II SA/Po 1236/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1236/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2017r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy /-/ T. Świstak

G. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni wskazała, że jest studentką studiów dziennych. Nie ma stałego dochodu, podejmuje prace dorywcze jako kelnerka na umowę zlecenie. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że posiada we współwłasności z siostrą mieszkanie o powierzchni 35 m˛ położone w P., w którym mieszka oraz grunt rolny o powierzchni 9,60 ha. Nie posiada żadnych oszczędności czy wartościowych ruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym, finansowymi i majątkowym, strona sprecyzowała, że jej miesięczne dochody to [...] zł z tytułu pracy na umowę zlecenia jako kelnerka, jednorazowo [...] zł brutto z umowy zlecenia jako hostessa oraz [...] zł z tytułu umowy dzierżawy gruntu rolnego należącego do niej oraz siostry. Wyjaśniła, że grunt rolny, jaki posiada wraz z siostrą jest dzierżawiony, nie pobiera z tego tytułu dopłat do gruntu, które otrzymuje dzierżawca, obciążania publicznoprawne związane z gruntem rolnym ponosi skarżąca. Wnioskodawczyni nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego, korzysta z samochodu osobowego należącego do matki (VW Up z 2012 r. o wartości 18 tys. zł); nie prowadzi działalności gospodarczej; korzysta z pomocy rodziny w różny sposób i w różnej wysokości (dostaje artykuły żywnościowe, pieniądze na pokrycie kosztów korepetycji, lekarza czy innych nieplanowanych wydatków). Skarżąca doprecyzowała miesięczne koszty utrzymania: [...] zł czynsz za mieszkanie, [...] zł Internet, średnio około [...] zł za energię elektryczną, [...] zł na jedzenie, środki czystości, higieny, ubrania, transport, ubezpieczenie, telefon, pomoce naukowe i biurowe, nadto okazjonalnie koszty lekarza, lekarstw, korepetycje - wtedy te wydatki sięgają [...] zł. Postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P. z dnia 1 marca 2018 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, iż skarżąca nie wykazała, że nie ma możliwości finansowych na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca wskazując, że orzeczenie to nie uwzględnia, że strona nie miała i nie ma realnej możliwości ustanowienia w sprawie pełnomocnika z wyboru. W złożonym oświadczeniu skarżąca w sposób szczegółowy to udokumentowała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw wnioskodawczyni nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 136 z późn. zm.; dalej "P.p.s.a."), który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W perspektywie powyższych przepisów Sąd ocenił sytuację skarżącej – wynikającą z treści materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie – w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., i stwierdził, że G. K. nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie stwierdził, że skarżąca mimo obszernych wyjaśnień nie wykazała swojej pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżąca zadeklarowała swoje dochody na poziomie około [...] zł. Natomiast jej miesięczne wydatki osiągają około [...] zł do [...] zł. Skarżąca nie wykazała, z jakich źródeł pokrywa powstałą różnicę między zadeklarowanymi miesięcznymi dochodami a wydatkami. Niezależnie od powyższego, należy wskazać, iż skarżąca nie wykazała, że nie ma możliwości finansowych na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni przeznaczyła środki uzyskane ze sprzedaży przedmiotowych działek, których dotyczy niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne na: zakup mieszkania w P. (147.000 zł plus [...] zł opłaty notarialne), spłatę kredytu mieszkaniowego rodziców (82.173,37 zł) oraz spłatę kaucji, jaką wpłacono do sądu w związku ze sprawą sądową ojca skarżącej (25.000 zł). Skarżąca nie zabezpieczyła środków na koszty związane z niniejszym postępowaniem sądowym mimo, że miała świadomość uchwalenia miejscowego planu dotyczącego tych działek i daty jego uchwalenia (co wprost wynika z zapisów aktu notarialnego) i co za tym idzie mogła przewidzieć tak konieczność uiszczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, względnie jak i potrzebę sfinansowania związanego z zakwestionowaniem tej opłaty procesu sądowego, a mimo to dokonała wskazanych dyspozycji finansowych na rzecz osób trzecich. Działania skarżącej takie jak spłatę cudzych zobowiązań można wręcz uznać za świadome pogarszanie własnej sytuacji materialnej. W tym kontekście argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być oświadczenie strony o braku majątku, które nastąpiło na skutek jego bezpłatnego wyzbycia się na rzecz innych osób. W orzecznictwie utrwalony jest już bowiem pogląd, zgodnie z którym strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ [...], z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ [...], postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po [...] – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Poza tym skarżąca jest współwłaścicielką majątku nieruchomego w postaci ˝ udziału we własności mieszkania położnego w P., w którym zamieszkuje oraz ˝ udziału we własności gruntu rolnego o powierzchni 9,60 ha oddanego w dzierżawę. Posiada zatem majątek nieruchomy, w związku z tym ma możliwość uzyskania dodatkowych środków z tytułu zbycia czy obciążenia tych nieruchomości. W tym stanie rzeczy rację miał referendarz sądowy stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Dlatego na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak na wstępie. /-/ T. Świstak