II SA/Op 100/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2022 r., nr SKO.40.3146.2022.ro w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W dniu 31 stycznia 2023 r. A. W. (zwana skarżącą) wniosła osobiście do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu skargę zawartą w piśmie z dnia 30 stycznia 2023 r., skierowaną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej też: SKO w Opolu) z dnia 29 listopada 2022 r., nr SKO.40.3146.2022.ro, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego. Skarżąca podniosła m.in., że zwraca się z prośbą do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o "przesunięcie terminu 30 dni, który upłynął od momentu podjęcia przez organ decyzji o odmowie wypłaty dodatku węglowego". Prośbę uzasadniła tym, że oboje z mężem są przed siedemdziesiątką, mąż ma problemy zdrowotne, jest po [...], ma problemy z [...], przyjmuje stale leki. Dlatego wszystkie sprawy musi załatwiać samodzielnie i dopiero "w chwili obecnej" miała możliwość i sposobność wniesienia "odwołania". W odpowiedzi na skargę z dnia 14 marca 2023 r. SKO w Opolu wniosło o odrzucenie skargi, podając, że decyzja organu drugiej instancji została doręczona skarżącej w dniu 7 grudnia 2022 r., zatem termin do wniesienia skargi rozpoczął dla niej bieg w dniu 8 grudnia 2022 r., a upłynął - stosownie do art. 83 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - z dniem 9 stycznia 2023 r. Odnotował też organ, że skarżąca wyjaśniła w piśmie z dnia 27 lutego 2023 r., że jej pismo z dnia 30 stycznia 2023 r. stanowi skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 4 kwietnia 2023 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez wskazanie: 1) przyczyny uchybienia terminu (np. zaświadczenie lekarskie o chorobie czy chorobach, karty leczenia szpitalnego, orzeczenia o niepełnosprawności, itp.), 2) czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, gdyż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odmownego załatwienia wniosku. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżąca w piśmie z dnia 12 kwietnia 2023 r. wyjaśniła, że czas ustania przyczyny uchybienia terminu "wyniknął z powodu braku wiedzy" z jej strony. Podniosła, że nie otrzymała żadnej konkretnej informacji czy rady zarówno ze strony Urzędu Miasta w Kędzierzynie-Koźlu, jak i MOPS w Kędzierzynie-Koźlu, choć "o taką pomoc" niejednokrotnie się do nich zwracała, szukając rozwiązania. Pomimo wielu wizyt w tych instytucjach nie otrzymała konkretnych wskazówek. W Urzędzie Miasta w Kędzierzynie-Koźlu obiecano jej telefon zwrotny, którego nie otrzymała. Czas płynął na jej niekorzyść. Sama doszła do tego, gdzie tkwi przyczyna błędu. Udała się do Urzędu Miasta w Kędzierzynie-Koźlu w celu korekty w CEEB, która została dokonana 8 grudnia 2022 r. Skarżąca stwierdziła, że nie jest winna tego, że nie odpisywała w terminie, czuła się bezradna, nie wiedziała gdzie się udać. Dlatego też na wezwanie odpowiedziała po czasie. Dodała, że "skoro nie było zrobionej korekty w CEEB, gdzie tkwił błąd w momencie złożenia wniosku o dodatek węglowy w MOPS Kędzierzyn-Koźle, odpowiedź była jednoznaczna również w SKO Opole, bo w tym momencie nie było korekty". W załączeniu przesłała: - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 19 września 2000 r. zaliczające skarżącą na stałe do lekkiego stopnia niepełnosprawności w związku z problemami ze [...], - kartę informacyjną z leczenia szpitalnego dotyczącą pobytu w szpitalu męża skarżącej, tj. J. W., od 4 lipca 2020 r. do 12 lipca 2020 r. z powodu [...], i z której wynika, że pacjent cierpi m.in. na [...], [...], został wypisany w stanie ogólnym dobrym (usprawniony do chodzenia, z zachowanymi funkcjami [...]), - kartę informacyjną z pobytu J. W. w szpitalu w oddziale dziennym od 28 lipca 2020 r. do 4 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe. Pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. W świetle powyższych regulacji podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu, jest zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżąca nie wskazała czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania jej o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., s. 445). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu, zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, dostępny - tak jak pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu - na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia. Z kolei do przesłanek negatywnych zalicza się przykładowo nieodebranie pisma z urzędu pocztowego, nieznajomość prawa czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma. Dodać jeszcze trzeba, że ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Z uwagi na powyższe oraz uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że przedstawiona przez A. W. argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie skarżąca wskazała w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi - jako przesłankę uniemożliwiającą jej dochowanie ustawowego terminu - że jej mąż ma liczne schorzenia, jest po [...], a ona jest niepełnosprawna i wszystkie sprawy musi załatwiać sama, jednak pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku nie uprawdopodobniła, że właśnie w dniach od 8 grudnia 2022 r. do 9 stycznia 2023 r., a więc w czasie, gdy biegł termin na wniesienie skargi, ze względu na swój stan zdrowia czy też męża i potrzebę pełnej opieki nad nim, była pozbawiona możliwości działania. Nadesłana karta informacyjna z leczenia szpitalnego męża skarżącej oraz orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej świadczą niewątpliwie o tym, że skarżąca jest osobą trwale niepełnosprawną w stopniu lekkim, a jej mąż choruje przewlekle i wymaga opieki. W przesłanych dokumentach brak jest jednak potwierdzenia, że w wyżej podanym okresie schorzenia, na które cierpi mąż skarżącej lub też ona sama, spowodowały u nich niemożność wniesienia skargi. Sąd podziela przy tym prezentowane w orzecznictwie sądowym poglądy, wedle których nawet zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że w przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11). Jak już wyżej podniesiono, skarżąca powołując się na problemy zdrowotne, nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że przyczyną uchybienia terminu była nagła, niespodziewana choroba w rodzinie, która uniemożliwiła jej skuteczne złożenie skargi. Dostrzec trzeba, że żądanie przywrócenia terminu skarżąca uzasadniła również brakiem wiedzy oraz brakiem udzielenia jej konkretnych wskazówek ze strony organów, lecz okoliczności te odniosła do złożonego wniosku o przyznanie dodatku węglowego i konieczności dokonania stosownej korekty deklaracji w CEEB. Nie przedstawiła natomiast żadnej argumentacji i nie nadesłała żadnych dowodów na okoliczność tego, że skutkiem niepełnych czy niezrozumiałych pouczeń organów było uchybienie terminu do wniesienia skargi. Tymczasem z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja SKO w Opolu zawiera prawidłowe pouczenie o terminie, trybie i środku zaskarżenia. Nie można zatem przyjąć, że skarżąca nie wiedziała, w jakim czasie i w jaki sposób należy złożyć skargę do sądu administracyjnego na decyzję SKO w Opolu. Podsumowując, Sąd stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów czy innych dowodów wskazujących, że w okresie od dnia doręczenia jej decyzji organu drugiej instancji (7 grudnia 2022 r.) do dnia upływu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi (9 stycznia 2023 r.) była z jakichś przyczyn pozbawiona możliwości działania (np. wskutek nagłej choroby czy innych zdarzeń), zatem nie uprawdopodobniła - nawet przy pomocy wyjaśnień - braku winy w uchybieniu terminu. Dlatego brak jest podstaw do wnioskowanego przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.