II SA/Po 674/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. G. i J. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 sierpnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia 1. odrzucić skargę J. G., 2. odmówić J. G. przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia 25 września 2023 r. L. G. i J. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 sierpnia 2023 r., znak [...], którym nałożono na skarżącego L. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku rozbiórki pomieszczenia łazienki, o które rozbudowano lokal nr [...] w wielorodzinnym budynku mieszkalnym posadowionym na działce nr [...] położonej w miejscowości J. [...] w gminie S.. W treści skargi skarżący wnieśli o przyznanie obrońcy z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga J. G. podlegała odrzuceniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi, poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. Legitymacja (posiadanie uprawnienia) do złożenia skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej P.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie do wniesienia skargi uzależnione jest nadto od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Skarga do sądu administracyjnego może więc dotyczyć tylko własnej sprawy administracyjnej, a więc przewidzianej w przepisach prawa administracyjnego możliwości konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 94/15 oraz postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z 29 marca 2022 r., sygn. VII SA/Wa 2509/21 i z 10 kwietnia 2019 r., sygn. VII SA/Wa 2658/18, w Bydgoszczy z 31 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Bd 298/21 i w Poznaniu z 11 grudnia 2018 r., sygn. IV SA/Po 1088/18 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie L. G. i J. G. wnieśli skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 sierpnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wyłącznie na L. G.. Zaskarżone ww. postanowienie skierowane zatem zostało przez organ administracji publicznej tylko do L. G. i doręczone w trybie doręczenia zastępczego tylko jemu jako stronie postępowania w sprawie nałożenia na niego grzywny w celu przymuszenia. Oznacza to, że skarżąca J. G. nie była stroną postępowania egzekucyjnego w administracji, w ramach którego nałożono na L. G. grzywnę w celu przymuszenia. Tym samym J. G. nie miała i nie ma interesu prawnego w skarżeniu wydanych w sprawie postanowień, mocą których nałożona została grzywna w celu przymuszenia na L. G.. Dla powyższych rozważań bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż zaskarżone postanowienie doręczone zostało do rąk J. G. – odebrała je ona bowiem nie jako jego adresatka, lecz jako domownik adresata. Biorąc powyższe pod uwagę podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucono skargę J. G. jako niedopuszczalną wobec oczywistego braku po stronie J. G. interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 sierpnia 2023 r., znak [...] Skardze L. G. nadany zaś został dalszy bieg – wezwano go do uzupełnienia jej brakowo formalnych i fiskalnych. W konsekwencji, w zaistniałych okolicznościach sprawy nie było także podstaw do uwzględnienia przez Sąd wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest zaś pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 2 do art. 247, i tam przywołane dalsze wypowiedzi doktryny i judykatury). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 247 P.p.s.a. w pkt 2 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na zakończenie należy podkreślić, że – jak trafnie wskazuje się w literaturze – "Za dopuszczalne należy uznać wydanie jednego orzeczenia zawierającego rozstrzygnięcie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. i rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie, z którego w oczywisty sposób wynika zaistnienie przesłanki z powołanego przepisu, nawet jeżeli na każde z tych rozstrzygnięć służy inny środek zaskarżenia, np. oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i odrzucenie skargi. Istotne jest, aby takie orzeczenie spełniało wszystkie warunki formalne (właściwy skład sądu, rodzaj posiedzenia i forma rozstrzygnięcia)" (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 670). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.