II SA/Po 429/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Jan Szuma na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego; oddala skargę

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 pkt 1, pkt 4, pkt 9, pkt 14, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 7 ust. 1, ust. 3, art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 21 ust. 5b, art. 27 ust. 3 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134; dalej: "u.p.w.d.") oraz art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2018 r., odmówił K. Z. świadczenia wychowawczego na dziecko J. Z. na okres od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] września 2019 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. K. .-Z. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. Z.. We wniosku wskazała, że rodzina składa się z trzech osób: wnioskodawczyni, syna M. Z. i córki J. Z.. Na podstawie danych o dochodach z systemu Informatycznego Ministerstwa Finansów z dnia 7 grudnia 2018 r. ustalono, że w 2016 roku wnioskodawczyni osiągnęła dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł, należny podatek wyniósł [...] zł, a składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły [...] zł. Składki zdrowotne zgodnie z informacją ZUS z dnia [...] grudnia 2018 r. wyniosły [...] zł. Na podstawie uzyskanych danych ustalono również, że w 2017 r. wnioskodawczyni osiągnęła dochody nieopodatkowane na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł z tytułu otrzymanych na dzieci alimentów. Organ I instancji wskazał również, że do wniosku wnioskodawczyni dołączyła orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności córki J. Z. na okres od dnia [...] grudnia 2017 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. Tym niemniej, art. 2 pkt 9 u.p.w.d. stanowi, że niepełnosprawne dziecko oznacza dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec tego kryterium dochodowe należy ustalić w oparciu o art. 5 ust. 3 u.p.w.d., który stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Dochód wnioskodawczyni z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł, a także dochód z tytułu alimentów na dzieci w wysokości [...] zł podzielono przez 12 miesięcy. Łączny miesięczny dochód w wysokości [...] zł podzielono przez ilość członków w rodzinie, tj. 3 osoby, co dało miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwocie [...]zł. Kwota ta przekracza kryterium uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, J. Z. o [...] zł. W odwołaniu z dnia [...] stycznia 2019 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K.Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 i 10 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 511; dalej: "u.r.z.s.), a także art. 2 pkt 9 i art. 5 u.p.w.d. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.r.z.s., osobą niepełnosprawną jest osoba zaliczona przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3, i córka odwołującej spełnia to kryterium. Art. 1 ust. 10 tej ustawy określa, że niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu (...). W orzeczeniu o niepełnosprawności córki wskazano, że stwierdzono okresowe naruszenie sprawności organizmu powodujące ograniczenia w pełnieniu ról społecznych. Zostało ono wydane na okres od dnia [...] grudnia 2017 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. W dniu [...] grudnia 2017 r. córka nie miała ukończonych 16 lat. Wobec tego organ pominął fakt, że pierwsze dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność i w związku z tym, zgodnie z art. 5 ust. 4 u.p.w.d., kryterium dochodowe winno wynosić [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że niepełnoletnia córka odwołującej została zakwalifikowana przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], do lekkiego stopnia niepełnosprawności, który to stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] grudnia 2017 r. W świetle art. 2 pkt 9 u.p.w.d., dziecko niepełnosprawne oznacza dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe uniemożliwia uznanie córki J. Z. za dziecko niepełnosprawne w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy i stosowanie wobec rodziny odwołującej określonego w art. 5 ust. 4 ustawy wyższego kryterium dochodowego. Tym samym kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko w rodzinie odwołującej wynosi [...] zł. W skardze z dnia [...] kwietnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 1, art. 2 pkt 10, art. 3 ust. 1 oraz art. 4a ust. 1 u.r.z.s., a także art. 2 pkt 9 i art. 5 ust. 1 u.p.w.d. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację powołaną w złożonym odwołaniu. Dodała, że na dzień [...] grudnia 2017 r. córka nie miała ukończonych 16 lat. Gdyby córka miała przeprowadzoną komisję lekarską w terminie, tj. w grudniu 2017 r., to miałaby orzeczenie o niepełnosprawności bez orzekania jego stopnia. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] przesunął jednak termin komisji lekarskiej z powodu braku lekarza o odpowiedniej specjalizacji związanej z chorobą zasadniczą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W niniejszej sprawie oś sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy kryterium dochodowe uprawniające skarżącą do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko wynosi [...] zł, czy też [...] zł, albowiem członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] czerwca 2019 r. Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem na pierwsze dziecko jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne [...] zł (art. 5 ust. 3 i 4 ustawy). W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dziecko niepełnosprawne oznacza dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do art. 2 pkt 18 ustawy, umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Z kolei znaczny stopień niepełnosprawności stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy oznacza niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów lub niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dalej wskazać należy, że w art. 2 pkt 9 u.p.w.d. ustawodawca odwołując się do ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wskazał nie na stopnie niepełnosprawności, o których mowa w art. 3 tej ustawy, do których nawiązują definicje umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności, ale na orzeczenie o niepełnosprawności, które zgodnie z art. 1 pkt 3 u.r.z.s. dotyczy potwierdzenia niepełnosprawności osób, które w dniu wydania orzeczenia nie ukończyły 16 roku życia. W istocie zatem art. 2 pkt 9 u.p.w.d. odwołuje się do orzeczenia o niepełnosprawności, określonego w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obejmującego sytuacje, o których mowa w art. 4a u.r.z.s. Zgodnie ze wskazanym przepisem osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodująca konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] stycznia 2018 r., działając na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 3 i art. 6b ust. 3 u.r.z.s., wydał orzeczenie, w którym zaliczył J. Z. do lekkiego stopnia niepełnosprawności (k. 8 akt adm.). Podstawą wydania wskazanego orzeczenia nie był art. 4a u.r.z.s., albowiem orzeczenie zostało wydane po ukończeniu przez J. Z. 16 roku życia. Słusznie zatem organy uznały, że córka skarżącej nie jest dzieckiem niepełnosprawnym w rozumieniu art. 2 pkt 9 u.p.w.d., a w konsekwencji, że kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie wynosiło [...] zł, a nie [...] zł. Jednocześnie Sąd zauważa, że ustalony stopień niepełnosprawności został datowany na dzień [...] grudnia 2017 r., a więc dzień, w którym córka skarżącej nie miała jeszcze ukończonych 16 lat. Tym niemniej nie ulega wątpliwości, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu [...] stycznia 2018 r., a więc po ukończeniu przez J. Z. 16 roku życia, wobec czego nie mogło być wydane na mocy art. 4a u.r.z.s. Podnoszone przez skarżącą zarzuty ewentualnego przewlekłego prowadzenia postępowania przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie mogły być przedmiotem rozważań organów oraz Sądu w postępowaniu, którego przedmiotem jest świadczenie wychowawcze. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2425; dalej: "P.p.s.a.") oznacza bowiem, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na marginesie Sąd wyjaśnia skarżącej, że zgodnie z § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r., poz. 1110 ze zm.), datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu. Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżąca złożyła wniosek o wydanie tego orzeczenia w dniu [...] grudnia 2017 r., stąd też w pkt V Zespół oznaczył datę ustalonego stopnia niepełnosprawności na dzień [...] grudnia 2017 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] maja 2020 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.