II SA/Ol 307/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nałożenia obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 10 lutego 2023 r., Warmińsko-Mazurski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako: "Komendant Wojewódzki PSP", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 134 oraz art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), na skutek odwołania J. J. – organu prowadzącego Przedszkole (...) od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako: "Komendant Miejski PSP", "organ pierwszej instancji") z 17 października 2022 r., w sprawie nałożenia obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki PSP wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie 2 listopada 2022 r. za pośrednictwem operatora pocztowego (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Termin do wniesienia odwołania wynosił 14 dni i upłynął 16 listopada 2022 r. Zaznaczono, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym trybie odwołania. Tymczasem odwołanie nadane zostało 17 listopada 2022 r. w urzędzie pocztowym w miejscowości Valletta w Republice Malty (data ustalona na podstawie stempla pocztowego oraz systemu www.emonitoring.poczta-polska.pl), tj. jeden dzień po upływie terminu 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie skutkuje obowiązkiem stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a., niezależnie od przyczyn, które to spowodowały. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. J. J. (dalej jako: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie: art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., poprzez pominięcie faktu nadania odwołania listem poleconym w terminie, art. 129 § 2 k.p.a., poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi w sytuacji, gdy odwołanie wniesiono w terminie oraz art. 134 k.p.a., poprzez bezpodstawne stwierdzenie uchybienia terminowi. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o przeprowadzenie dowodu z potwierdzenia nadania listu poleconego w dniu 16 listopada 2022 r. – opatrzonego stemplem pocztowym z taką datą, zdjęcia wykonanego w urzędzie pocztowym, opatrzonego datą i godziną oznaczoną przez system operacyjny IOS oraz wydruku z systemu śledzenia przesyłek Malta Post p.1.c wraz z zawartą tam informacją nt. wprowadzania danych do systemu elektronicznego – dowodzących, że odnotowana tam data i godzina są momentem zeskanowania przesyłki, a nie momentem faktycznego jej nadania. W uzasadnieniu wniesionej skargi wskazano, że pełnomocnik skarżącej, nadając w dniu 16 listopada 2022 r. o godz.17:42 w placówce pocztowej Malta Post p.1.c., otrzymał potwierdzenie nadania listu poleconego o numerze nadawczym RR433684414MT (REGISTERED MAIL), a zachowując szczególną ostrożność dokonał swoim telefonem fotografii koperty – opatrzonej numerem nadawczym. Na potwierdzeniu nadania listu poleconego widnieje wyraźny stempel: "16 NOV 2022", co oznacza datę nadania - 16 listopada 2022 r. Tym samym, odwołanie zostało wniesione w terminie. Jednocześnie wyjaśniono, że system śledzenia listowych przesyłek poleconych znajdujący się na stronie internetowej Malta Post p.1.c. informuje, że "data" i "godzina" odnoszą się do daty i godziny zeskanowania listu i mogą różnić się od faktycznej daty i godziny zdarzenia. Skarżąca wskazała przy tym także na różnice w godzinowym zapisie czynności pomiędzy stroną internetową Malta Post p.1.c. i serwisem śledzenia przesyłek Poczty Polskiej SA, które wynikają z orientacyjnego czasu dokonywania czynności, nie stanowią jednak o faktycznym czasie ich wykonania. W ocenie skarżącej, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy uwiarygadnia działanie pełnomocnika skarżącej i pozwala na stwierdzenie, że termin do wniesienia odwołania został zachowany. W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki PSP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że skarżąca swoje zarzuty argumentuje wstawionymi do treści skargi zdjęciami koperty oraz potwierdzenia nadania listu poleconego w dniu 16 listopada 2022 r., jednakże nie potwierdzono tych zdjęć za zgodność z oryginałem, ani nie dołączono do skargi oryginału potwierdzenia nadania skargi, widniejącego na zdjęciu. Organ odwoławczy wskazał, że decydująca jest data stempla pocztowego na kopercie, który jest potwierdzeniem jej przyjęcia w placówce pocztowej. W niniejszej zaś sprawie data stempla pocztowego na kopercie zawierającej odwołanie, a także informacja z systemu informatycznego Poczty Polskiej świadczą o tym, że odwołanie zostało nadane 17 listopada 2022 r. w urzędzie pocztowym w miejscowości Valletta w Republice Malty, a więc po upływie terminu 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że złożona skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. W myśl tego unormowania - organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Regulacja ta wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego określanego w doktrynie mianem wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, decyzja organu pierwszej instancji została doręczona ustanowionemu przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi w dniu 2 listopada 2022 r. Zatem termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął z dniem 16 listopada 2022 r. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowana przez żadną ze stron. Bezsporny jest również fakt, że odwołanie zostało nadane przez pełnomocnika skarżącej w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne na terenie Republiki Malty. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania (w tym odwołania), można wnosić na piśmie, drogą elektroniczną lub ustnie do protokołu. W przypadku odwołania przesyłanego drogą pocztową, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zastosowanie znajduje art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Na zasadzie tego przepisu, dla zachowania terminu do wniesienia odwołania za pomocą usługi pocztowej, decydujące znaczenie ma dzień nadania pisma w placówce pocztowej. Podkreślić przy tym należy, że nadanie przesyłki w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a takim jest Malta, odnosi ten sam skutek co nadanie przesyłki w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 1481) przez "nadanie" należy rozumieć "polecenie doręczenia przesyłki pocztowej". W myśl art. 14 pkt 1 ustawy Prawo pocztowe, świadczenie usług pocztowych odbywa się na podstawie umów o świadczenie usług pocztowych zawieranych między nadawcami a operatorami pocztowymi. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo pocztowe stanowi, że zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia. Zatem, aby mogło dojść do skutecznego złożenia polecenia doręczenia, musi mieć miejsce przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia. Ustawa Prawo pocztowe zawiera również definicję przesyłki pocztowej, którą jest rzecz opatrzona oznaczeniem adresata i adresem, przedłożona do przyjęcia lub przyjęta przez operatora pocztowego w celu przemieszczenia i doręczenia adresatowi (art. 3 pkt 21 cytowanej ustawy). Przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję określona jest w ustawie Prawo pocztowe jako przesyłka listowa (art. 3 pkt 20 tejże ustawy). Natomiast w myśl art. 3 pkt 23 ustawy Prawo pocztowe - przesyłka rejestrowana oznacza przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Wskazać należy, że w aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się koperta, w której doręczone zostało organowi pierwszej instancji odwołanie, opatrzona numerem przesyłki RR433684414MT i stemplem pocztowym z datą "17 NOV 2022", czyli 17 listopada 2022 r. Taką datę nadania przedmiotowej przesyłki rejestrowanej wskazano też na internetowej stronie Poczty Polskiej S.A., umożliwiającej śledzenie przesyłek rejestrowanych. Natomiast skarżąca w złożonej skardze podniosła, że przesyłkę zawierającą odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nadała listem poleconym o numerze nadawczym RR433684414MT w placówce pocztowej Malta Post w dniu 16 listopada 2022 r., na potwierdzenie czego dołączyła zdjęcie potwierdzenia nadania, na której widnieje podany numer przesyłki oraz stempel z datą: "16 NOV 2022". Skarżąca wykonała również zdjęcie koperty opatrzonej wskazanym numerem nadawczym, na którym widnieje data wykonania zdjęcia – 16 listopada 2022 r. Kserokopie powyższych zdjęć zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika skarżącej i przesłane do tutejszego Sądu przy piśmie z dnia 11 maja 2023 r. Ponadto do skargi skarżąca dołączyła również informację z systemu śledzenia listowych przesyłek poleconych, znajdującego się na stronie internetowej Malta Post, z której treści wynika, że data i godzina odnoszą się do daty i godziny zeskanowania listu i mogą różnić się od faktycznej daty i godziny zdarzenia. W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącą okoliczności poddają w wątpliwość ustalenia organu odwoławczego co do daty nadania przedmiotowej przesyłki zawierającej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Wskazana na kopercie data nadania przesyłki jest bowiem inna, niż data widniejąca na potwierdzeniu nadania, które przedłożyła skarżąca. Niezbędne jest zatem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazanych przez skarżącą. Organ odwoławczy winien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, kiedy przesyłka została w rzeczywistości przyjęta przez operatora pocztowego celem jej doręczenia na podany adres, jak również winien wyjaśnić, czy podnoszone przez skarżącą rozbieżności między datą nadania, a datą zeskanowania listu poleconego w placówce pocztowej Malta Post miały faktycznie miejsce w niniejszej sprawie. Ma to bowiem zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy termin do wniesienia odwołania został przez skarżącą zachowany. Mając na względzie powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (480 zł), ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).