II SA/Po 22/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 02 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" albo "organ II instancji") decyzją z dnia 02 listopada 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej również jako: "Prezydent" albo "organ I instancji") z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzję z dnia 17 sierpnia 2022 r., organ I instancji odmówił wypłaty B. B. świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie, przyjmując, że wnioskodawca odbył 152 dni szkolenia w ramach służby przygotowawczej w Wojskowej Akademii [...]. Zdaniem organu powyższe szkolenie nie stanowiło ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy i tym samym brak było podstawy do wypłaty utraconego wynagrodzenia w czasie jego odbywania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. B., który odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że pełnienie służby przygotowawczej stanowi ćwiczenia wojskowe, za które przysługuje rekompensujące świadczenie pieniężne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając wniesione odwołanie zauważyło, że pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. B. B. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o ustalenie i wypłatę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie lub dochód w związku z ćwiczeniami wojskowymi. Z załączonych materiałów wynika, że odwołujący w okresie od dnia 10 stycznia 2022 r. do dnia 10 czerwca 2022 r. (152 dni szkolenia w ramach służby przygotowawczej) był żołnierzem służby przygotowawczej i uzyskał uposażenie netto w wysokości [...] zł. Ponadto z zaświadczenia Regionalnej Izby Obrachunkowej [...] z dnia 08 sierpnia 2022 r. wynika, że Pan B. B. dziennie utracił wynagrodzenie w kwocie [...]zł brutto w związku z odbyciem powyższej służby przygotowawczej. Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 119a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 372, dalej również jako: "ustawa" albo "u.p.o.o."), który miał w niniejszej sprawie zastosowanie w związku z przepisem art. 801 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wskazując, że żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta, że szkolenie w ramach służby przygotowawczej nie jest tożsame z ćwiczeniami wojskowymi żołnierzy rezerwy. Już chociażby z treści przepisu art. 55 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek służby wojskowej polega m.in. na: 1) odbywaniu ćwiczeń wojskowych [...]; 2) pełnieniu służby przygotowawczej [...]. Jak stanowi przepis art. 98a ust. 1 ochotnicy posiadający uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także inne osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego, mogą pełnić na ich wniosek lub za ich zgodą służbę przygotowawczą. Skoro służba przygotowawcza nie jest tożsama z odbywaniem ćwiczeń wojskowych, to wniosek o wypłatę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z ćwiczeniami wojskowymi należało rozpatrzyć negatywnie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. B. podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 133 w związku z art. 119a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezastosowanie przepisów prawa materialnego w postaci art. 133 u.p.o.o będącego przepisem uprawiającym do wypłaty świadczenia pieniężnego za służbę przygotowawczą zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 119a u.p.o.o, co z kolei prowadziło do bezzasadnego uznania, iż art. 119a wskazanej ustawy nie ma zastosowania do żołnierzy pełniących służbę przygotowawczą; 2. art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "K.p.a."), polegające na pominięciu przy wydawaniu decyzji istotnych przepisów prawa i wydaniu nieobiektywnej decyzji odstępującej od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw o takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej również jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja powyższa miała miejsce w niniejszej sprawie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie. Okoliczności faktyczne sprawy nie są przez strony kwestionowane, a jak wskazuje analiza skargi oraz wydanych decyzji, jej istota sprowadza się do ustalenie, czy skarżącemu, który pełnił służbę przygotowawczą, przysługuje roszczenie o wypłatę świadczenie rekompensującego utracone wynagrodzenie. W tym miejscu Sąd zauważa, że argumentacja przedstawiona w skardze stanowi powtórzenie argumentacji zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3689/21, którą to argumentację skład orzekający w niniejszym składzie w pełni akceptuje. I tak, zważyć należy, że stosownie do art. 59 ust. 1 u.p.o.o., a więc przepisu, który znajdywał zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 801 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, w rozumieniu ustawy, są osoby, które odbywają lub pełnią następujące jej rodzaje: 1) zasadniczą służbę wojskową; 2) przeszkolenie wojskowe; 3) terytorialną służbę wojskową; 4) ćwiczenia wojskowe; 5) służbę przygotowawczą; 6) okresową służbę wojskową; 7) służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Przepis ten zawiera zamknięty katalog podmiotów, które odbywają lub pełnią wskazane rodzaje czynnej służby wojskowej. Jest to stosunkowo niejednorodna grupa osób. W świetle art. 59 ust. 1 pkt 5 u.p.o.o. osoby pełniące służbę przygotowawczą są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej. Powołanie do czynnej służby wojskowej następuje za pomocą kart powołania, kart mobilizacyjnych, w drodze obwieszczeń lub w inny sposób. Dniem powołania do czynnej służby wojskowej jest dzień stawienia się do tej służby określony w karcie powołania (art. 60 u.p.o.o.). Osoby powołane do czynnej służby wojskowej uzyskują status żołnierza z chwilą stawienia się do tej służby w określonym miejscu (art. 61 u.p.o.o.). Zwolnienie ze służby wojskowej następuje po upływie czasu jej trwania ustalonego w ustawie, a przed upływem tego czasu w przypadkach określonych w u.p.o.o. lub przepisach wydanych na jej podstawie. Żołnierza uważa się za zwolnionego ze służby z chwilą odejścia z miejsca pełnienia służby po zwolnieniu przez dowódcę jednostki lub inny uprawniony organ (art. 71 u.p.o.o.). W przedmiotowej sprawie skarżący w okresie od dnia 10 stycznia 2022 r. do dnia 10 czerwca 2022 r. (152 dni szkolenia w ramach służby przygotowawczej) był żołnierzem służby przygotowawczej. Zgodnie z art. 133 u.p.o.o. żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-132. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku użycie kwantyfikatora "szczególne" oznacza, że żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługują uprawnienia nadzwyczajne – ponadstandardowe, przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin. Ponadto ustawodawca wyraźnie wskazał, że te szczególne uprawnienia mają przysługiwać: "na zasadach określonych w art. 118-132". W myśl art. 119a ust. 1 żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności. Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza rezerwy lub osoby przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, złożony nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych (ust. 5). Stosownie do treści art. 119a ust. 1 w zw. z ust. 5 u.p.o.o., wypłata przysługującego żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, jest poprzedzona ustaleniem tego świadczenia przez organ administracji publicznej (wójta, burmistrza czy prezydenta miasta), na wniosek złożony przez uprawnionego (żołnierza lub osobę przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy). W tych okolicznościach prawnych nieuprawnione jest stanowisko organów administracji o braku podstaw do zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 119a u.p.o.o. oraz przepisów rozporządzenia. Inna wykładania omawianych przepisów skutkowałaby tym, że osoby powołane do służby przygotowawczej automatycznie traciłyby uposażenie w miejscu pracy przez czas pełnienia służby, rekompensowane jedynie w niewielkim procencie przez wielokrotnie niższe uposażenie otrzymywane w jednostce wojskowej. Stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 2). Stosując odpowiednio wskazane przepisy art. 119a u.p.o.o., stronie po zakończeniu służby przygotowawczej przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mogłaby uzyskać w okresie jej pełnienia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej związane są oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku.