazaniem akt sądowi na podstawie art. 54 § 2 P.p.s.a., uchylił własne zaskarżone zarządzenie pokontrolne z [...] grudnia 2020 r. Zgodnie z art. 54 § 3 P.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. W podstawie prawnej zarządzenia uchylającego organ nie wskazał przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a. a wyłącznie przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 995 ze zm.), który jest ogólną podstawą wydawania zarządzeń pokontrolnych po przeprowadzonej kontroli. Analiza akt sprawy jednak wskazuje, że uchylenie zaskarżonego zarządzenia z 21 grudnia 2020 r. miało faktycznie miejsce w warunkach autokontroli. Nastąpiło po wpłynięciu skargi do sądu administracyjnego (za pośrednictwem organu) oraz w terminie trzydziestodniowym na udzielenie odpowiedzi na skargę i jej przesłanie wraz ze skargą do sądu. Motywem wydania zarządzenia uchylającego było niezamieszczenie w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym, uzasadnienia jego wydania. Taki też zarzut, jako jeden spośród wielu, sformułowano we wniesionej skardze Spółki (s. 3 i 7 skargi). Wywiedziono w niej na podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych konieczność traktowania zarządzenia pokontrolnego jako rodzaju władczego aktu organu wydawanego w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, które powinno spełniać wymagania uzasadnienia takie jak w przypadku innych aktów władczych. W tych okolicznościach, zdaniem sądu, należy przyjąć, że PWIOŚ w istocie zastosował instytucję autokontroli na podstawie art. 54 §3 P.p.s.a., tyle że bez powołania się na ten przepis. Uprawnia do takiego wniosku również i to, że powołana w uzasadnieniu uchylającego zarządzenia ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska nie przewiduje instytucji uchylenia zarządzenia pokontrolnego po wniesieniu skargi. W rejestrach tutejszego sądu nie odnotowano skargi Spółki na zarządzenie uchylające z [...] lutego 2021 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego, skargę na zarządzenie pokontrolne z [...] grudnia 2020 r. wycofał. W efekcie jednoczesnego wycofania skargi i wydania zarządzenia uchylającego (faktycznie autokontrolnego) wystąpiły dwie podstawy do umorzenia postępowania sądowego, tj. z art. 161 § 1 P.p.s.a., tj. z pkt 1 (cofnięcie skargi) i pkt 3 (wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego przez organ w trybie autokontroli, co czyni postępowanie niniejsze bezprzedmiotowym). Przy tym, jak wynika z treści pisma pełnomocnika skarżącego z 5 marca 2021 r., cofnięcie skargi nastąpiło z uwagi na uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Postępowanie podlegało zatem umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i pkt 3 w związku z art. 54 § 3 P.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach postanowień z 24 maja 2019 r. w sprawie I OZ 431/19; z 4 lipca 2019 r., II OZ 591/19 oraz z 11 października 2018 r., II OZ 944/18 (dostępnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), w przypadku wystąpienia zbiegu dwóch podstaw umorzenia postępowania sądowego, gdy obydwie te podstawy przewidują inny zakres orzeczenia o kosztach postępowania, nie ma przeszkód aby przyjąć, że jednocześnie będzie możliwy zwrot w całości uiszczonego wpisu sądowego oraz zwrot kosztów postępowania na zasadzie art. 201 § 1 P.p.s.a. Tym bardziej jest to uzasadnione w sprawie niniejszej, że – jak wyżej wskazano – cofnięcie skargi nastąpiło w okolicznościach jej uwzględnienia przez organ. Sąd przy tym zauważa, że nawet gdyby nie doszło do cofnięcia skargi, a sąd stwierdził wydanie orzeczenia autokontrolnego prowadzącego do umorzenia postępowania sądowego, orzekłby o kosztach postępowania w całości na podstawie art. 200 w związku z art. 201 § 1 P.p.s.a. Dlatego w sprawie niniejszej w punkcie 2 postanowienia orzeczono o zwrocie skarżącej wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zaś w punkcie 3 zasadzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Wynagrodzenie pełnomocnika ustalono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).