II SA/Ol 609/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. i R. S. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przyznania R. S. prawa pomocy.

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, uzupełnionym następnie w zakresie braków formalnych i precyzującym zakres żądania, skarżący - R. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniósł, że jest na rencie i nie jest w stanie sam pokryć kosztów postępowania. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i teściową. Do majątku małżonków należy dom o powierzchni ok. "[...]" (wartość: "[...]") oraz samochód osobowy ("[...]", rok prod. "[...]"). W rubrykach nr 8 i 10 skarżący wykazał dochód własny z tytułu renty w kwocie "ok. "[...]"" oraz dochody żony i teściowej z tytułu emerytur w kwocie odpowiednio "ok. "[...]"" i "ok. "[...]"", co stanowi łącznie ok. "[...]", natomiast w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" wpisał: "ok. "[...]" (leczenie, utrzymanie domu, leczenie matki, bieżące wydatki, spłata rat)". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i członków jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia skarżący wezwany został do przedłożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanego w formularzu domu i działek, na których jest zlokalizowany ten dom oraz działek, na których zlokalizowany został budynek, którego pośrednio dotyczy niniejsza sprawa) oraz sytuacji finansowej (w zakresie odnoszącym się do dokładnej wysokości dochodów uzyskiwanych przez poszczególnych członków jego rodziny, wysokości i przeznaczenia wszystkich ponoszonych miesięcznie wydatków, a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącego i osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych z okresu od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 17 września 2018 r. Wyznaczony w nim termin upłynął zatem w dniu 24 września 2018 r. W terminie tym, skarżący nie przedłożył żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie złożył też pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i w jakim ewentualnie zakresie. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej oraz finansowej w zakresie dokładnej wysokości dochodów 3-osobowej rodziny oraz wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nią wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącego w zakresie sytuacji materialnej jego 3-osobowej rodziny i tym samym ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego 3-osobowej rodziny. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.