I SA/Wa 1974/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 22 czerwca 2022 r. nr WN-I.9531.4.38.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowieniem nr WN-I.9531.4.38.2022 z 22 czerwca 2022 r. - po rozpatrzeniu zażalenia K. K. - utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 24 maja 2022 r., nr U/320/19/22/22, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. K. K. (dalej jako skarżący) pismem z 3 stycznia 2022 r. (data prezentaty) wystąpił do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej jako Miejski Zespół) o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Po rozpoznaniu tego wniosku Miejski Zespół - działając na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 1-2 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573) - w dniu 24 lutego 2022 r. wydał orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień nr [...] w którym zaliczył K. K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, według symbolu przyczyny niepełnosprawności "O5-R, 07-S". Natomiast we wskazaniach (w pkt. 9) stwierdził, że nie spełnia on przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 110). W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 3 stycznia 2022 r. wpłynął do niego wniosek skarżącego o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Na posiedzeniu Miejskiego Zespołu w dniu 24 lutego 2022 r. zaliczono go do osób niepełnosprawnych z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Podstawą do wydania takiego orzeczenia było orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2020 r. o całkowitej niezdolności do pracy. Zgodnie zaś z art. 5 pkt 2 ww. ustawy z 27 sierpnia 1997 r. orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.), jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Zespołu skarżącemu niezbędne jest zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie według zaleceń lekarza specjalisty, a także wskazana jest częściowa pomoc w korzystaniu z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. W pouczeniu została zawarta informacja, że od tego orzeczenia nie przysługuje odwołanie. Następnie skarżący pismem z 29 kwietnia 2022 r. (data prezentaty) ponownie zwrócił się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowieniem z 24 maja 2022 r., nr U/320/19/22/22, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień na wniosek Kr. K. z 29 kwietnia 2022 r. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej jako Wojewódzki Zespół) postanowieniem nr WN-I.9531.4.38.2022 z 22 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 24 maja 2022 r., nr U/320/19/22/22, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. W uzasadnieniu podniósł, że podstawą przyjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia był art. 61a § 1 k.p.a. - zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Następnie stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że jest brak podstaw do prowadzenia postępowania. Przy czym sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie - gdyż skarżący już wcześniej w dniu 3 stycznia 2022 r. złożył wniosek w tożsamej sprawie, który został rozpatrzony w dniu 24 lutego 2022 r. przez Miejski Zespół w [...] i zostało wydane orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień. Podstawą do wydania tego orzeczenia było orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2020 r. o trwale całkowitej niezdolności do pracy. Tym samym prowadzenie tożsamego postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 29 kwietnia 2022 r. o wskazaniach do ulg i uprawnień jest bezprzedmiotowe. Zespól dodał, iż skarżący legitymuje się już ważnym orzeczeniem o wskazaniach do ulg i uprawnień - zatem nie jest dopuszczalne wydanie tożsamego orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, gdyż prowadziłoby do sytuacji istnienia, w tym samym czasie, dwóch tożsamych decyzji dotyczących statusu osoby niepełnosprawnej, a zatem naruszałoby to elementarne zasady procedury administracyjnej, a w szczególności zasadę trwałości decyzji ostatecznej wyrażoną w art. 16 k.p.a. Podkreślił też, że lekarz rozpatrujący wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień ustalił wskazania zawarte w wydanym orzeczeniu w oparciu o aktualny zakres i rodzaj ograniczeń spowodowany naruszoną sprawnością organizmu zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857). Uznał także, iż skarżący nie ma znacznie ograniczonych możliwości samodzielnego poruszania się - tym samym brak jest podstaw do przyznania mu wskazania w pkt 9 warunkującego otrzymanie karty parkingowej. Na zakończenie Wojewódzki Zespół ponownie wskazał, że postępowanie zostało zakończone ostatecznym i prawomocnym orzeczeniem z 24 lutego 2022 r. - zatem obecne postępowanie należy uznać za bezprzedmiotowe. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. K. - zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 k.p.a. ze względu na to, że strona, bez własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu tj. błędna decyzja na podstawie przedstawionych zaświadczeń co powinno skutkować wznowieniem postępowania. Na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. wniósł o wznowienie postępowania w całości, zaś z ostrożności procesowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia w całości oraz na podstawie art.135 p.p.s.a. wniósł uchylenie aktu pierwszej instancji. Ponadto, na podstawie art. 199 i art. 200 p.p.s.a. wniósł o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji dopuścili się wielu nieprawidłowości wskazanych w zarzutach niniejszej skargi - gdyż decyzja I instancji została wydana bez uwzględnienia przez lekarza orzekającego złożonych zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia. Następnie skarżący opisał swój stan zdrowia stwierdzając, że z tego powodu zarówno decyzja I instancji o odmowie przyznania ulgi w postaci karty parkingowej, jak i II instancji o odmowie ponownego wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia wydają mu się nieuzasadnione, zaś konsekwencje błędnej decyzji lekarza orzekającego w Miejskim Zespole nie mogą być nieodwracalne. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wniósł o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]awie u zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 22 czerwca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 24 maja 2022 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Celem tej regulacji jest odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wprowadził we wskazanym przepisie dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których zalicza się przypadki które, w sposób oczywisty, stanowią przeszkody do wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest zatem dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. W orzecznictwie podkreśla się, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne - których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Należy podnieść, że podstawą wydania orzeczenia z 24 lutego 2022 r. o wskazaniach do ulg i uprawnień był art. 5a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573), który stanowi: 1. Osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów, 2. W postępowaniu w sprawach, o których mowa w ust. 1, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym: 1) stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i 62; 2) wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. 3. Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ma prawo żądać od właściwych organów rentowych udostępnienia kopii orzeczeń, o których mowa w ust. 1, a organy te są obowiązane do ich udostępniania. 4. Od orzeczenia, o którym mowa w ust. 2, nie służy odwołanie. Zatem przepis art. 5a ust. 4 ww. ustawy (będący przepisem szczególnym w stosunku do przepisów k.p.a.) normuje możliwość zaskarżenia orzeczenia wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przedmiocie wskazań do ulg i uprawnień - wyłączając możliwość jego zaskarżenia. Zgodnie z powyższym, wyłączona jest także możliwość zaskarżenia zawartego w tym orzeczeniu jakiegokolwiek elementu tego orzeczenia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie oba Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zasadnie uznały, że w świetle art. 5a ust.4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - brak było przesłanek do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku skarżącego (z 29 kwietnia 2022 r.) o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, gdyż był on tożsamy z jego wcześniejszym wnioskiem z 3 stycznia 2022 r., który został już rozpoznany merytorycznie w dniu 24 lutego 2022 r. poprzez wydanie orzeczenia nr U/320/19/22 o wskazaniach do ulg i uprawnień. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2020 r. o trwale całkowitej niezdolności do pracy - po rozpoznaniu wniosku skarżącego z 3 stycznia 2022 r. zgodnie z ww. art. 5a ust. 1 i ust. 2 pkt. 2. Jest ono ostateczne i prawomocne, gdyż nie przysługuje od niego odwołanie - zgodnie z art. 5a ust. 4 ww. ustawy. Zatem - dopóki obowiązuje orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 10 marca 2020 r. ustalające aktualny stan zdrowia skarżącego i co za tym idzie jego stopień niezdolności do pracy - nie ma prawnej możliwości do ponownego orzekania na podstawie tego samego orzeczenia i wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie jest zatem możliwa merytoryczna zmiana treści prawomocnego orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 24 lutego 2022 r. - z uwagi na brak możliwości odwołania się od tego orzeczenia do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko obu Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] dotyczące odmowy wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Postanowienie powyższej treści nie narusza prawa. Słusznie bowiem Miejski Zespół odmówił wszczęcia postępowania powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte - gdyż sprawa jest tak oczywista, że zaistnienie przeszkody do wszczęcia ponownego postępowania (niezaskarżalność orzeczenia) możliwe jest już do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi - Sąd uznał, że treść skargi wskazuje na niezupełne zrozumienie przez skarżącego istoty sprawy. Organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, które z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Natomiast skarżący kwestionuje wydane orzeczenie zarzucając mu: "naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 k.p.a. ze względu na to, że strona, bez własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu tj. błędna decyzja na podstawie przedstawionych zaświadczeń co powinno skutkować wznowieniem postępowania". Zaś w uzasadnieniu skargi podnosi zarzuty merytoryczne - dotyczące nieprawidłowego ustalenia jego stanu zdrowia, bez uwzględnienia przez lekarza orzekającego złożonych zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia. Tymczasem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. - strona, bez własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu - jest niezasadny, gdyż: - orzeczenie z 24 lutego 2022 r. zostało wydane na podstawie dokumentacji medycznej bez osobistego uczestnictwa osoby orzekanej zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 534) zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, - skarżący brał udział w postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania, otrzymał postanowienia organu I i II instancji oraz złożył skargę do WSA w Warszawie. Natomiast zaskarżone postanowienie nie oceniało merytorycznie prawidłowości wydania orzeczenia z 24 lutego 2022 r. Tym samym Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Skoro zatem postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.