II SA/Po 692/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Skarżący T. S. 5 marca 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF skarżący podał jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni v ha, z którego dochód na 2 osoby wynosi [...]zł. Posiada dom mieszkalny w G. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie posiada żadnych oszczędności, wartościowych ruchomości, akcji, udziałów i obligacji. Posiada samochód osobowy z 1996r., którego wartość nie przekracza 5.000 zł. Dochód miesięczny w całości przeznacza na 2 osoby: opłaty i podatki, prąd, gaz, opał (węgiel), leczenie, lekarstwa, wyżywienie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżący odpowiedział pismem z 30 marca 2017r. i powtórzył, że dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł, nie składał zeznań podatkowych PIT, nie prowadzi działalności gospodarczej, jedyny rachunek bankowy jaki posiada służy do otrzymywania dopłat do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Powtórzył, że posiada samochód osobowy z 1996r. oraz że uzyskiwane dochody bilansują się z miesięcznymi wydatkami na utrzymanie rodziny. Skarżący nie dołączył żadnej dokumentacji źródłowej. Skarżący nie udzielił żadnych informacji dotyczących prowadzonego gospodarstw rolnego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że prowadzi uprawy polowe. Pomimo wyraźnego wezwania nie podał rodzaju i wielkości prowadzonej produkcji rolnej, rocznej wartości przychodu brutto ze sprzedaży produkcji oraz wysokości kosztów prowadzenia tego gospodarstwa. Podkreślić bowiem należy, że ustalenie wszystkich rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Pomimo wezwania nie podał też wysokości otrzymywanych dopłat do produkcji rolnej, oświadczając, że są to dopłaty do produkcji rolnej. Skarżący mimo wezwania nie złożył przy tym żadnych dokumentów źródłowych, ani oświadczeń wiedzy, które szczegółowo wyjaśniałyby jego realną sytuację finansową i majątkową. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia pełnych środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych oraz reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący w istocie nie wyjaśnił wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Powtórzył informacje podane w formularzu PPF. Ograniczył się do wskazania, bez możliwości weryfikacji, że utrzymuje się jedynie z dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości [...]zł miesięcznie i z kwoty tej w całości pokrywa konieczne koszty utrzymania rodziny. Zaniechał wyjaśniania stanu swojej rodziny wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe tylko z żoną, podczas gdy korespondencję kierowaną do skarżącego odbiera inny jeszcze dorosły domownik. Z istoty prawa pomocy wynika konieczność ustalenia stanu osób, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ich dochodów i kosztów utrzymania. Okoliczności te bowiem współkształtują rzeczywistą sytuacją finansową skarżącego i w konsekwencji jego osobiste możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Skarżący odmówił także podania informacji o obrotach na posiadanym rachunku bankowym, podczas gdy obroty na takim rachunku najpełniej obrazują wysokość środków finansowych, jakimi skarżący realnie dysponuje. Dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego wymagane było również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, co pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rozporządza. Tymczasem w odpowiedzi skarżący ogólnie, bez wyszczególnienia kwot, podał jedynie, ż wydatki miesięcznie bilansują się z dochodami. Skarżący nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur na poparcie tych twierdzeń. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska