II SA/Po 424/20

Sygn. II SA/Po 424/20 POSTANOWIENIE Dnia 20 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. K. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić K. K. kwotę [...]złotych (słownie: [...] złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Wnioskiem z [...] marca 2019 r. K. K. (dalej zwany "skarżącym") zwrócił się do Starosty z wnioskami: o wydanie prawa jazdy kategorii A (rubryka C urzędowego formularza wniosku) oraz o wydanie prawa jazdy z powodu zmiany danych w postaci miejsca zamieszkania z adresu [...] ul. [...] na [...] ul. [...] (rubryka E urzędowego formularza wniosku). We wniosku w rubryce B K. K. wskazał, iż posiada prawo jazdy kategorii B wydane [...] września 1994 r. W momencie złożenia tego wniosku skarżący posiadał już prawo jazdy, w którym uwidocznione były uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Rubryka 11 prawa jazdy nie zawierała wskazania daty ważności uprawnień lecz umieszczony był w niej się symbol "-" stanowiący informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo Do wniosku z [...] marca 2019 r. skarżący załączył orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez lekarza posiadającego uprawnienia do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami , do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T i wyznaczające termin następnego badania na [...] marca 2034 r.. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent Miasta [...] w dniu [...] czerwca 2019 r. wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu uprawnień do kierowania prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1 i B wskazując jako datę ważności wszystkich uprawnień do kierowania pojazdami termin [...] marca 2034 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art.10 ust. 1-3 , art. 124 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 978, ze zm., dalej u.k.p.), art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej K.p.a.). Decyzja ta pozbawiona został uzasadnienia na podstawie art. 107 § 4 K.p.a. Decyzja zawarta została w części H urzędowego druku wniosku o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia W dniu [...] lipca 2019 r. skarżącemu wydano dokument prawa jazdy nr [...], nr druku [...] ważny do dnia [...] marca 2034 r. Dokument prawa jazdy obejmował kategorie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: AM, A1, A2, A, B1 i B i w odniesieniu do każdej z tych kategorii jako datę ważności uprawnień wpisano "[...].03.2034". W dokumencie nie wskazano adresu osoby uprawnionej. Pismem z [...] grudnia 2019 r. skarżący wniósł do Prezydenta Miasta [...] o ponowne wydanie prawa jazdy z właściwą adnotacja dotycząca bezterminowości przy kategorii B. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. Prezydent Miasta [...] odmówił uwzględnienia powyższego wniosku wskazując, że prawo jazdy zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i treścią orzeczenia lekarskiego, zas na odwołanie się od decyzji K. K. miał 14 dni. Pismami z dnia [...] grudnia 2019 r. , złożonymi w Urzędzie Miasta [...] [...] grudnia 2019 r. K. K. złożył odwołanie od decyzji w sprawie prawa jazdy odebrane przez niego [...] lipca 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania wskazując, że ustalenie ograniczenia w wydanym nowym dokumencie prawa jazdy ważności prawa jazdy nie następuje ani w formie decyzji, ani postanowienia, lecz stanowi czynność materialno techniczną, albowiem na podstawie art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy wg nowego wzoru maja określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Od czynności materialno technicznej nie można zaś wnieść środka zaskarżenia w postaci odwołania lub zażalenia do rozpatrywania, których właściwe jest kolegium. Jednocześnie SKO wskazało, iż Prezydent Miasta [...] powinien potraktować pismo K. K. z uwagi na jego zastrzeżenia o do treści czynności materialno technicznej jako skargę i przekazać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w poznaniu jako instytucji właściwej do rozpoznawania skarg na czynności materialno-techniczne. Kolejnym postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., znak [...] SKO w [...] umorzyło postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2019 r., nr [...] jako bezprzedmiotowe. Od żadnego z wskazanych wyżej orzeczeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie została wywiedziona skarga do tut. Sądu. Pismem z [...] maja 2020 r. Prezydent Miasta [...] przekazał do WSA w Poznaniu odwołanie K. K. od decyzji z [...] czerwca 2019 r. jako podstawę przekazania w/w pisma wskazano art. 54 § 2 P.p.s.a. oraz wskazania Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nadto organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko co do zgodności z prawem dokonanego w prawie jazdy wpisu ograniczenia ważności wszystkich kategorii do [...] marca 2034 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. K. K. poinformował WSA w Poznaniu, iż jego pismo z dnia [...] grudnia 2019 r. określone jako odwołanie od decyzji w sprawie prawa jazdy odebranego przez niego w dniu [...] lipca 2019 r. należy traktować jako skargę do WSA w poznaniu na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki odrzucenia skargi wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 P.p.s.a. Odnośnie pierwszej z tych przesłanek zauważyć należy, iż zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a, przy czym w myśl art. 53 § 2 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W niniejszej sprawie skarga dotyczyć ma czynności materialno-technicznej, a więc znajdzie do nie zastosowanie art. 53 § 2 P.p.s.a., co oznacza, iż skoro zaskarżoną czynnością ma być dokonanie odpowiedniego wpisu w dokumencie prawa jazdy, to dniem, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności będzie dzień odebrania przez niego tegoż prawa jazdy. Co za tym idzie termin ustawowy do zaskarżenia ewentualnej czynność materialno-technicznej upłynął skarżącemu (uwzględniając, iż koniec terminu 30 dniowego przypadał w niedzielę [...] sierpnia 2019 r.), z dniem [...] sierpnia 2019 r. Brak przy tym przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, albowiem czteromiesięczne opóźnienie w złożeniu pisma oznaczonego przez niego pierwotnie jako odwołanie, a ostatecznie określonego jako skarga do sądu nie wynikło z przyczyn niezależnych od skarżącego, w tym na przykład z błędności udzielonych mu pouczeń, a jedynie z faktu, że po upływie kilku miesięcy od odebrania prawa jazdy natrafił na artykuł prasowy, z którego wynikać miało, że umieszczenie w prawie jazdy adnotacji o ważności posiadanego przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B było niezgodne z prawem, a prawidłowym byłoby umieszczenie w dokumencie przy kategorii B symbolu "-". W ocenie Sądu tego rodzaju okoliczności, to jest fakt uzyskania po kilku miesiącach od dowiedzenia się od danym akcie lub czynności informacji o tym, iż analogiczne czynności organów podejmowane w innych sprawach indywidualnych uznawane były przez sądy za sprzeczne z prawem nie stanowi przesłanki ekskulpującej od uchybienia terminu i uzasadniającej skorzystanie przez Sąd z możliwości rozpoznania złożonej z uchybieniem terminu skargi na czynność materialno-techniczną. Powyższe uwagi mają przy tym charakter głównie porządkujący, albowiem zasadniczą przesłanką odrzucenia skargi na czynność Prezydenta Miasta [...] jest okoliczność, że skarga ta jest niedopuszczalna przede wszystkim z tego powodu, że kwestionowane przez skarżącego wpisanie w dokumencie prawa jazdy wydanym mu [...] lipca 2019 r. terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, nie nastąpiło w drodze czynności materialno-technicznej, lecz poprzez wydanie decyzji administracyjnej z [...] czerwca 2019 r. ujętej w części H druku wniosku o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia. W rozstrzygnięciu tej decyzji wprost bowiem wskazano, że organ przyznaje osobie, o której mowa w części A wniosku uprawnienia do kierowania pojazdami i wydaje jej w związku z tym prawo jazdy obejmujące kat. AM, A1, A2, A, B1 i B co do których datę ważności uprawnień określa na [...] marca 2034 r. Okoliczności tej nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając postanowienie o niedopuszczalności odwołania, uzasadnieniu którego skoncentrowano się na co do zasady trafnych wywodach dotyczących charakteru czynności wydania prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 1 u.k.p., przy jednoczesnym zupełnym pominięciu charakterystycznych okoliczności faktycznych i prawnych tej konkretnej sprawy, co jednakże nie mogło stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu wobec braku zaskarżenia tegoż postanowienia złożoną w terminie prawem przewidzianym skargą. Co za tym idzie niemożliwym jest podważenie skutków tejże decyzji administracyjnej w ramach skargi na inny akt lub czynność, albowiem prowadziłoby to do naruszenia wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż Prezydent Miasta [...] nie miał podstawy prawnej dla władczego orzekania o przyznaniu uprawnienia do kierowania pojazdami innymi niż wskazana w części C wniosku kategoria A oraz objęte przez nią subkategorie A1 i A2, w tym w szczególności o przyznaniu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B oraz o określeniu terminu ważności tego uprawnienia jako posiadanego już przez wnioskodawcę uprzednio i powinien w tym zakresie działać w trybie czynności materialno-technicznej wydania nowego dokumentu prawa jazdy, a nie wydawać decyzję administracyjną. Niezgodne z prawem, w tym § 10 ust. 10 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, wskazującym, iż wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia w części H - jeżeli wydaje się decyzję administracyjną, ujęcie w decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. zawartej w części H wniosku, również uprawnień, co do których brak było podstaw do wydawania w tej dacie decyzji administracyjnej nie zmienia bowiem tego, iż decyzja takowa została wydana i funkcjonuje w obrocie prawnym. Inaczej rzecz ujmując merytoryczne rozpoznanie w ramach skargi na czynność organu zagadnienia zgodności z prawem umieszczenia w prawie jazdy wydanym skarżącemu [...] lipca 2019 r. adnotacji o terminie ważności uprawnienia doprowadzenia pojazdów kat. B, które zostało przez organ władczo rozstrzygnięte w decyzji, mimo że powinno być załatwione poprzez czynność materialno-techniczną, prowadziłoby do sytuacji, w której ewentualny wyrok sądu stwierdzający bezskuteczność zaskarżonej czynności pozostawałby w sprzeczności z treścią pozostającej w obrocie prawnym decyzji ostatecznej. Decyzji tej nawet w przypadku stwierdzenia jej sprzeczności z prawem Sąd orzekający w sprawie skargi na czynność materialno-techniczną nie mógłby przy tym wyeliminować, albowiem stanowiłoby to wyjście poza granice sprawy i co za tym idzie wiązałoby się z naruszeniem przez Sąd art. 134 § 1 P.p.s.a. Nadto byłoby to niedopuszczalnym zastąpieniem w merytorycznym załatwieniu sprawy organów administracji, które w przedmiocie zgodności z prawem tej decyzji nie orzekały dotąd tak w postępowaniu odwoławczym, jak i w jakimkolwiek trybie nadzwyczajnym. Przypomnieć bowiem należy, iż zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, co jednak w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca. Brak wyczerpania środków zaskarżenia co do decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2019 r. uniemożliwia zatem sądowi orzekanie o zgodności z prawem tej decyzji w niniejszym postępowaniu. Podsumowując stwierdzić należy, iż w sprawie niedopuszczalnym było wniesienie skargi na czynność materialno-techniczną, w sytuacji, gdy zagadnienie podlegające załatwieniu w trybie czynności organ rozstrzygnął poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Powyższe przesądziło o zaistnieniu przesłanki odrzucenia skargi wskazanej w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe na mocy art. 232 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w pkt 2. sentencji postanowienia tj. zwrócić stronie skarżącej kwotę [...]zł tytułem uiszczonego wpisu. Gwoli wypełnienia dyspozycji art. 6 P.p.s.a. oraz w sytuacji działania skarżącego bez profesjonalnego pełnomocnika Sąd jedynie informacyjnie pragnie wyjaśnić, iż rozpoznając wniosek osoby ubiegającej się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami (a więc taki jak wniosek skarżącego z [...] marca 2019 r.) organ winien zastosować dwojaki tryb postępowania, to jest wydać decyzję administracyjną w zakresie przyznania wnioskodawcy uprawnień do kierowania pojazdami, których to uprawnień dotąd nie posiadał wraz ze wskazaniem daty ważności tych uprawnień oraz następnie w trybie przewidzianym w art. 18 ust. 2 pkt 2 wydać wnioskodawcy nowy dokument potwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami, uwzględniający zmianę stanu faktycznego i prawnego wynikającą z uzyskania przez niego nowych uprawnień. Przy wydawaniu tego nowego dokumentu organ winien uwzględnić nie tylko brzmienie § 10 ust. 1 pkt 10 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, ale także stanowiący regulację szczególną dotyczącą tego zagadnienia § 29 ust. 1 tego samego rozporządzenia stanowiący, iż w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. W sytuacji objęcia rozstrzygnięciem decyzji administracyjnej zawartej w części H druku wniosku nie tylko nowych uprawnień do kierowania pojazdami o przyznanie których ubiegała się strona, ale także uprawnień posiadanych już przez skarżącego przed złożeniem wniosku o ich rozszerzenie, warunkiem doprowadzenia wydanego skarżącemu dokumentu prawa jazdy do stanu zgodnego z prawem, będzie jednakże, nie zaskarżenie czynności materialno-technicznej wydania prawa jazdy, lecz doprowadzenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] czerwca 2019 r. w części w jakiej orzekała ona o przyznaniu uprawnień do kierowania pojazdami, które skarżący posiadał już w dacie składania wniosku z dnia [...] marca 2019 r. oraz o ustaleniu odnośnie tych uprawnień daty ich ważności. W realiach niniejszej sprawy może to nastąpić jedynie w drodze zainicjowania postępowania nadzwyczajnego, w tym przede wszystkim postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w tej części, przy czym odpowiedni wniosek skarżący winien złożyć za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.