II SA/Ol 839/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia 31 października 2022 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego [...] postanawia 1) odrzucić skargę, 2) przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat Z.C. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o należny podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

R.K. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z 31 października 2022 r., w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie – o oddalenie skargi. Wywiódł, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Stwierdził ponadto, że nie było medycznych wskazań do uwzględnienia wniosku skarżącego o otrzymanie okularów na koszt zakładu karnego. W replice z 13 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o nieuwzględnienie stanowiska organu. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu w piśmie procesowym z 3 stycznia 2023 r. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. Ponadto, wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Pełnomocnik wywiódł, że skarga dotyczy aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Stwierdził ponadto, że odmowa bezpłatnego zapewnienia środka pomocniczego narusza art. 115 § 1 i 2 Kodeksu karnego wykonawczego oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie warunków i sposobu zaopatrzenia osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych w protezy, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (Dz. U. Nr 204, poz. 1986). W piśmie datowanym 5 stycznia 2023 r. pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości kontrolując działania organów administracji publicznej, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Nie wszystkie jednak formy działalności tych organów podlegają kontroli sądowej. Wynika to z art. 3 § 2 i § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej "p.p.s.a.". Powyższe regulacje stanowią określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i znajdują oparcie w art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji RP). Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów – w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, lub ich brak, wskazane w ustawie. Przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w kategorii spraw, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi i statusu skarżącego, który odbywa karę pozbawienia wolności, wynika, że skarżący kwestionuje prawidłowość odmowy uwzględnienia jego wniosku z 29 sierpnia 2022 r. o wymianę szkieł okularowych z naprawą okularów na koszt zakładu karnego, w którym przebywa. W myśl art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, z późn. zm.), dalej "k.k.w.", wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 6 § 2 k.k.w., skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960), skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej, zwanego dalej "funkcjonariuszem", i pracownika Służby Więziennej, zwanego dalej "pracownikiem", załatwiają: 1) kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; 2) dyrektor okręgowy Służby Więziennej - jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; 3) Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2. Skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 [w tym decyzje dyrektora zakładu karnego] z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie jednak z art. 7 § 2 k.k.w. skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym sądem właściwym jest sąd penitencjarny. Stosownie do art. 3 § 1 k.k.w. sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Powołane przez skarżącego we wniesionej skardze okoliczności winny być więc skierowane do właściwych w tym zakresie organów. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego dokonywane były przez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Także żaden z powołanych wyżej przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu - w zakresie regulowanym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych - przepisów k.p.a., zwłaszcza, że stosownie do art. 1 § 2 k.k.w., do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Powołane regulacje nie przewidują także kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku, którego dotyczy skarga. Dodać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wolą ustawodawcy kompetencje do sprawowania kontroli działalności organów postępowania wykonawczego przypisano sądom powszechnym, tj. sądom, które wydały orzeczenie karne w pierwszej instancji lub sądom penitencjarnym (art. 3 k.k.w.). Kontrola ta inicjowana jest przez skazanego w drodze skargi wnoszonej w trybie określonym w art. 7 § 3 k.k.w., a w sprawach tych ww. sądy stosują przepisy k.k.w. i k.p.k. (art. 1 § 2 k.k.w.) (zob. postanowienia NSA z: 12 grudnia 2008 r., I OSK 746/08; z 27 kwietnia 2016 r. I OZ 393/16 i z 30 czerwca 2022 r., III OSK 1405/22, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę należało odrzucić, o czym orzeczono w pkt. 1 sentencji. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18, z późn. zm.), dalej "rozporządzenie", w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji opłata w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Opłatę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności. Mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika i charakter przedmiotowej sprawy należy uznać, że kwota ww. wynagrodzenia jest adekwatna do jego udziału w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia, Sąd orzekł, jak w pkt. 2 sentencji.