II SA/Ol 689/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 sierpnia 2018 r. wniosku A. P. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: B. J., M. G. i A. M. w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie stypendium socjalnego postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Wyrokiem z dnia 17 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie: sędziego A. M., M. G. i B. J., w sprawie ze skargi A. P. (dalej jako: "skarżący"), uchylił decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia "[...]" r., nr "[...]", umarzającej postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości na rok akademicki 2016/2017. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze. W dniu 20 grudnia 2017 r. skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2018 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. W dniu 2 maja 2018 r. do tutejszego Sądu wpłynęła opinia prawna ustanowionego z urzędu radcy prawnego o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 18 maja 2018 r. skarżący domagał się kasacji wydanego wyroku i ustanowienie innego pełnomocnika. W kolejnym piśmie z dnia 1 lipca 2018 r. skarżący wniósł o natychmiastowe "odsunięcie od sprawy" sędziów, którzy zajmowali się nią i pociągnięcie ich do odpowiedzialności za rażące łamanie "Zbioru Zasad Etyki Zawodowej" i pozbawienie skarżącego minimalnej ochrony praw. Zarzucił, że wyrok wydany został z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 16 lipca 2018 r. sędziowie: A. M., B. J. oraz w dniu 30 lipca 2018 r. sędzia M. G. złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich z postępowania w trybie art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów jest nieuzasadniony. Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Z tych też względów wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 p.p.s.a., ale także w sytuacji gdy istniejące okoliczności mogą wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 tej ustawy). W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy zatem od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Zaznaczyć należy, że strona zgłaszająca wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania jej sprawy obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia. Wnioskodawca winien zatem wykazać istnienie okoliczności mogących skłaniać sędziego do kierowania się względami kwalifikowanymi jako stronnicze. Jednak skarżący takich argumentów nie podnosił, stawiając jedynie ogólnikowy zarzut nieetyczności. Skarżący zarzuca sędziom nieetyczność, gdyż nie zgadza się z argumentacją wydanego wyroku. Uważa, że wyrok wydany został z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność taka nie uzasadnia wyłączenie sędziego. Strona niezadowolona z wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia może je zaskarżyć zgodnie z przysługującym jej środkiem zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takim trybie strona może podważać stanowisko Sądu I instancji. Przekonanie skarżącego, że wyrok nie odpowiada prawu, nie stanowi w żadnym wypadku o stronniczości sędziów w składzie orzekającym. Wskazani sędziowie ponadto złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą w stosunku do nich jakiekolwiek okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli żądający wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązany jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55 oraz postanowienie NSA z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II OZ 835/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wskazał żadnych przesłanek mogących podważyć prawdziwość złożonych oświadczeń. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie istnieją przyczyny obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów, wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Brak jest także okoliczności uzasadniającej zastosowanie art. 19 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że użycie w tym przepisie pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie skarżącego o braku obiektywizmu składu orzekającego rozpoznającego jego skargę, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Podkreślenia natomiast wymaga, że zgłoszony we wniosku zarzut nieetyczności nie został przez skarżącego wyjaśniony i poparty jakimikolwiek dowodami. Wyłączenie sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego jest tym bardziej niezrozumiały, że skarga inicjująca postępowanie w jego sprawie, została przez Sąd, w składzie, którego wyłączenia się domaga, została uwzględniona. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 i 19 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.