II SA/Op 160/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w Warszawie - Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji Ośrodka Zamiejscowego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr 112/2023 w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych postanawia 1) stwierdzić swoją niewłaściwość, 2) przekazać sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

M. B. (zwany też skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w Warszawie - Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji Ośrodka Zamiejscowego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr 112/2023, w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sąd administracyjny przed przystąpieniem do rozpoznania skargi w pierwszej kolejności zobowiązany jest zbadać m.in. swoją właściwość miejscową do jej rozpoznania, a dopiero w następstwie tego ustalenia rozpoznać skargę bądź przekazać sprawę według właściwości innemu sądowi administracyjnemu. Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., właściwy do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast stosownie do art. 59 § 1 P.p.s.a., jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę innemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu w tym zakresie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja wydana przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji Ośrodka Zamiejscowego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr 112/2023, utrzymująca w mocy decyzję Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w K. z dnia 14 marca 2023 r. w przedmiocie powołania skarżącego do odbycia ćwiczeń wojskowych. Podpisując decyzję, Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji Ośrodka Zamiejscowego w Opolu zaznaczył, że działa z upoważnienia Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji. Do akt sądowych (k. 58) dołączone zostało stosowne upoważnienie udzielone przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji na podstawie art. 268a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.). Odnosząc się do kwestii, jaki organ administracji publicznej w istocie wydał zaskarżoną do Sądu decyzję i gdzie znajduje się jego siedziba, wskazać należy, że z dniem 23 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 2305; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 2305, z późn. zm.), zwanej dalej u.o.o. W świetle przepisów tej ustawy zmianie uległa struktura organizacyjna organów administracji publicznej. Jak wynika z art. 31 ust. 1 u.o.o., terenowymi organami wykonawczymi Ministra Obrony Narodowej w sprawach rekrutacji, operacyjno-obronnych i administracji niezespolonej są Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji oraz szefowie wojskowych centrów rekrutacji. Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji jest organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów K.p.a., w stosunku do szefów wojskowych centrów rekrutacji (art. 34 ust. 2 u.o.o.). Ponadto z przepisów przejściowych omawianej ustawy wynika, że sprawy prowadzone przez wojskowych komendantów uzupełnień, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje właściwy miejscowo ze względu na dotychczasowy terytorialny zasięg działania wojskowej komendy uzupełnień szef wojskowego centrum rekrutacji, a sprawy prowadzone przez szefów wojewódzkich sztabów wojskowych, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (art. 779 ust. 1 i 2 u.o.o.). Zgodnie zaś z art. 777 ust. 2 u.o.o. tworzy się Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji oraz wojskowe centra rekrutacji. Przekształca się wojewódzkie sztaby wojskowe w Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji, a wojskowe komendy uzupełnień w wojskowe centra rekrutacji (art. 777 ust. 3 u.o.o.). Siedzibę i terytorialny zasięg działania Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji określa, w drodze rozporządzenia, Minister Obrony Narodowej (art. 35 ust. 2 pkt 2 u.o.o.). Poza siedzibą Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji mogą być tworzone ośrodki zamiejscowe (art. 35 ust. 1 u.o.o.). Z kolei Minister Obrony Narodowej w § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2022 r. w sprawie Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji oraz wojskowych centrów rekrutacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 856) określił, że Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji obejmuje swoim zasięgiem działania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a jego siedzibą jest Warszawa. Jednocześnie Minister Obrony Narodowej utworzył 15 ośrodków zamiejscowych Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji m. in. z siedzibą w Opolu, które obejmuje terytorialnym zasięgiem działania województwo opolskie (§ 2 ust. 3 pkt 10 ww. rozporządzenia). Z ustawy o obronie Ojczyzny wynika wyraźnie, że Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji jest organem administracji rządowej właściwym w sprawach określonych w ustawie o obronie Ojczyzny, obejmującym swoją właściwością obszar całego kraju. Jest organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów K.p.a., podobnie jak szefowie wojskowych centrów rekrutacji. Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji realizuje swoje zadania przy pomocy urzędu: Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w Warszawie oraz 15 ośrodków zamiejscowych Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, w tym Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z siedzibą w Opolu. Natomiast pracownikom tego Ośrodka Zamiejscowego, w tym osobom stojącym na jego czele, nie przysługuje przymiot organu administracji publicznej, nawet z racji pełnienia w nim funkcji kierowniczej. Osoby te wykonują bowiem tylko kompetencje organu, lecz same ich nie posiadają. Decyzje przez nich wydawane są więc traktowane jako rozstrzygnięcia organu upoważniającego. Zaskarżona do Sądu decyzja jest zatem decyzją Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, który ma swoją siedzibę w Warszawie. Wobec powyższego wskazać trzeba, że stosownie do treści § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652, z późn. zm.) dla obszaru województwa mazowieckiego właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Dodatkowo dostrzec należy, że obecnie brak jest stosownej regulacji prawnej, która przekazywałaby tego rodzaju sprawy jak przedmiotowa do właściwości innych sądów administracyjnych, na co pozwala art. 13 § 3 P.p.s.a. Ponadto wyznaczona siedziba konkretnego ośrodka zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji nie może wpłynąć na właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego, bowiem organem administracji występującym w sprawie pozostaje Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, który jedynie działa poprzez swoje ośrodki zamiejscowe. Ani komentowana ustawa, ani cyt. wyżej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 kwietnia 2022 r. nie ustanawia innych od Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji organów działających w ramach ośrodków zamiejscowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 13 § 2 P.p.s.a. - stwierdził swoją niewłaściwość w przedmiotowej sprawie i przekazał ją według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.