Sygnatura
II SA/Ol 271/26
Wyrok WSA w Olsztynie z 18 sierpnia 2026 r., II SA/Ol 271/26 – sprawy uczniów
Wynik
Stwierdzono bezskuteczność czynności
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
- Data orzeczenia
- 18 sierpnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na czynność Burmistrza B. wyrażoną w pismach z dnia [...] i z dnia [...] w przedmiocie zapewnienia dowozu niepełnosprawnego dziecka do specjalnego ośrodka rewalidacyjno-edukacyjno-wychowawczego I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza B. na rzecz J. K. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 6 listopada 2025 r. J. K. (dalej jako: "skarżący", "strona") zwrócił się do Dyrektora Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w B. (dalej: "Dyrektor ZOPO") o zapewnienie jego synowi – M. K. – bezpośredniego transportu i opieki w trakcie przewozu z miejscowości M. do Ośrodka Rewalidacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w P. (dalej: "Ośrodek") w roku szkolnym 2025/2026. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że jego syn jest dzieckiem niepełnosprawnym; symbolem przyczyny niepełnosprawności są całościowe zaburzenia rozwojowe, które najczęściej obejmują spektrum [...]. Ponadto ma zdiagnozowaną niepełnosprawność intelektualną w stopniu [...] i padaczkę. W związku z tym uczęszcza do Ośrodka, a z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez Powiatową Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną wynika, że najkorzystniejsze jest kontynuowanie przez niego nauki w ośrodku rewalidacyjno-edukacyjno-wychowawczym. Powołując art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe podniósł, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Natomiast do zakresu działania Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych należy wykonywanie zadań w zakresie obsługi finansowo-księgowej, administracyjnej i organizacyjnej, w szczególności organizowanie z dyrektorami dowożenia dzieci i uczniów do szkół oraz nadzór nad dowożeniem. Na podstawie poprzedniego wniosku jego syn był dowożony z innymi dziećmi, jednak w trakcie transportu była konieczna przesiadka i postój w Szkole Podstawowej w B. z 15-minutowym okresem oczekiwania przedsionku szkoły na kolejny transport. Z uwagi na rodzaj swojej niepełnosprawności nie może być dowożony w dotychczasowy sposób; jego trudności w dostosowaniu społecznym wykluczają możliwość zmiany środka transportu, przebywanie w nieznanym miejscu, pełnym głośnych i obcych dzieci, w dodatku bez nadzoru opiekuna. Skarżący szeroko przytoczył fragmenty orzeczeń oraz ocen funkcjonowania i wskazał, że syn wymaga całkowitej opieki i pomocy ze strony opiekuna w zaspokajaniu potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne w tym wieku, jak i współudziału na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ostatecznie dodał, że początkowo Burmistrz B. (dalej jako: "Burmistrz", "organ") oraz Dyrektor ZOPO zapewniali go, że dowóz syna do ośrodka będzie przebiegał w sposób dla niego odpowiedni – bezpośrednio; tym bardziej, że po sytuacji z marca 2025 r. Dyrektor poinformowała go, że opiekunki zatrudnione w ZOPO nie będą same jeździć z jego synem, co jednoznacznie wskazuje, że dowóz jego syna nie może odbywać się w sposób standardowy. Wyjaśnił, że nie jest w stanie samodzielnie zapewnić synowi transportu, ponieważ prowadzi gospodarstwo rolne, a żona zajmuje się domem i trójką pozostałych dzieci, w tym niemowlakiem. Kolejno, pismem z 9 stycznia 2026 r. skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej. Pismem z 5 lutego 2026 r. Burmistrz poinformował skarżącego, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej, ponieważ przepisy Prawa oświatowego nie przewidują rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej kwestii organizacyjnych dotyczących sposobu realizacji transportu. Organ może natomiast wydać decyzję wyłącznie wówczas, gdy przepis prawa przewiduje załatwienie sprawy w tej formie. Niezależnie od powyższego Burmistrz wyjaśnił, że organ realizuje obowiązek zapewnienia dowozu do ośrodka poprzez zorganizowany bezpłatny przewóz. Zgodnie z informacją przekazaną przez Dyrektor ZOPO z 17 grudnia 2025 r. w ramach przyjętej organizacji przewozu uczniowie są dowożeni do miejsca przesiadki, gdzie w czasie oczekiwania mają zapewnioną opiekę, a następnie kontynuują przejazd do Ośrodka w P. Tym samym Gmina realizuje obowiązek bezpłatnego dowożenia dzieci, w tym dzieci niepełnosprawnych, do szkół i placówek oświatowych. Rodzice mogą według własnego wyboru skorzystać z transportu zorganizowanego przez Gminę albo dowozić syna we własnym zakresie, za co przysługuje im zwrot kosztów przewozu, z czego skarżący korzystał w okresie od 4 do 20 września 2025 r. W skardze na ww. czynność w przedmiocie zapewnienia dowozu dziecka do placówki oświatowej, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 11 marca 2026 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego zarzuciła: 1. naruszenie art. 70 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa do nauki oraz prawa rodziców do wyboru szkoły; 2. naruszenie art. 72 ust. 1 Konstytucji RP, nakazującego organom władzy publicznej uwzględniać w pierwszej kolejności dobro dziecka poprzez jego niezastosowanie; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zapewnienie dowozu z przesiadką spełnia obowiązek Gminy wobec ucznia z niepełnosprawnością; 4. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a.") poprzez: - niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności wpływu przesiadki na stan zdrowia i funkcjonowanie dziecka, ograniczając się do odmowy dowozu bezpośredniego z uwagi na to, że zorganizowany jest przejazd z przesiadką; - podważeniu zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i naruszenia słusznego interesu skarżącego poprzez niedokonanie dokładnej analizy dokumentów załączonych przez skarżącego do wniosku, sytuacji rodziny, odległości od miejsca zbiórki; - pominięcie szczególnych potrzeb dziecka wynikających z jego niepełnosprawności, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało to błędnym uznaniem przez organ, iż nie pozbawia małoletniego uprawnienia do korzystania z bezpłatnego przewozu do placówki oświatowej; 5. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania obywateli do organów państwa; 6. naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w udzielonych skarżącemu odpowiedziach trybu postępowania, tj. możliwości zaskarżenia czynności do sądu administracyjnego i terminu, w którym powinno to nastąpić. W związku z powyższym skarżący wniósł o: stwierdzenie bezskuteczności wskazanych czynności; uznanie obowiązku Gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnemu synowi skarżącego bezpłatnego, bezpośredniego transportu i opieki w trakcie przewozu przez cały okres edukacji; zobowiązanie Burmistrza do zwrotu kosztów dowozu syna skarżącego z miejsca zamieszkania do ośrodka za okres od listopada 2025 r. do dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, według stawek ustawowych za każdy dzień dowozu, tam i z powrotem; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; przeprowadzenie rozprawy; przeprowadzenie dowodu uzupełniającego ze wskazanych dokumentów na okoliczność podjętych prób negocjacji z Gminą, stanowiska Gminy, stanu psychofizycznego małoletniego syna skarżącego i konieczności zapewnienia mu dowozu do Ośrodka w sposób bezpośredni; zobowiązanie Burmistrza do złożenia poświadczanych odpisów dokumentów, będących posiadaniu gminy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej o odrzucenie z uwagi na niespełnienie wymogu z art. 52 § 3 p.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej i oddalenie wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do zwrotu kosztów dowozu od listopada 2025 r., jako niedopuszczalnego i nieznajdującego podstawy prawnej w niniejszym trybie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. Jednocześnie Burmistrz podtrzymał stanowisko prezentowane w toku sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy sąd stwierdza bezskuteczność czynności, a art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zaskarżona została czynność Burmistrza w przedmiocie zapewnienia dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej. Czynność ta podlega kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje między innymi inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stanowi ona czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, ma charakter władczy, skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego wobec indywidualnie oznaczonego podmiotu. Pogląd o podleganiu takiej czynności kognicji sądu administracyjnego, jako czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ugruntowany został w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z 20 września 2024 r., sygn. akt III OSK 631/24 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z 11 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 270/17, w Warszawie z 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 369/15 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). W toku sprawy organ prezentował stanowisko, że nie ma podstaw do kwestionowania zaskarżonej czynności, ponieważ wywiązuje się on z ustawowego obowiązku zapewnienia dowozu dziecka skarżącego do placówki oświatowej zapewnia bowiem bezpłatną organizację dowozu uczniów i opiekę podczas tych dowozów. Ponadto, w jego ocenie, skarga powinna zostać odrzucona ze względu na wniesienie skargi z uchybieniem art. 52 § 3 p.p.s.a. W związku z zarzutem wniesienia skargi z naruszeniem art. 52 § 3 p.p.s.a. w pierwszej kolejności należało zbadać jej dopuszczalność. Stosownie do art. 52 § 3 zd. 1. p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję lub to postanowienie bez skorzystania z tego prawa. W zdaniu 2. tego przepisu zostały przewidziane wyjątki od ww. zasady ze względu na organ, który wydał decyzję lub postanowienie. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawie nie odpowiada ww. warunkom. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r.) skarga do sądu administracyjnego na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogła być wniesiona po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. ustawodawca zrezygnował z instytucji wezwania organu do naruszenia prawa. Art. 52 § 3 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu takiej instytucji w ogóle nie przewiduje. Oznacza to, że powzięcie wiadomości o podjętej czynności z zakresu administracji publicznej otwiera bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W niniejszej sprawie termin został zachowany. Strona dowiedziała się o czynności z informacji Burmistrza zawartej w piśmie z 5 lutego 2026 r., doręczonym stronie 9 lutego 2026 r. Skarga zaś została wniesiona 11 marca 2026 r. (data stempla pocztowego), a więc ostatniego dnia ustawowego terminu. Skoro skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna, to należało rozpoznać sprawę co do istoty. Problematyka związana z obowiązkami gminy w zakresie dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej została uregulowana w ustawie Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm., dalej: "ustawa" lub "Prawo oświatowe"). Jak wynika z akt sprawy syn skarżącego jest dzieckiem niepełnosprawnym z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi. Ponadto ma zdiagnozowaną niepełnosprawność intelektualną w stopniu [...] i padaczkę. W związku z tym uczęszcza do Ośrodka, a z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez Powiatową Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną wynika, że najkorzystniejsze jest kontynuowanie przez niego nauki w ośrodku rewalidacyjno-edukacyjno-wychowawczym. Nie ma zatem wątpliwości, że wymaga on kształcenia specjalnego, o jakim mowa w art. 127 ust. 1 ustawy. Nie ma też wątpliwości co do tego, że może on korzystać z kształcenia w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym (art. 2 pkt 7 w zw. z art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego). Zgodnie natomiast z art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy obowiązkiem gminy jest zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia – w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, b) 25. rok życia – w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Obowiązek zapewnienia przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka do placówki oświatowej stanowi realizację konstytucyjnego prawa do nauki, gwarantowanego przez art. 70 Konstytucji RP. Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa – Prawo oświatowe. W art. 1 pkt 6 i 7 Prawa oświatowego ustawodawca wskazał na możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, jak również opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Obowiązki gminy w tym zakresie odzwierciedla ww. art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego. O tym jak ważna jest pomoc rodzinom wychowującym dzieci z niepełnosprawnościami świadczyć może danie gminom przez ustawodawcę podstawy prawnej do organizowania dzieciom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku (art. 39 ust 4a ustawy). Formy wypełniania omawianego obowiązku zostały określone w art. 39a ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym sposób realizacji obowiązku dowozu niepełnosprawnych dzieci do placówek oświatowych, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednolite stanowisko, że obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu oraz opieki w czasie tego przewozu z i do placówki oświatowej mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku. Jednakże podkreślenia wymaga, że wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 2662/24; wyrok NSA z 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 1244/22 i powołane tam orzecznictwo czy wyrok WSA w Olsztynie z 7 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 621/25 – CBOSA). Pogląd taki tutejszy Sąd w pełni podziela. Natomiast w sytuacji, gdy rodzic niepełnosprawnego dziecka zwrócił się do organu z wnioskiem o zorganizowanie bezpośredniego przewozu dziecka z miejsca zamieszkania do placówki rewalidacyjno-oświatowej wskazując, że dziecko – ze względu na rodzaj niepełnosprawności – nie może być dowożone w dotychczasowy sposób (podczas którego była konieczna przesiadka i postój w innej placówce oświatowej, bez opiekuna, z 15-minutowym okresem oczekiwania w przedsionku szkoły na kolejny transport), to organ nie mógł skwitować odmowy uwzględnienia wniosku tym, że obowiązek zapewnienia transportu jest realizowany w ramach przyjętej dotychczas organizacji przewozu. W ocenie tutejszego Sądu zapewnienie przewozu uczniowi niepełnosprawnemu w sposób niedostosowany do jego niepełnosprawności nie realizuje zobowiązania gminy określonego w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego, tym bardziej, że jak wynika z dokumentacji medycznej i psychologicznej, stan psychofizyczny dziecka znacząco wpływa na jego funkcjonowanie i pracę na zajęciach. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że dokonana przez organ ocena wniosku skarżącego ma charakter ogólny, bez odniesienia się do konkretnego przypadku. Nie została poparta prawidłowymi działaniami wyjaśniającymi i w konsekwencji nie zawiera wystarczającego uzasadnienia podjętej przez organ czynności. Przy ocenie wniosku organ winien bowiem mieć na względzie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz dokumenty świadczące o potrzebie kontynuowania kształcenia w dotychczasowej placówce rewalidacyjno-wychowawczej. Jednocześnie przy rozpoznaniu wniosku należy mieć na uwadze konieczność uwzględnienia indywidualnych potrzeb rozwojowych oraz predyspozycji dziecka. Nie może ujść uwadze organu, iż niektórym dzieciom system oświaty musi stwarzać dalej idące udogodnienia w celu korzystania z konstytucyjnego prawa do nauki. Jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, system oświaty zapewnia w szczególności realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, a także – stosownie do art. 1 pkt 6 Prawa oświatowego – możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (wyrok NSA z 9 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2510/23, LEX nr 3692048). Organizowanie przewozu w sposób, który zagraża zdrowiu i życiu dziecka z niepełnosprawnością – a sytuacja taka miała miejsce 25 i 26 marca 2026 r., co wynika z notatek służbowych znajdujących się w aktach sprawy, a syn skarżącego 26 marca 2026 r. "był pobudzony, zaczął uciekać, groził, bił, krzyczał i kopał [...]; głową wybił szybę") z pewnością nie zapewnia realizacji prawa do nauki zgodnie z predyspozycjami dziecka. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z [...] r. wprost wskazano, że "w planowaniu pracy z uczniem niezbędna będzie też ścisła współpraca z rodzicami M. Nauczyciele powinni brać pod uwagę ich wiedzę i doświadczenie, dotyczące znajomości syna, symptomów świadczących o samopoczuciu, stanie emocjonalnym", ponieważ syn skarżącego nie potrafi komunikować się werbalnie z otoczeniem. Zdaniem Sądu również w przypadku organizacji dowozu dziecka do Ośrodka organ winien mieć na względzie argumenty podnoszone przez skarżącego, dotyczące funkcjonowania jego syna i trudności, które wzmaga dotychczasowy sposób transportu. Konkludując, załatwienie wniosku w niniejszej sprawie wymagało dokładnego wyjaśnienia realiów konkretnej sprawy i odniesienia się do okoliczności, na które powołuje się strona we wniosku. Skoro syn skarżącego jest dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, to organ winien rozważyć organizację transportu do placówki rewalidacyjno-wychowawczej odpowiadającą jego potrzebom, czego w uzasadnieniu zaskarżonej czynności zabrakło. Dziwi to tym bardziej, że Burmistrz w piśmie skierowanym do skarżącego z 27 maja 2025 r. sam zauważył, że "najbardziej korzystnym rozwiązaniem jest zorganizowanie transportu bezpośredniego z miejsca zamieszkania do placówki opiekuńczej". Jednocześnie wskazać należy, że organ nie może przerzucać obowiązku, o którym mowa w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego na rodziców i wymagać, aby dowozili syna we własnym zakresie, za co przysługuje im zwrot kosztów przewozu, z czego korzystali w poprzednim okresie, tak jak uczynił to zaskarżoną czynnością. Jak już bowiem wskazano wyłącznie rodzicom przysługuje prawo wyboru sposobu dowożenia dziecka do placówki oświatowej zaś dla gminy powstają określone obowiązki (zapewnienia transportu i opieki dzieci, bądź refundacji kosztów), od których spełnienia nie może zwolnić się przez przeniesienie ich na zainteresowanych (por. M. Pilich [w:] M. Pilich (red.), Prawo oświatowe. Komentarz, Warszawa 2021, LEX/el.) Z ww. przytoczonych względów tutejszy Sąd uznał skargę za zasadną i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Ostatecznie skarżącemu należy jednak wyjaśnić, że kontroli sądowej w niniejszej sprawie podlegała wyłącznie czynność Burmistrza w przedmiocie odmowy bezpośredniego transportu i opieki w trakcie przewozu syna skarżącego z miejsca zamieszkania do placówki rewalidacyjno-oświatowej. Z tego względu nie mógł zostać uwzględniony wniosek skargi o zobowiązanie Burmistrza do zwrotu kosztów dowozu syna skarżącego z miejsca zamieszkania do Ośrodka za okres od listopada 2025 r., ponieważ wykracza to poza granice sprawy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 kwietnia 2026
- Symbol z opisem
- 6146 Sprawy uczniów
- Hasła tematyczne
- Oświata
- Skarżony organ
- Burmistrz Miasta i Gminy
- Sędziowie
- Grzegorz Klimek /sprawozdawca/ Katarzyna Matczak /przewodniczący/ Tadeusz Lipiński
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 52 par. 3 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j.)
art. 1 pkt 6-7, art. 39 ust. 4, art. 39a ust. 1 · Dz.U. 2025 poz. 1043
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Kr 931/26 · 18 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 18 sierpnia 2026 r., III SA/Kr 931/26 – sprawy uczniów
Sygnatura: II SA/Ol 396/26 · 11 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Olsztynie z 11 sierpnia 2026 r., II SA/Ol 396/26 – sprawy uczniów
Sygnatura: II SA/Po 108/26 · 23 lipca 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2026 r., II SA/Po 108/26 – sprawy uczniów
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny