II SA/Ol 749/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Z. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sprawie rozbiórki obiektu postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.471 zł, skarżąca – E. Z. złożyła, na urzędowym formularzu PPF, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia "[...]". W uzasadnieniu podniosła, że jest samotną emerytką, której po pokryciu wydatków na leki i opłat mieszkaniowych pozostaje na życie poniżej "[...]". Dodała, że w rzeczywistości nie jest w stanie utrzymać się na podstawowym poziomie bez pomocy syna. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi sama gospodarstwo domowe. Do jej majątku należy mieszkanie o powierzchni "[...]" (wartość: "[...]") oraz zabudowana działka rekreacyjna o powierzchni "[...]" (wartość: "niemożliwa do oszacowania ze względu na toczące się postępowanie w sprawie przymuszenia do rozbiórki budynków"). W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochód z tytułu emerytury w kwocie "[...]", natomiast w rubryce nr 11 wydatki miesięczne (czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon) w łącznej kwocie ok. "[...]" i kwartalne (leki na "[...]") w łącznej kwocie "[...]", co stanowi łącznie średnio ok. "[...]" miesięcznie. Do wniosku skarżąca załączyła potwierdzenie przelewu bankowego emerytury za okres ostatnich trzech miesięcy w kwocie "[...]", kopie dokumentów, z których wynika wysokość wydatków na czynsz (średnio: "[...]" miesięcznie) i energię (średnio: "[...]" miesięcznie) oraz oświadczenie, zgodnie z którym koszty leczenia wynoszą ok. "[...]" miesięcznie. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia skarżąca wezwana została do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakresie dotyczącym osoby trzeciej, wskazanej na rachunkach za energię jako Zleceniodawca; ewentualnego zamieszkiwania w mieszkaniu także innych osób poza skarżącą; wykazanej we wniosku działki rekreacyjnej; źródła pokrywania wszystkich wydatków oraz kopii dokumentów, potwierdzających wysokość wydatków na gaz, telefon i leki; możliwości uzyskania przez skarżącą ewentualnej pomocy w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie ze strony osób bliskich; wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przesłała pismo procesowe z dnia 10 listopada 2017 r., w którym wyjaśniła kwestię pojawienia się na rachunkach za energię nazwiska osoby trzeciej oraz stwierdziła, że w mieszkaniu mieszka sama. Oświadczyła: "Wszystkie wydatki pokrywam sama z pomocą syna. Są to różne kwoty, trudne do dokładnego wskazania." Dodała, że nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na pytanie dotyczące ewentualnej pomocy w sfinansowaniu kosztów postępowania ze strony osób bliskich, bowiem nie ma czasowo kontaktu z synem w związku z czym obecnie może liczyć tylko na siebie. Wskazała, że działka wykorzystywana jest przez nią w celach rekreacyjnych "po wielu latach ciężkiej pracy". Działka nie przynosi dochodu, a roczny koszt jej utrzymania to ok. "[...]". Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła kopie dokumentów, z których wynika wysokość wydatków na gaz (średnio "[...]" miesięcznie), telefon (średnio "[...]" miesięcznie) oraz na leki (w listopadzie na łączną kwotę "[...]"), Historie rachunku za okres 2017.07.08 – 2017.11.08 (saldo końcowe: "[...]") oraz Zestawienie czynnych depozytów klienta (współwłaściciela) na dzień "[...]" na czterech rachunkach na łączną kwotę "[...]". Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego otrzymanie. Nie wystarczy przy tym wskazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż z przedłożonego w związku z wezwaniem Zestawienia czynnych depozytów klienta na dzień "[...]" na czterech rachunkach bankowych, których jak przyjąć należy skarżąca jest współwłaścicielką, ulokowane zostały środki na łączną kwotę "[...]". Na trzech z nich "data końca umowy" przypada na "[...]" (łączna kwota: "[...]"), na jednym – na "[...]" (kwota: "[...]"). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że wysokość wskazanych oszczędności znacznie przekracza wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wskazała natomiast, aby istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające uszczuplenie tych środków na pokrycie kosztów sądowych. Dodać jednocześnie należy, iż co do zasady współposiadacze rachunku są uprawnieni do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku, każdy samodzielnie. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść wskazanych kosztów bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Zauważyć jednocześnie należy, iż skorzystanie z przedmiotowych zasobów pieniężnych nie spowoduje ich wyczerpania, lecz jedynie ich uszczuplenie. Nie wpłynie też w sposób istotny na sytuację materialną skarżącej. Poza wykazanymi zasobami pieniężnymi, skarżąca dysponuje bowiem bieżącym dochodem, z którego środki - przy dodatkowej pomocy syna - zabezpieczają jej podstawowe potrzeby. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie wykazała, że pomimo dysponowania wskazanymi oszczędnościami, nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Dodać należy, że zabezpieczenie środków pieniężnych na cele, które nie stanowią wydatków niezbędnych, nie może uzasadniać przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania procesu prowadzonego z inicjatywy strony. Na zakończenie zauważyć należy, że pomimo wezwania, skarżąca nie złożyła również wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych. Z przedłożonej Historii rachunku wynika bowiem, że co miesiąc z rachunku tego na inny rachunek bankowy wykonywany jest "przelew wychodzący wewnętrzny" w kwocie "[...]", którego odbiorcą jest skarżąca. Wyciągi z tego drugiego rachunku nie zostały przez skarżącą przedłożone, a to uniemożliwia w istocie stwierdzenie w pełni, jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja finansowa skarżącej. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.