II SA/Ol 359/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie aktu nadania własności ziemi postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy.

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca – L. Z. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniosła, że składała już uprzednio wnioski o przyznanie prawa pomocy i były one uwzględniane. Nawiązała również do okoliczności faktycznych związanych z przedmiotem skargi, wskazując m.in., że w "[...]" otrzymała w drodze darowizny od rodziców domek i przynależne do niego działki, które stanowią jej własność, a które osoby trzecie starają się przejąć na podstawie fałszywego dokumentu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi sama gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. w pozycji "dom" wpisała: "nie posiadam, posiadany nie istnieje uległ zawaleniu", w pozycjach "mieszkanie" i "nieruchomość rolna" - "nie posiadam", pozycja "inne nieruchomości" nie została wypełniona. Jak wynika z rubryk nr 7.2. i nr 7.3. skarżąca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochód z tytułu emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości "[...]", natomiast w rubryce nr 11 wskazała ponoszone wydatki: "Leki, rehabilitacja, sprawy bieżące, opieka, dowozy, przewozy do lekarzy i w innych sprawach osobistych, wyżywienie, opłaty bieżące." Pismem z dnia "[...]", w celu uzupełnienia braku formalnego przedmiotowego wniosku, skarżącą wezwano do wypełnienia lub przekreślenia rubryki nr 7.1. (poz. "inne nieruchomości"), a ponadto w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat jej aktualnej sytuacji materialnej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia - do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakresie dotyczącym ewentualnych nieruchomości w przypadku ich wykazania w rubryce nr 7.1.; domu, zlokalizowanego pod adresem, wskazanym w rubryce nr 2.1. jako adres zamieszkania; ponoszonych wydatków, w tym związanych z zamieszkiwaniem skarżącej w przedmiotowym domu oraz ewentualnej pomocy w sfinansowaniu kosztów postępowania ze strony osób bliskich, którzy dotychczas opiekowali się nią i pomagali jej w prowadzeniu spraw przed organami administracyjnymi i sądem. W wezwaniu zawarte zostały pouczenia, zgodnie z którymi niezastosowanie się do niego w wyznaczonym terminie spowoduje w przypadku nieusunięcia braku formalnego - pozostawienie wniosku bez rozpoznania, zaś w przypadku nieprzedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych - może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przesłała uzupełniony wniosek, z którego wynika, że nie posiada "innych nieruchomości". W rubryce nr 11 dodała: ""[...]" miesięcznie płacę za całodobową opiekę nade mną wraz z wyżywieniem, koszt w domu pomocy społecznej to "[...]"/m-c. Pozostałe "[...]" to leki, kremy i inne - pampersy, itp." Do wniosku załączyła wypełniony druk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, składanego przed sądami powszechnymi, w którym powielone zostały informacje zawarte już w urzędowym formularzu PPF. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika - adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, co sprawia, że nie jest możliwe dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wskazać należy, że w uzupełnionym wniosku skarżąca zawarła wprawdzie dodatkowe informacje w rubryce nr 11, lecz nie wyczerpują one zakresu żądanych wyjaśnień, są ogólnikowe i niepełne. Skarżąca nie wyjaśniła również przyczyny niezłożenia wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zauważyć należy, że dotychczas w sprawach, które skarżąca prowadziła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, przyznawane jej było prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nie oznacza to jednak, że skarżąca zwolniona jest w tej sytuacji z obowiązku współpracy z Sądem w celu zaktualizowania informacji na temat jej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zmiany stanu faktycznego w tym zakresie, skarżąca nie udzieliła wyczerpujących wyjaśnień, które pozwoliłyby na ocenę jej aktualnej sytuacji rodzinnej i materialnej oraz podjęcie pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Pomimo zmiany miejsca zamieszkania, skarżąca nie wskazała jaki tytuł prawny/faktyczny przysługuje jej do domu, zlokalizowanego pod adresem, wskazanym w rubryce nr 2.1., wysokości i rodzaju kosztów związanych z zamieszkiwaniem w tym domu oraz ewentualnych osób mieszkających razem ze skarżącą i partycypowaniu przez te osoby w wydatkach związanych z zamieszkiwaniem w tym domu. Wskazane okoliczności mają natomiast wpływ nie tylko na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej, ale również na ocenę jej możliwości płatniczych, szczególnie że z porównania sytuacji materialnej skarżącej na przestrzeni czasu wynika, że sytuacja ta uległa obecnie pewnemu polepszeniu - skarżąca uzyskuje bowiem aktualnie dochód w wyższej wysokości, a obecnie - w pierwotnej wersji formularza PPF nie wskazała też, że całość tego dochodu zużywa na wymienione ogólnie wydatki. Dopiero uzupełniając rubrykę nr 11, skarżąca dodała: ""[...]" miesięcznie płacę za całodobową opiekę nade mną wraz z wyżywieniem, koszt w domu pomocy społecznej to "[...]"/m-c. Pozostałe "[...]" to leki, kremy i inne - pampersy, itp." Pomimo wezwania, nie przedłożyła jednak jakichkolwiek kopii dokumentów potwierdzających wskazane okoliczności. Nie wskazała również komu płaci za całodobową opiekę. Z przekazanych przez nią informacji nie wynika, że pod adresem, wskazanym w rubryce nr 2.1., prowadzona jest działalność związana z opieką nad osobami starszymi. Z informacji ogólnie dostępnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że pod adresem wskazanym jako jej aktualne miejsce zamieszkania prowadzona jest działalność gospodarcza, lecz w innym przedmiocie. Skarżąca nie odniosła się do tej kwestii. Pomimo wezwania, nie stwierdziła również, że nie może liczyć obecnie na pomoc w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie ze strony osób bliskich, co dotychczas czyniła w składanych oświadczeniach. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że brak przedłożenia przez skarżącą wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej aktualnej sytuacji życiowej uniemożliwia dokonanie pełnej oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym również uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, jej sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia bowiem stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.