II SA/Po 584/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacenie parkowania oddala skargę

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], znak: [...], Burmistrz W., działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 55, art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.), załącznik nr 1 do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1827) odmówił uwzględnienia wniosku J. B. w sprawie umorzenia zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania ustalonej dla miasta W.. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie podniesiono, że w dniu [...] stycznia 2017 r. do Burmistrza W. wpłynął wniosek J. B., w którym zwrócił się on z prośbą o umorzenie opłat dodatkowych za nieopłacone parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania miasta W.. Wnioskodawca nie zgodził się z nałożoną opłatą, podnosząc, że brak jest podstaw prawnych, z których wynika obowiązek uiszczania opłat za parkowanie pojazdu samochodowego w miejscach dla inwalidów. Dlatego, zdaniem wnioskodawcy, opłata została nałożona niesłusznie. Zdaniem Burmistrza obowiązek uiszczania opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w Strefie Płatnego Parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Przepis art. 13b ustawy o drogach publicznych określa zasady strefy płatnego parkowania i upoważnia radę gminy (miasta) do ustalenia takiej strefy oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty. Ponadto, zgodnie z art. 13f ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania oraz uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zmiany uchwały Rady Miejskiej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania, wprowadzono opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych w Strefie Płatnego Parkowania wysokości stawek za parkowanie, wysokości opłat dodatkowych i sposobu ich pobierania. Podejmując powyższe uchwały Rada Miejska wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwały ta, wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, są aktem prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na terenie miasta W.. W rozdziale II regulaminu uchwały w sprawie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania opisana została realizacja opłat w Strefie Płatnego Parkowania i sposób pobierania opłat. W uchwale określono identyfikator osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej, czyli dokument zawierający swój numer seryjny oraz numer rejestracyjny pojazdu, potwierdzający wniesienie opłaty zryczałtowanej, upoważniający do parkowania w Strefie Płatnego Parkowania bez wnoszenia opłaty jednorazowej. Identyfikator osoby niepełnosprawnej kosztuje [...] zł i obowiązuje tak długo jak orzeczenie o niepełnosprawności. J. B. może z powyższej możliwości skorzystać. Natomiast § 15 ust. 1 wskazuje, że "bilety wykupione w automacie parkingowym, identyfikatory, karty abonamentowe, karty parkingowe muszą być umieszczone za przednią szybą wewnątrz pojazdu w sposób umożliwiający ich odczytanie bez jakichkolwiek wątpliwości, co do ich treści i ważności, niezwłocznie po zaparkowaniu pojazdu. W momencie kontroli przeprowadzonej przez pracowników Biura Strefy Płatnego Parkowania, stwierdzono brak wykupionego biletu oraz identyfikatora, co było podstawą do wystawienia dwóch zawiadomień o nr [...] i [...] z [...] i [...] października 2016 roku, a w następstwie upomnienia. Burmistrz podkreślił, że wszelkie zwolnienia z opłat publicznoprawnych w systemie prawa polskiego są wyjątkiem i odstępstwem od zasad powszechności i równości obywateli wobec przepisów prawa oraz odejściem od konstytucyjnej zasady sprawiedliwości. Zgodnie z art. 84 Konstytucji RP jedynym z przejawów równości wobec prawa jest to, że każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Umorzenie jest normą o charakterze szczególnym i może być zastosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych. Konsekwencją wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia jest ograniczenie jej stosowania do sytuacji niezależnych od sposobu postępowania wnioskodawcy, bądź spowodowanych działaniem czynników, na które nie mamy wpływu. Instytucja umorzenia może mieć zastosowanie również w sytuacjach ważnego interesu społecznego, który rozumiemy jako pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom miasta) lub całemu społeczeństwu. Mając powyższe na względzie organ nie przychylił się do wniosku o umorzenie nieopłaconej opłaty dodatkowej w Strefie Płatnego Parkowania miasta W.. Głównym zarzutem, który wnosił J. B. był bowiem fakt, iż opłata została nałożona na niego niesłusznie. Wnioskodawca nie wskazał jednak żadnych dowodów lub okoliczności, które mogłyby prowadzić do uznania jego twierdzenia za słuszne. Nadto wyżej wskazane przepisy wyjaśniają, iż pobieranie opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania jest zgodne z prawem. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. B., który nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. Odwołujący podniósł, iż jest osobą niepełnosprawną i posiada europejską kartę parkingową. W dniach 20 i 26 października 2016 r. został ukarany za brak biletu i identyfikatora dla osoby niepełnosprawnej, co jest całkowicie bezzasadne. Dalej wskazał, iż używa kilku pojazdów, a może nabyć tylko jeden identyfikator, który jest przypisany nie do niego jako osoby, lecz do jego jednego samochodu. Odwołujący zawarł wywód świadczący o całkowicie nieprzystających do sytuacji osoby niepełnosprawnej rozwiązaniach, jakie przyjęli radni Rady Miejskiej w W. wskazując na ich bezsensowność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazało, że z akt sprawy wynika i jest poza dyskusją, że w dniu [...] października i [...] października 2016 r. J. B. parkował samochodem marki Renault nr rej. [...] w Strefie Płatnego Parkowania w W. bez ważnego biletu parkingowego czy też identyfikatora osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej, umieszczonych za przednią szybą wewnątrz przedmiotowego pojazdu. Zdaniem Kolegium zarzuty zawarte w odwołaniu nie dotyczyły kwestii rozstrzyganych przedmiotowa decyzją, bowiem nie dotyczyły przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania ustalonej dla miasta W., lecz kwestii braku podstaw do uiszczania opłat za parkowanie pojazdu samochodowego w miejscu dla inwalidy oraz nieprzystających do sytuacji życiowych i absurdalnych rozwiązań zawartych w uchwałach Rady Miasta W.. Rozstrzygając w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie, zwrócono uwagę na treść przepisu art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1870 ze zm.), według którego właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Przepis art. 60 stanowi, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego a w tym m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw; a więc jak w niniejszej sprawie, przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z treścią przepisu art. 55 ustawy o finansach publicznych, należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Przepis art. 67 ustawy przewiduje, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z treścią art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. 2015 r., poz. 613 ze zm. ), organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę łub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa). Przesłankami uzasadniającymi umorzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie są po pierwsze ważny interes wnioskodawcy, a po drugie interes publiczny. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowana hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Przez interes publiczny rozumie się natomiast dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. W niniejszej sprawie, w ocenie Kolegium w oparciu o zebrany materiał dowodowy dotyczący sytuacji i stanu majątkowego odwołującego nie można stwierdzić, iż zachodzą wobec niego przesłanki nadzwyczajnego i ważnego interesu uzasadniające zastosowanie instytucji umorzenia. Z akt sprawy wynika, że rodzina J. B. składa się z czterech osób: zobowiązanego jego żony, pełnoletnich syna i córki uczącej się. Łączny dochód miesięczny netto rodziny wynosi [...] zł a więc miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 135 m2 w m. S., spłaca kredyt mieszkaniowy w kwocie [...]zł, ponosi comiesięczne koszty związane z eksploatacją i utrzymaniem domu jak gaz, prąd, woda, ogrzewanie mieszkania. Dodatkowymi kosztami są ubezpieczenie na życie [...] zł, ubezpieczenie samochodu [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł a także koszty leczenia, rehabilitacji, leki w kwocie [...]zł. W niniejszej sprawie Kolegium uznało też, że za umorzeniem wnioskowanych należności nie przemawia interes publiczny. Względy społeczne przemawiają bowiem za tym, aby opłaty za nieopłacone parkowanie bez wykupionego biletu oraz identyfikatora były skutecznie egzekwowane. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, iż nie mogą one odnieść spodziewanego rezultatu na obecnym etapie postępowania, gdyż kwestia umorzenia należności określonych w wystawionych zawiadomieniach, a w następstwie w upomnieniu, nie może być obecnie badana. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. B., podtrzymując zarzuty dotyczące wadliwości uchwał Rady Miejskiej w W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącego w sprawie umorzenia zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania ustalonej dla miasta W.. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że jak zasadnie wywiodło Kolegium na tym etapie zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd administracyjny nie są uprawnione do badania prawidłowości samych uchwał w przedmiocie Strefy Płatnego Parkowania. Innymi słowy, sąd nie może, tak jak chce tego skarżący, dokonać oceny, czy możliwość nałożenia na niego opłaty dodatkowej była prawidłowa w świetle obowiązującego prawa, gdyż wykraczałoby to poza przedmiot sprawy. Sąd poucza jednak skarżącego, że może on wezwać Radę Miasta W. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie zapisów uchwały o Strefie Płatnego Parkowania, które uważa on za nieprawidłowe, a w przypadku braku reakcji ze strony Rady, wnieść skargę do sądu administracyjnego na zasadach określonych w ustawie o samorządzie gminnym oraz ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego. Przechodząc do samej oceny skargi wskazać należy, że stosownie do regulacji art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ustanawiając w tym przepisie materialnoprawną postawę umorzenia ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach instytucji tak zwanego "uznania administracyjnego", pozostawiając organom swobodę oceny zarówno co do ustalenia, czy w danym przypadku zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie, jak i ustalenia zakresu ewentualnego umorzenia. Konstrukcja "uznania administracyjnego" pozwala organowi administracji publicznej na wybór kierunku rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy spełnione zostaną przesłanki z hipotezy normy prawnej cytowanego przepisu Ordynacji podatkowej. Przy braku ich spełnienia organ zobligowany jest do odmowy uwzględnienia żądania strony. Wprowadzając normatywne warunki umorzenia ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych, których wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje właściwy organ. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany należy uznać pogląd, że sądowej kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowe są ustalenia organu, co do faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacja podatkowa. Tego rodzaju ustalenia podlegają również kontroli sądu administracyjnego w razie wywiedzenia skargi. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że przesłankami uzasadniającymi umorzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie są po pierwsze ważny interes wnioskodawcy, a po drugie interes publiczny. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowana hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Przez interes publiczny rozumie się natomiast dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Zdaniem Sądu Kolegium w oparciu o zebrany materiał dowodowy dotyczący sytuacji i stanu majątkowego odwołującego prawidłowo uznało, że nie można stwierdzić, iż zachodzą wobec niego przesłanki nadzwyczajnego i ważnego interesu uzasadniające zastosowanie instytucji umorzenia. Z akt sprawy wynika, że rodzina skarżącego składa się z czterech osób: zobowiązanego jego żony, pełnoletnich syna i córki uczącej się. Łączny dochód miesięczny netto rodziny wynosi [...] zł a więc miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 135 m2 w m. S., spłaca kredyt mieszkaniowy w kwocie [...]zł, ponosi comiesięczne koszty związane z eksploatacją i utrzymaniem domu jak gaz, prąd, woda, ogrzewanie mieszkania. Dodatkowymi kosztami są ubezpieczenie na życie [...] zł, ubezpieczenie samochodu [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł a także koszty leczenia, rehabilitacji, leki w kwocie [...]zł. Obecne sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu zatem uregulować należność publicznoprawną, jaką jest opłata podwyższona. Za umorzeniem wnioskowanych należności nie przemawia interes publiczny. Względy społeczne przemawiają bowiem za tym, aby opłaty za nieopłacone parkowanie bez wykupionego biletu oraz identyfikatora były skutecznie egzekwowane. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając w oparciu o przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.