II SA/Po 594/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę

W dniu 02 stycznia 2017 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (dalej również: OPS w J.; Ośrodek) wpłynął wniosek W. G. (dalej również: wnioskodawca; skarżący; strona) o przyznanie pomocy finansowej na zakup opału. Uzasadniając wniosek, W. G. podniósł, że jego sytuacja zdrowotna, losowa i finansowa, która jest bardzo dobrze znana Ośrodkowi, uniemożliwia stronie samodzielne pokrycie tych kosztów i wymaga wsparcia z pomocy społecznej. W toku prowadzonego postępowania, w tym przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2017 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego, ustalono, że skarżący posiada lokal mieszkalny o pow. 74,5 m˛, niepobiera dodatku mieszkaniowego i jest objęty różnymi formami pomocy: z programu w zakresie dożywiania, zasiłkami okresowymi i celowymi. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia [...] marca 2016 r. Mając powyższe na względzie decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] Burmistrz J. (dalej również: Burmistrz; organ I instancji; organ), z którego upoważnienia działał Kierownik Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie [...]zł, z przeznaczeniem na zakup opału. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji, powołując się na treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930, z późn. zm. – dalej: u.p.s.), organ I instancji stwierdził, że strona pozostaje w bezrobociu i ubóstwie, spełniając ustawowe kryterium dochodowe z uwagi na brak dochodu. Motywując wysokość przyznanego zasiłku, wyjaśnił, że wyznacznikami udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy oraz cel, na który pomoc ma być przyznana, a z drugiej strony możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową wnioskodawcy, tj. bezrobocie, udzielono mu pomocy celowej w wysokości, na jaką pozwalają obecne możliwości OPS w J.. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. wnioskodawca podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca. W wyniku rozpoznania sprawy w drugiej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium, organ II Instancji) decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1157, dalej jako: "K.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza J.. W skardze na opisaną wyżej decyzję Kolegium W. G. zarzucił tej decyzji, że jest ona sprzeczna z prawem i niekorzystna dla niego, a także sankcjonuje celowe i szkodliwe wobec jego osoby działanie ośrodka pomocy społecznej, a także nieprawidłowe rozdysponowanie środków przez OPS w J., którego budżet wydatkowany jest głównie na koszty utrzymania Ośrodka i zatrudnienia jego pracowników, wskutek czego osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej nie mogą liczyć na uzyskanie odpowiedniej pomocy w ramach opieki społecznej. Przy tak sformułowanych zarzutach, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że zaskarżona decyzja narusza art. 39 ust. 1 oraz 2 w zw. z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, jak również narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7 i 77 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia wysokości przyznanej skarżącemu przez Burmistrza J. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu opału w kwocie [...]zł, a więc kwocie niższej niż wnioskowana. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł. Co istotne, rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 v określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. W., jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna, była najtrudniejsza. W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że W. G., wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału, spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, wynika, że skarżący nie posiada żadnego dochodu i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. od dnia [...] marca 2016 r., bez prawa do zasiłku. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, będąc właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 74,5 m2. Skarżący posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności datowane od 17 listopada 2014 r. (k. 57-58, k. 61-65 akt administracyjnych przy sprawie II SA/Po 485/17). Sporną kwestią jest natomiast kwota przyznanego skarżącemu świadczenia, niższa od wnioskowanej. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący, biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów, rację należy przyznać organom pomocy społecznej, albowiem oceniając sytuację materialno-bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość przepisom postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Organy słusznie wzięły pod uwagę fakt, że skarżący jest objęty pomocą Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.. Należy zauważyć, że skarżący był objęty programem wieloletnim "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jak również jest stałym klientem pomocy społecznej otrzymując pomoc w formie zasiłku celowego oraz okresowego Skarżący jest więc objęty stałą pomocą ze strony MGOPS w J., który stara się wszechstronnie, w ramach swoich budżetowych możliwości, wspomagać skarżącego w różnych jego potrzebach. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić raz jeszcze, że organ przyznając pomoc musi brać pod uwagę możliwości finansowe placówki (musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń) i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podkreślił, że udziela skarżącemu pomocy w wysokości na jaką pozwalają jego możliwości finansowe, przy czym ilość osób ubiegających się o pomoc finansową w formie zasiłków celowych wzrasta, stąd wielkość przyznanych na te cele środków w budżecie gminy nie pozwala na zaspokojenie wszystkich zgłoszonych potrzeb w całości. Należy podkreślić, że zasiłki celowe mogą być przyznawane na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. W tej sytuacji samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel nie przesądza automatycznie o uwzględnieniu żądania. W przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu opału, samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Wymagane jest również wykazanie, że dla ogrzania mieszkanie przez całą zimę konieczne jest zabezpieczenie opału o zadeklarowanej wartości. Ponadto organ pomocy społecznej dysponując ograniczonymi środkami i udzielając stronie pomocy również na inne cele, może pomoc na zakup opału zaplanować w dłuższej perspektywie czasowej, np. w ramach nowego budżetu. Nieuwzględnienie wniosku skarżącego o jednorazowe dofinansowanie zakupu opału na całą zimę we wskazanej wysokości, nie pozbawia go prawa do wystąpienia z ponownym wnioskiem w tym przedmiocie w późniejszym okresie. Organ byłby w takiej sytuacji zobligowany do jego rozpoznania, z uwzględnieniem sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy w momencie rozpoznawania kolejnego wniosku oraz własnych możliwości finansowych. Nadto należy wskazać, że z zasady pomocniczości wyrażonej w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że sytuacja, w której przyznany zasiłek celowy nie pokrywa w całości wydatków na określony cel, nie oznacza w każdym przypadku naruszenia uznania administracyjnego w trakcie zastosowania art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2017 r., I OSK 766/16, Baza NSA). W sytuacji, kiedy organ pomocy społecznej odnosząc się do sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej strony wyjaśnił wysokość przyznanej pomocy nie mamy do czynienia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Konkludując należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału w kwocie [...]zł, przy jednoczesnym udzieleniu mu innych rodzajów pomocy, było uprawnione z świetle przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.